Д у қ рәһбәрлири хитайниң «ақ ташлиқ китаби» ға рәддийә қайтурди

Ихтиярий мухбиримиз әкрәм
2019-07-23
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Кочида поста туруватқан хитай қораллиқ әскәрлири вә аптомобиллири. 2014-Йили 4-авғуст, қәшқәр.
Кочида поста туруватқан хитай қораллиқ әскәрлири вә аптомобиллири. 2014-Йили 4-авғуст, қәшқәр.
AP Photo/David Wivell

Хитайниң уйғурлар тоғрисида елан қилған «ақ ташлиқ китаби» түрлүк рәддийәләргә дуч кәлмәктә.

22-Июл күни хитай елан қилған уйғурлар тоғрисидики «ақ ташлиқ китаб» ғәрб мәтбуатлирида түрлүк инкасларни қозғимақта. Дуня уйғур қурултийиниң баянатчиси дилшат ришит шу күни «мәркизи агентлиқ» ниң зияритини қобул қилғанда хитайни «тарихни бурмилаш, ақ-қарини арилаштуруветиш» билән әйиблигән иди. Бүгүн д у қ рәһбәрлиридин долқун әйса, әркин әкрәм вә пәрһат муһәммиди әпәндиләр зияритимизни қобул қилип, хитайниң «ақ ташлиқ китаби» ға қарита рәддийәлирини баян қилип өтти.

Хитайниң «ақ ташлиқ китаби» да уйғурларниң түркий милләт әмәслики, уйғур дияриниң хән сулалиси дәвридин башлапла хитайниң бир парчиси болғанлиқи, ислам дини уйғурларниң әсли дини әмәс, бәлки тарихта әрәб империйәси тәрипидин қорал күчи билән зорлап теңилған дин икәнлики, шәрқий түркистан дәйдиған бир дөләтниң әзәлдин мәвҗут болмиғанлиқи оттуриға қоюлған иди.

Д у қ рәиси долқун әйса әпәнди бу һәқтә тохталғанда хитайниң бир тәрәптин җаза лагерлирини қуруп, милйонлиған уйғурлар үстидин етник қирғинчилиқ, мәдәнийәт дәпсәндичилики, хитайлаштуруш зораванлиқи сияситини йүргүзсә, йәнә бир тәрәптин уйғур миллитигә болған хәлқаралиқ һесдашлиқларни түгитиш, уйғур миллитини тамамән йоқитиш нийитидә тәшвиқат таҗавузчилиқи урушини тәң елип бериватқанлиқини илгири сүрди.

Д у қ ниң муавин рәиси доктор әркин әкрәм әпәнди «хитайниң шинҗаң 2000 йилдин буян җуңгониң айрилмас бир қисми иди, ислам дини уйғурларға зорлап теңилған, ‹шәрқий түркистан' дәп дөләт болған әмәс, уйғурларниң етник келип чиқишиниң түркий милләтләр билән алақиси йоқ. . . Дегәндәк сәпсәтиләрни бүгүнки күндә қайта базарға селишидики мәқсити немә?» дегән соалға қарита өзиниң қарашлирини баян қилип өтти.

Д у қ ниң муавин рәиси пәрһат муһәммиди әпәнди сөзидә хитайниң уйғур тарихини бурмилаш қилмишлириниң әзәлдин мәвҗутлуқини, хитайниң һазирға қәдәр елан қилған аталмиш «ақ ташлиқ китаб» лириниң һеч бириниң хәлқарада етирапқа еришәлмигәнликини, әксичә кишилик һоқуқ органлириниң тәнқидигә учрап кәлгәнликини тилға алди.

Хитайниң бу «ақ ташлиқ китаби» 22-июл елан қилинғандин кейин ғәрб ахбарат васитилиридә түрлүк қарши инкаслар оттуриға қоюлупла қалмастин, иҗтимаий таратқуларда уйғур зиялийлири тәрипидин йәнә көплигән рәддийәләр елан қилинди. Бу рәддийәләрдә уйғурларниң тарихта қурған дөләтлири, уйғурларниң етник келип чиқишиниң хитай билән әзәлдин һеч бир алақисиниң йоқлуқи, уйғурларниң түрк қан системисиға тәвә бир милләт болғанлиқи, уйғурларниң 10-әсирдә исламни ихтиярлиқи билән қобул қилғанлиқи һәмдә миң йилдин артуқ бир заман бу динда яшап кәлгәнлики қатарлиқларға даир түрлүк пакитлиқ мәлуматлар орун алған иди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт