Уйғур ана тили илмий муһакимә йиғинида ана тил оқутуш тәҗрибилири тонуштурулди

Вашингтондин мухбиримиз меһрибан тәйярлиди
2024.06.13
Robert-Wilson Американиң вирҗинийә иштатиниң файирфакис шәһиридики “меһрибан анилар ана тил мәктипи” дә “мирас тил йәни уйғур ана тили оқутқучилири илмий муһакимә йиғини” да доктор роберт вилсон “мирас тил (ана тил) оқутуш методи” һәққидә мәхсус доклат бериватқан көрүнүш. 2024-Йили 9-июн, файирфакис
Robert Wilson

9-8-Июн күнлири американиң вирҗинийә иштатиниң файирфакис шәһиридики “меһрибан анилар ана тил мәктипи” дә “мирас тил йәни уйғур ана тили оқутқучилири илмий муһакимә йиғини” өткүзүлгән.

Мәзкур йиғин өткүзүлгән “меһрибан анилар ана тил мәктипи” ниң мудири сүрәййә аблимит ханим зияритимизни қобул қилип йиғин һәққидә мәлумат бәрди.

 Униң билдүрүшичә, бу йиғин ана тил тәшәббусчиси абдувәли аюп вә американиң ню-йорк шәһиридики җуллиард музика мәктипиниң оқутқучиси доктор роберт вилсон әпәндиләрниң илтимаси билән америка тинчлиқ институти тәминлигән мәбләғ билән орунлаштурулған. Йиғинда бу иккийләнниң тәйярлишидики “ғәрб дунясидики уйғур ана тил мәктәплириниң әһвали” вә “ана тил оқутуш қолланмиси” тонуштурулған. Ундин башқа америка, канада вә австралийә қатарлиқ дөләтләрдин кәлгән уйғур ана тил мәктәп оқутқучилири өзлириниң оқутуш тәҗрибилири һәққидә доклат бәргән. Йиғинда оқутқучилар йәнә ғәрб дунясидики ана тил оқутушида муһим тәклип-пикирләрдә болған.

Сүрәййә ханим йәнә мәзкур мәктәптә өткүзүлгән икки күнлүк йиғинниң әһмийити һәққидә тохтилип, канада, австралийә қатарлиқ дөләтләрдин кәлгән вә америкада паалийәт қиливатқан тәҗрибилик оқутқучиларниң оқутуш тәҗрибилири тонуштурулған доклатлириниң уйғур ана тил оқутушиниң әһвалини билиштә муһим рол ойниғанлиқини билдүрди.

Ана тил тәшәббусчиси абдувәли аюп йиғинға тордин қатнишип сөзләватқан көрүнүш. 2024-Йили 9-июн, файирфакис
Ана тил тәшәббусчиси абдувәли аюп йиғинға тордин қатнишип сөзләватқан көрүнүш. 2024-Йили 9-июн, файирфакис
Robert Wilson

Ана тил тәшәббусчиси абдувәли аюп әпәнди, мәзкур йиғинниң ечилишидики сәвәб вә йиғинда оттуриға қоюлған “ғәрб дунясидики уйғур ана тил мәктәплирини тәкшүрүш доклати” , “оқутқучилар ана тил оқутуш қолланмиси” вә оқутқучилар йиғинда оттуриға қойған мәсилиләрни баян қилип өтти.

Йиғинда доктор роберт вилсон әпәнди “мирас тил (ана тил) оқутуш методи” һәққидә мәхсус доклат бәргән болуп, у, радийомиз зияритини қобул қилип, өзиниң ана тил оқутуш методи һәққидики тәклип-пикирлири вә қарашлирини баян қилип өтти.

Роберт әпәнди ана тил оқутушида, оқутқучиларниң мәктәптики оқутушни оқуғучиларниң аилидә ата-аниси вә күндилик турмуш паалийәтлиридә өгәнгән сөзлүклири вә турмуш адәтлири билән бирләштүрүштәк методтин пайдилинишниң әһмийитини тәкитләп мундақ деди:

 “адәттә мирас тилни йәни ана тилни өгәнгүчиләр интайин күчлүк аңлаш вә сөзләш иқтидариға игә. Ана тил, бу оқуғучиларға еһтияҗлиқ болған әнәниви тил. Шуңа тәләппуз иқтидари-кәспий җәһәттин мән уни фонологийәлик амбар дәп атаймән. Ана тилни сөзләштә тилиниң тоғрилиқи интайин муһим. Оқуғучиларниң дәрсханиға елип кәлгән мәдәнийәт билимлириму интайин мол. Шуңа бу, мирас тил йәни ана тилни өгәнгүчиләрни аваз системиси вә мәдәнийәт адитигә анчә пишшиқ болмиған типик иккинчи тил өгәнгүчиләрдин пәрқләндүриду. Шуңа мән оқутқучиларни оқуғучиларниң дәрсханиға елип кәлгән маһарәтлиридин пайдилинип, уларниң тил маһаритини кеңәйтиштә пайдилинишқа илһамландуримән. Оқуғучиларниң ана тили һәққидә йетилдүргән өзигә хас ғәйрий рәсмий тил маһарити вә бир йүрүш сөзлүклири бар. Уларниң зор көп қисми аилидики күндилик паалийәтләргә мунасивәтлик. Оқутқучилар бу нуқтиларни асас қилиши керәк. Шуңа әгәр бир оқуғучиниң тамақ етиш яки башқа нәрсиләргә мунасивәтлик сөзлүклири йетәрсиз болса, оқутқучи бу нуқтини давамлиқ кеңәйтип, оқуғучиларни тил маһаритини кеңәйтишкә йетәклисә болиду.”

Американиң вирҗинийә иштатиниң файирфакис шәһиридики “меһрибан анилар ана тил мәктипи” ниң бир қисим оқутқучилири доктор роберт вилсон (арқа рәт солдин иккинчи киши) билән биллә чүшкән хатирә сүрити. 2024-Йили 9-июн, файирфакис
Американиң вирҗинийә иштатиниң файирфакис шәһиридики “меһрибан анилар ана тил мәктипи” ниң бир қисим оқутқучилири доктор роберт вилсон (арқа рәт солдин иккинчи киши) билән биллә чүшкән хатирә сүрити. 2024-Йили 9-июн, файирфакис
Roshen Xemit

 “меһрибан анилар ана тил мәктипи” ниң оқутқучиси рошән хәмит ханим, йиғинда бәргән доклатида, уйғур тилини гирамматикилиқ қаидә-қанунийәтләр бойичә оқутуш тәҗрибисини тонуштурған.

Рошән ханим бу һәқтә тохтилип, ана тил мәктәплиридә оқуғучиларға уйғурчә сөзләш вә йезишни өгитишла әмәс бәлки уйғур тили вә йезиқини гирамматикилиқ қаидә-қанунлар бойичә өгитишниң кейинки әвладларниң уйғур тилини системилиқ вә мукәммәл игилишидә үнүм яратқили болидиғанлиқини билдүрди.

 Биз йәнә йиғинға австралийә, канада қатарлиқ дөләтләрдин келип қатнашқан оқутқучиларниму зиярәт қилдуқ.

 Австралийәниң аделайд шәһиридики “җәнубий австралийә уйғур ана тили” мәктипидин йиғинға қатнашқан, мәликизат ғәйрәт ханимниң билдүрүшичә, йиғинда роберт вилсонниң “мирас тил (ана тил) оқутуш тарихи вә оқутуш методи” һәққидә тәйярланған доклати вә ана тил мәктәп оқутқучилириниң өзлириниң оқутуш тәҗрибиси һәққидә бәргән доклатлири оқутуш әмәлийитидә муһим пайдилиниш қиммитигә игә икән.

Мәлум болушичә бу қетим йиғинға йәнә тор арқилиқ уйғур тили оқутушини давам қиливатқан оқутқучилардин канададики “мәңгү таш тәрбийәләш мәркизи” , “билимхумар тор дәрсханиси” ниң оқутқучилири, американиң лос-анжелес шәһиридики “уйғур тили мәктипи” ниң оқутқучилири вә америкадики бир қисим университетлардин кәлгән тәтқиқатчиларму қатнашқан болуп, уларму өзлириниң оқутуш тәҗрибилирини тонуштурған.

Йиғиға канаданиң ванковер шәһиридики “уйғур ана тили мәктипи” дин қатнашқан гүлзинә ханимму зияритимизни қобул қилип, икки күн давам қилған “уйғур ана тили оқутқучилар илмий муһакимә йиғини” да ғәрб дунясида уйғур ана тили оқутушида, уйғурлар топлишип олтурақлашқан дөләт вә районларда ана тил мәктәплиридә уйғур тилини оқутуш усулидин башқа, техи бу шараит һазирланмиған, уйғурлар тарқақ олтурақлашқан дөләт вә районларда, торда дәрс өтүшниңму барғанчә омумлишип, мәлум үнүм яритилғанлиқи һәққидиму доклат берилгәнликини билдүрди.

Юқириқи аваз улинишидин тәпсилатини аңлайсиләр.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.