“анилар байрими” да “уйғур аниларға әркилик хәштәг һәрикити” башланди

Мухбиримиз җүмә
2020.05.10
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Firkhet-Jewdet-2020-Anilar-Bayrimi-01.jpg Америкадики мустәқил паалийәтчи фирқәт җавдәт анисиниң рәсимини көтүрүп туруп тарқатқан учурида “хитай компартийәси дәстидин анисиниң ‍өз аилисидикиләр билән җәм болуш һоқуқидин мәрһум қалдурулуп азаб чекиватқанлиқи” ни баян қилди.
Social Media

Дуняниң һәрқайси җайлиридики уйғурлар твиттер қатарлиқ иҗтимаий медияларда “уйғур аниларға әркилик” намлиқ хәштәг һәрикити қозғап, хитай даирилиридин бу йиллиқ “анилар байрими” да лагерларға қамалған анилирини қоюп беришни тәләп қилди.

Улар бу мунасивәт билән йоллиған өз учур-мураҗиәтлиридә йәнә, хитайниң бастуруш вә чәклимә сиясәтлири түпәйли йиллардин бери дидарлишалмиған яки алақиси пүтүнләй ‍үзүлгән анилириға салам вә еһтирамлирини билдүрүшти.

Нөвәттә германийәдә яшаватқан уйғур зиялийси гүлзирә ташмәмәт дуняға мураҗиәт қилип мундақ язди: “бу алаһидә күндә биз дуняни анилиримиз һәққидики нидалиримизға қулақ селишқа чақиримиз. Дуня миқясидики барлиқ аниларниң ‛анилар байрими‚ қутлуқ болсун. Биз хитайдин анилиримизни қоюветишни тәләп қилимиз. Уйғур анилириға әркинлик.”

Бу паалийәткә ‍аваз қошқанлар арисида йиллардин бери паалийәт қилип тонулғанларму, бу сәпкә йеңидин қетилғанларму бар иди.

Дуня уйғур қурултийиниң президенти долқун әйса “анилар байрими” да “анилар байримиға мубарәк” дейишкә мувәппәқ болалмайдиғанлиқини, чүнки 26 йилдин бери дидарлишалмиған анисиниң хитайниң җаза лагерида ‍өлүп кәткәнликини язди.

Америкадики мустәқил паалийәтчи фирқәт җавдәт анисиниң рәсимини көтүрүп туруп тарқатқан учурида “хитай компартийәси дәстидин анисиниң ‍өз аилисидикиләр билән җәм болуш һоқуқидин мәрһум қалдурулуп азаб чекиватқанлиқи” ни баян қилди.

Түркийәдә яшаватқан уйғур яш нурсиман абдурешит 10-май “анилар байрими” мунасивити билән елан қилған твиттер учурида: “бүгүн бу хушаллиқ күнни көз яшлирим иликидә күтүвалдим. Бу, анамсиз өткән үчинчи ‛анилар күни‚” дәп язди вә бу учурни ақсарайниң мәслиһәтчиси иванка трамп, америкиниң сабиқ ташқи ишлар министири һиларий килинтон вә йеңи зеландийәниң нөвәттики баш вәзири җасинда ардерн қатарлиқларға қошуп йоллиди.

Америкадики даңлиқ обзорчи гордон чаң вә коммунизм қурбанлири фонди җәмийитиниң тәтқиқатчиси адреян зенз қатарлиқларму “уйғур анилириға әркинлик” хәштәг һәрикитигә аваз қошти. 

Гордон чаң мундақ язди: “хитай анилар күнини аниларни қамаш пурсити қилди. Уйғур анилириға әркинлик. Шәрқий түркистанға әркинлик.”

Адреян зенз мундақ язди: “анилар күнидә уйғур аниларға әркинлик.” 

Уйғур яшлири қозғиған бу паалийәт “фейсбук”, “инистграм” қатарлиқлардиму параллел шәкилдә давам қилғандин сирт, бир қисим хәлқара мәтбуатларниңму диққитини тартти. 

“медиюм” намлиқ ахбарат торида бу һәқтә бир тәпсилий хәвәр ишләнди. 

Бу мақалидә, 2018-йили сентәбирдин буян аниси гүлшән аббас билән алақә қилалмай һәсрәт чекиватқан уйғур яш зиба мурат, 2017-йили декабирдин буян из-дерәксиз ғайиб болған доктор раһилә давутниң қизи әқидә полат қатарлиқларниң өз анилирини азад қилиш йолидики тиришчанлиқлири асаслиқ тонуштурулди.

Дохтур гүлшән аббас америкадики уйғур паалийәтчи рошән аббасниң ачиси болуп, униң рошән аббасниң хитайниң уйғурларға қаритилған бастуруш сиясәтлиригә қаратқан тәнқидлири сәвәблик тутуп кетилгәнлики мәлум.

Доктор раһилә давут болса, уйғур қәбрә мәдәнийити тәтқиқатида көзгә көрүнгән алимларниң бири болуп, униң немә сәвәбтин тутқун қилинғанлиқи һазирчә мәлум әмәс. Әқидә полатниң қаришичә, у уйғур дияриниң һәммә җайлириға қурулған аталмиш қайта тәрбийәләш лагерлириға қамалған икән.

Хитай даирилири 2017-йили баһардин буян даңлиқ уйғур зиялийлири, диний затлири, байлири вә җамаәт әрбаблирини өз ичигә алған 1 милйон 800 миңдин 3 милйонғичә уйғур қатарлиқ түркий милләт әзалирини лагерларға ташлиған иди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт