“Dunya ana-til bayrimi” wérjiniyediki Uyghur ana-til mektipide tentene qilindi

Muxbirimiz gülchéhre
2022.02.22
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
“Dunya ana-til bayrimi” wérjiniyediki Uyghur ana-til mektipide tentene qilindi “Méhriban ana” Uyghur ana tili mektipining qurghuchisi süreyye qeshqiri xanim söz qilmaqta. 2022-Yili 20-féwral.
Photo: RFA

Muhajirette yashawatqan Uyghurlar ana til mekteplirini échip Uyghur medeniyiti bilen teng ana tilini saqlap qélishqa tirishchanliq körsetmekte. Wérjiniye shtatining feyirfeks rayoni, amérikadiki Uyghurlar nisbeten merkezlik olturaqlashqan jay hésablinidu. Mushu etraptiki Uyghurlarning perzentlirini öz ana-tili we medeniyiti bilen terbiyeleshte muntizim mektep bolmasliqtek qiyinchiliqini közde tutup, süreyye qeshqiri xanimning tirishchanliqida 2017-yili “Méhriban ana” Uyghur ana tili mektipi qurulghanidi. Deslep 3 sinip bilen qurulghan bu ana til mektipi hazirqi 9 sinipliq, ayrim 9 oqutquchi, 15 pida'iy we 100 ge yéqin oqughuchisi bar bolghan, nisbeten kölemleshken bir muntizim mektep halitige keldi.

“Dunya ana til küni” tebriklesh pa'aliyitide “Méhriban ana” Uyghur ana tili mektipining oqughuchiliri nomur körsetmekte. 2022-Yili 20-féwral.
“Dunya ana til küni” tebriklesh pa'aliyitide “Méhriban ana” Uyghur ana tili mektipining oqughuchiliri nomur körsetmekte. 2022-Yili 20-féwral.

20-Féwral(yekshenbe) küni, “Méhriban ana” Uyghur ana tili mektipining, wérjinye shtatidiki Uyghur merkizide ötküzgen “Dunya ana til küni” tebriklesh pa'aliyiti bashqiche qaynam-tashqinliqqa chömdi. Mektepning oqutquchi-oqughuchiliridin bashqa ata-anilar we köp sanda Uyghur jama'iti mektepke yighilip, 23-nöwetlik dunya ana til bayrimini alahide tebrikligen.

Her yilning 21-féwral küni, birleshken döletler teshkilati teripidin “Dunya ana til küni” qilip békitilgen. Yillardin buyan Uyghurlar bu künni alahide qizghinliq bilen ehmiyetlik ussullarda ötküzüp kelmekte. Bolupmu xitay hökümiti Uyghurlargha qarita assimilyatsiye siyasitini kücheytip ashkara halda medeniyet qirghinchiliqi élip bériwatqan yéqinqi yillarda, muhajirettiki Uyghurlar üchün bu kün, özlirining Uyghur ana tiligha bolghan söygüsi we hörmitini ipade qilidighan, we ana-til hem medeniyitini saqlap qélishqa bolghan ümid hemde iradisini namayan qilidighan bir kün'ge aylandi.

“Dunya ana til küni” tebriklesh pa'aliyitide “Méhriban ana” Uyghur ana tili mektipining oqughuchiliri nomur körsetmekte. 2022-Yili 20-féwral.
“Dunya ana til küni” tebriklesh pa'aliyitide “Méhriban ana” Uyghur ana tili mektipining oqughuchiliri nomur körsetmekte. 2022-Yili 20-féwral.

“Méhriban ana” ana tili mektipining mezkur pa'aliyitige, washin'gton alahide rayoni we etraptiki wérjiniye, maryland qatarliq shtatlirida olturushluq Uyghurlar we ularning bu mektepte oquwatqan perzentliri we bu mektepte Uyghur tili öginiwatqan bezi amérikaliqlar bolup 300 dek méhman qedem teshrip qilghan.

Mektep mudiri süreyye qeshqiri xanim échilish nutqida, bu mektepning oqutquchi oqughuchilirigha, ana til mektipining toxtap qalmasliqi üchün pida'iy boluwatqan “Ata-anilar komitéti” gha rehmet éytqan. U yene ana-til mekteplirining tereqqiyati yalghuz ana til mektep we oqutquchilirighila baghliq bolupla qalmastin, pütün muhajirettiki Uyghur ziyaliyliri we Uyghur jem'iyitining, her bir Uyghurning qollishigha mohtaj ikenlikidek semimiy tileklirini bildürgen.

“Dunya ana til küni” tebriklesh pa'aliyitide “Méhriban ana” Uyghur ana tili mektipining oqughuchiliri nomur körsetmekte. 2022-Yili 20-féwral.

Pa'aliyetke mektepning ilmiy mudiri we oqutquchisi roshen xemit xanim riyasetchilik qilghan bolup, uning riyasetchiliktiki tebi'iy we yumuristik talanti bilenmu ata-anilarni qayil qilghan.

Uyghurche milliy kiyimliri, chimen we badam doppiliri bilen sehnige chiqqan omaq Uyghur perzentlirining chüchük ana-ana tilda orunlighan her xil nomurliri, jümlidin omaq qizlarning orunlighan usuli, Uyghur tarixidiki mexmut qeshqiri, yüsüp xas hajip, amannisaxan, nozugüm, abduxaliq Uyghur, abduréhim ötkür qatarliq meshhur shexslerni teqlid qilip chiqqan omaq balilarning chüchük tili, chintömür batur dramisi, haywanatlar oyuni, omumi xor, böshük tonushturush, ejdadlar shejerisi qatarliq nomurlar ata-anilarni we Uyghur jama'itini mehliya qilghan.

Ata-anilar we Uyghur jama'iti, pidakar Uyghur ana-til oqutquchilirigha gül destiler tutup, ularning ejrige minnetdarliqini bildürüshken. Lagér shahiti tursun'ay xanim we sheripe xanim birliship teyyarlighan etles ton süreyye xanimgha kiydürülgen.

Mektep mudiri süreyye xanim ziyaritimizni qobul qilip, bu pa'aliyetning oqutquchilarning ejri, oqughuchilarning tirishchanliqi we netijiliri, ana-til oqutushining, ana tilni qoghdashta qanchilik muhimliqini namayan qilghan bolsa, bolupmu ata-anilarning körsetken qizghinliqi, qollishi, oqughuchilarning talanti, jasaritining özige, Uyghur ana til mektepliri, Uyghur tilimiz duch kelgen herqandaq xirisni yéngidighanliqidin ümid bergenlikini bildürdi.

Ürümchidiki 14-ottura mektepning sabiq oqutquchisi, “Méhriban ana” mektipining ilmiy mudiri roshen xemit xanim Uyghur til-yéziqi ochuq ashkara chekliniwatqan, eng zor xirisqa uchrawatqan mushundaq bir peytte, Uyghur ewladlirini öz ana tili we medeniyitining warisliri qilip yétishtürüshte ana til mekteplirining roligha sel qarighili bolmaydighanliqini bildürdi. U yene zaman we makan cheklimisini bésip ötüp ana til mekteplirini téximu kölemleshken, téximu sistémilashqan, muntizimlashqan, kesipleshken mektep halitige ekélish üchün, muhajirettiki Uyghurlarning ana-til oqutquchilar qoshunigha hemmidin éhtiyajliq ikenlikini eskertti.

“Méhriban ana” Uyghur ana tili mektipining oqutquchiliri, kowid yuqumi mezgilidimu, Uyghur balilirigha tor arqiliq ders ötüshni dawamlashturup kelgenidi. Shundaqla bu ana til mektipi, Uyghurlar weziyiti amérika metbu'atliridin keng orun éliwatqan yéqinqi yillarda, washin'giton pochtisi, amérika awazi qatarliqlar teripidinmu tonushturulghanidi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet