“Anilar bayrimi” da “Uyghur anilargha erkilik xeshteg herikiti” bashlandi

Muxbirimiz jüme
2020.05.10
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Firkhet-Jewdet-2020-Anilar-Bayrimi-01.jpg Amérikadiki musteqil pa'aliyetchi firqet jawdet anisining resimini kötürüp turup tarqatqan uchurida “Xitay kompartiyesi destidin anisining ‍öz a'ilisidikiler bilen jem bolush hoquqidin merhum qaldurulup azab chékiwatqanliqi” ni bayan qildi.
Social Media

Dunyaning herqaysi jayliridiki Uyghurlar twittér qatarliq ijtima'iy médiyalarda “Uyghur anilargha erkilik” namliq xeshteg herikiti qozghap, xitay da'iriliridin bu yilliq “Anilar bayrimi” da lagérlargha qamalghan anilirini qoyup bérishni telep qildi.

Ular bu munasiwet bilen yollighan öz uchur-muraji'etliride yene, xitayning basturush we cheklime siyasetliri tüpeyli yillardin béri didarlishalmighan yaki alaqisi pütünley ‍üzülgen anilirigha salam we éhtiramlirini bildürüshti.

Nöwette gérmaniyede yashawatqan Uyghur ziyaliysi gülzire tashmemet dunyagha muraji'et qilip mundaq yazdi: “Bu alahide künde biz dunyani anilirimiz heqqidiki nidalirimizgha qulaq sélishqa chaqirimiz. Dunya miqyasidiki barliq anilarning ‛anilar bayrimi‚ qutluq bolsun. Biz xitaydin anilirimizni qoyuwétishni telep qilimiz. Uyghur anilirigha erkinlik.”

Bu pa'aliyetke ‍awaz qoshqanlar arisida yillardin béri pa'aliyet qilip tonulghanlarmu, bu sepke yéngidin qétilghanlarmu bar idi.

Dunya Uyghur qurultiyining prézidénti dolqun eysa “Anilar bayrimi” da “Anilar bayrimigha mubarek” déyishke muweppeq bolalmaydighanliqini, chünki 26 yildin béri didarlishalmighan anisining xitayning jaza lagérida ‍ölüp ketkenlikini yazdi.

Amérikadiki musteqil pa'aliyetchi firqet jawdet anisining resimini kötürüp turup tarqatqan uchurida “Xitay kompartiyesi destidin anisining ‍öz a'ilisidikiler bilen jem bolush hoquqidin merhum qaldurulup azab chékiwatqanliqi” ni bayan qildi.

Türkiyede yashawatqan Uyghur yash nursiman abduréshit 10-may “Anilar bayrimi” munasiwiti bilen élan qilghan twittér uchurida: “Bügün bu xushalliq künni köz yashlirim ilikide kütüwaldim. Bu, anamsiz ötken üchinchi ‛anilar küni‚” dep yazdi we bu uchurni aqsarayning meslihetchisi iwanka tramp, amérikining sabiq tashqi ishlar ministiri hilariy kilinton we yéngi zélandiyening nöwettiki bash weziri jasinda ardérn qatarliqlargha qoshup yollidi.

Amérikadiki dangliq obzorchi gordon chang we kommunizm qurbanliri fondi jem'iyitining tetqiqatchisi adréyan zénz qatarliqlarmu “Uyghur anilirigha erkinlik” xeshteg herikitige awaz qoshti. 

Gordon chang mundaq yazdi: “Xitay anilar künini anilarni qamash pursiti qildi. Uyghur anilirigha erkinlik. Sherqiy türkistan'gha erkinlik.”

Adréyan zénz mundaq yazdi: “Anilar künide Uyghur anilargha erkinlik.” 

Uyghur yashliri qozghighan bu pa'aliyet “Féysbuk”, “Inistgram” qatarliqlardimu parallél shekilde dawam qilghandin sirt, bir qisim xelq'ara metbu'atlarningmu diqqitini tartti. 

“Médiyum” namliq axbarat torida bu heqte bir tepsiliy xewer ishlendi. 

Bu maqalide, 2018-yili séntebirdin buyan anisi gülshen abbas bilen alaqe qilalmay hesret chékiwatqan Uyghur yash ziba murat, 2017-yili dékabirdin buyan iz-déreksiz ghayib bolghan doktor rahile dawutning qizi eqide polat qatarliqlarning öz anilirini azad qilish yolidiki tirishchanliqliri asasliq tonushturuldi.

Doxtur gülshen abbas amérikadiki Uyghur pa'aliyetchi roshen abbasning achisi bolup, uning roshen abbasning xitayning Uyghurlargha qaritilghan basturush siyasetlirige qaratqan tenqidliri seweblik tutup kétilgenliki melum.

Doktor rahile dawut bolsa, Uyghur qebre medeniyiti tetqiqatida közge körün'gen alimlarning biri bolup, uning néme sewebtin tutqun qilin'ghanliqi hazirche melum emes. Eqide polatning qarishiche, u Uyghur diyarining hemme jaylirigha qurulghan atalmish qayta terbiyelesh lagérlirigha qamalghan iken.

Xitay da'iriliri 2017-yili bahardin buyan dangliq Uyghur ziyaliyliri, diniy zatliri, bayliri we jama'et erbablirini öz ichige alghan 1 milyon 800 mingdin 3 milyon'ghiche Uyghur qatarliq türkiy millet ezalirini lagérlargha tashlighan idi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.