Уйғур мутәхәссислири системилиқ уйғур ана тили дәрслики тозүп чиқишни қарар қилди

Ихтиярий мухбиримиз арслан
2022-01-10
Share
Уйғур мутәхәссислири системилиқ уйғур ана тили дәрслики тозүп чиқишни қарар қилди Мәркизи истанбулдики уйғур академийәсиниң йиғин залида муһаҗирәттики уйғур ана тил маарипи тоғрисида ечилған музакирә йиғинидин көрүнүш. 2022-Йили январ, түркийә.
RFA/Arslan

8-9-январ күнлири мәркизи истанбулдики уйғур академийәсиниң йиғин залида, муһаҗирәттики уйғур ана тил маарипи тоғрисида музакирә йиғини ечилди. Бу йиғинни дуня уйғур қурултийи маарип комитети билән уйғур академийәси ана тил комитети бирликтә уюштурған болуп, йиғин уйғур тили тәтқиқатчилири, мутәхәссислири вә оқутқучилири болуп 20 дин артуқ киши қатнашти.

Икки күн давам қилған бу йиғинда уйғур яш-өсмүрләр үчүн өлчәмлик ана тил дәрслики түзүп чиқиш тоғрисида музакирә елип берилди. Йиғинда йәнә уйғур диярида уйғур маарипчи вә тәтқиқатчиларниң түзгән дәрс китаблирини чәтәл маарипиға маслаштуруш, хитайниң коммунист идийәлирини китаблардин чиқирип ташлаш, уйғур миллий роһи вә диний етиқадини дәрслик китаблириға киргүзүш һәққидә тәклип-пикирләр оттуриға қоюлди.

Мәркизи истанбулдики уйғур академийәсиниң йиғин залида муһаҗирәттики уйғур ана тил маарипи тоғрисида ечилған музакирә йиғинидин көрүнүш. 2022-Йили январ, түркийә.

Уйғур академийәси баш катипи абдулһәмид қараханниң билдүрүшичә, икки күнлүк давамлашқан бу йиғининиң 1-күнидә асаслиқи муһаҗирәттә ана тил оқутуши вә дәрслик китабларни омумлаштуруш, ана тил оқутқучилириниң санини көпәйтиш вә ана тил оқутқучилирини кәспийләштүрүш үчүн билим ашурушниң зөрүрлүки, йүзтуранә маарип вә тор оқутушини қанат яйдуруш, вә мунасивәтлик мутәхәссисләр вә ана тил оқутқучилириниң бирликтә һәмкарлишип өлчәмлик дәрслик китаби түзүш һәққидә музакириләр елип берилған.

Йиғинда, муһаҗирәттә ана тил маарипини күчләндүрүш һәққидә хизмәт пилани түзүлди вә мутәхәссисләр һәм яш зиялийлар арисида хизмәт тәқсимати бекитилгән.

Йиғинда йәнә “дәрслик китаб түзүш лайиһәси гурупписи” қурулди. Бу гуруппиниң хизмәтлири үчүн бәлгилик малийә аҗритилиши керәклики, буни уйғур вә чәтәл тәшкилатлириниң ярдими арқилиқ әмәлгә ашуруш лазимлиқи қарари елинди. Уйғур мутәхәссисләр, уйғур тили оқутқучилири вә яш зиялийлар арисида “дәрслик китаб түзүш лайиһәси гурупписи” үчүн хизмәт тәқсимати бәлгиләнди.

Истанбул университети әдәбият факултетиниң заманиви түркий тиллири вә әдәбиятлири бөлүминиң оқутқучиси дотсент доктур раһилә қәшқәрли ханим өзиниң муһаҗирәттики уйғур балилири үчүн дәрслик материяли тәйярлаш керәкликини оттуриға қоюш билән биргә бу вәзипини орунлашни тәшәббускарлиқ билән өз үстигә алғанлиқини билдүрди.

Раһилә ханим чәтәлләрдики уйғур балилириниң уйғур тилини өгиниш нисбити тоғрисида анализи йүргүзуп, чәтәлләрдә уйғур балиларға уйғур тили өгитиливатқанлиқини, бирақ буни өнүмлүк болди дәп қаримайдиғанлиқини, уйғур тилидин савати чиққан болсиму вәтәндикидәк әдәбий тилини ишлитәләйдиған сәвийәдә өгәнди дейишкә болмайдиғанлиқини, уларниң мәктәптә оқуған дәрслири вә ишләткән чәтәл тиллири алдинқи орунға өтүп кетип уйғур тилиниң пассип әһвалда қеливатқанлиқини тәкитлиди.

Доктур раһилә ханим йәнә уйғур тилини омумлаштуруш керәкликини, төвән сәвийәдин юқири сәвийәгичә уйғур тили дәрслики түзүп чиқиш үчүн уйғур тил тәтқиқатчилири вә мутәхәссисләрдин тәркиб тапқан бир гуруппа тәшкилләнгәнликини билдүрди.

Йиғинға қатнашқан дуня уйғур қурултийи вәхписи мәсуллиридин дотсент доктур дилшат баришчи әпәнди, бу йиғинда уйғур тилини омумлаштуруш вә дәрслик түзүп чиқиш үчүн пилан-лайиһә гурупписи, мутәхәссисләр гурупписи, ана тили оқутқучилири вә тил-әдәбият оқутқучилири гурупписи қатарлиқ үч гуруппа қурулғанлиқини билдүрди.

Доктур дилшат баришчи әпәнди бу йиғинда уйғур тилини чәтәлләрдики уйғур балиларға өгитиш үчүн 1-синиптин 12-синипқа болған 12 синиплиқ уйғур тили дәрслики түзүп чиқишни пиланлиғанлиқини тәкитлиди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт