Әнқәрә вә коняда "ана тил күни" хатириләнди

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2020-02-24
Share
Ana-Til-Kuni-Konya-2020-001.jpg Коняда өткүзүлгән "ана тил күни" ни хатириләш паалийитидин бир көрүнүш. 2020-Йили 23-феврал. Коня, түркийә.
RFA/Erkin Tarim

21-Феврал хәлқара "ана тил күни" ни хатириләш үчүн 23-феврал йәкшәнбә күни түркийәниң әнқәрә вә коня шәһәрлиридә өткүзүлгән паалийәтләрдә уйғурларниң өз кимликини қоғдаш үчүн, уйғур тилини өгинишниң зөрүрлүки тәкитләнди.

Әнқәрәдики паалийәтни түркийәниң пайтәхти әнқәрә шәһиридики уйғур тәтқиқат институти, коня шәһиридики паалийәтни мәркизи истанбулдики султан сатуқ буғрахан фондиниң коня шөбиси тәшкиллигән.

Коня шәһәрлик һөкүмәтниң зали бу алаһидә күн үчүн миллий кийим-кечәклирини кийип кәлгән уйғур ата-анилар вә яш-өсмүрләр билән толғаниди. 

Паалийәткә йәнә мәлум санда уйғурларни қоллаватқан түрк тәшкилат мәсуллири вә уйғурларниң түрк достлириму иштирак қилди.

Коня шәһиридә өткүзүлгән паалийәттә қуран тилавити вә истиқлал маршидин кейин сутуқ буғрахан фонди коня шөбисиниң мәсули абдуләхәт удун әпәнди сөз қилип, 2019-йили коня шәһиридә ечилған ана тил синипи тоғрисида мәлумат бәрди.

Абдуләхәт удун әпәнди ана тил паалийитигә уйғур вә түркләрдин болуп 240 әтрапида кишиниң иштирак қилғанлиқини, паалийәтниң түркийәдики уйғурларниң өз миллий кимликини сақлап қелиши үчүн наһайити пайдилиқ икәнликини тәкитлиди.

Арқидин коня сәлҗуқ университетида тарих пәнлири бойичә докторлуқ унвани үчүн оқуватқан докторант абдуреһим дөләт ана тил вә пәрзәнт тәрбийәләш тоғрисида муһим пикирләрни оттуриға қойди. У, сөзидә уйғур тилиниң уйғур пәрзәнтлириниң психика, әқлий тәрәққият вә миллий роһ тәрбийәсидә муһим рол ойнайдиғанлиқини, тили өгинишниң динни чүшиниш вә миллий кимликни қоғдаш җәһәттин интайин муһим икәнликини оттуриға қойди. 

Ана тил күнини хатириләш мунасивити билән 23-феврал күни коняда өткүзүлгән "елипбәни түгәттим" мавзулуқ мәзкур паалийәттә уйғур өсмүрләр өзлири тәйярлиған сәрхил номурлири қатарида истиқлал марши орундиди вә ана тил һәққидики шеирини декламатсийә қилди, сама ойнап, уйғур тилида итот вә нахшиларни орундап тамашибинларниң алқишлишиға сазавәр болди. Абдуләхәт удун әпәнди бу һәқтә балиларниң өз ана тилини өгиниш вә номурларни орундаш маһаритигә юқири баһа бәрди. У мундақ деди.

Игилишимизчә, түркийәниң коня шәһиридә 250 әтрапида уйғур яшайдиған болуп, бу паалийәткә улар асасән дегүдәк қатнашқан. Ана тил күни мунасивити билән өткүзүлгән мәзкур паалийәтниң ахирида ана тил хизмитигә төһпә қошқан җәмийәт вә шәхсләргә мукапат тарқитип берилгән.

Игилишимизчә, бурун уйғурлар асасән истанбул, қәйсәри вә әнқәрә қатарлиқ шәһәрләргә орунлашқан болуп, башқа шәһәрләрдә анчә көп уйғур йоқ иди. 2014-2015-Йиллири түркийәгә көпләп уйғурниң көчүп келиши вә уйғур оқуғучиларниң көпийишигә әгишип коня, бурса, кастамону вә қаһраманмараш шәһәрлиридә яшайдиған уйғурларниң саниму ашқан. 

Коня шәһиридики ана тил синипиниң оқутқучиси ширинай ясин ханим мәзкур ана тил синипиниң 2019-йили 1-айда ечилғанлиқини, қисқиғинә вақит ичидә оқуғучи саниниң тезла көпәйгәнликини, уйғур миллий кимликини қоғдап қелиш үчүн ана тилни қоғдашниң зор әһмийәткә игә икәнликини тонуп йәткән ата-аниларниң ана тил синипиға әһмийәт бериватқанлиқини оттуриға қойди. 

Түркийә пайтәхти әнқәрәдики "ана тил синипи" уйғур тәтқиқат институти тармиқида 2 йил бурун қурулған болуп, мәзкур синип ана тил байримини қутлуқлапла қалмастин "шәрқий түркистан җумһурийәт байрими" билән норуз байриминиму тәбрикләп кәлмәктә. 23-Феврал күни әнқәрәдә өткүзүлгән ана тил байримини хатириләш паалийитигә йетәкчилик қилғучилардин бири, әнқәрәдики ана тил синипи мәсули рәна қарахан ханим өз қарашлирини оттуриға қойди 

Түркийәдә уйғурлар саниниң көпийишигә әгишип уйғурлар яшаватқан 10 әтрапида шәһәр вә районда ана тил синипи ечилған. Истанбул уйғурлар әң көп шәһәр болуп, бу шәһәрдики уйғур ана тили синиплири көп йиллардин буян паалийәт елип бармақта. Нөвәттә, түркийәдики уйғур муһаҗирлири өз пәрзәнтлирини уйғур тили, уйғур миллий кимлики билән тәрбийәләшкә алаһидә әһмийәт бәрмәктә.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт