Ashxanidiki Uyghur qizi: "Uyghur tamiqini yégech Uyghurning derdini bilip qalsun

Muxbirimiz nur'iman
2020-04-10
Élxet
Pikir
Share
Print
Uyghur ta'amliridin polu bilen kawap.
Uyghur ta'amliridin polu bilen kawap.
Pulic domain

Istanbulda turushluq gülmire "Ashxanidiki Uyghur qizi" namidiki yotub qanilida Uyghur tamaqlirini türk tilda tonushturush bilen bir waqitta Uyghur medeniyiti, tarixi we Uyghurlarning hazirqi ehwalini körürmenlirige anglitip kelmekte.

Gülmire 2012-yili türkiyediki istanbul tijaret uniwérsitétining ijtima'iy munasiwetler bölümige aspirantliq oqushigha kelgen. Özining oqushini yaxshi oqush bilen bir waqitta türkiyege oqushqa kelgen bashqa Uyghur oqughuchilarning oqush, turmush ishlirigha yardem qilghan. Yéqindin buyan Uyghur millitining béshigha kéliwatqan zulumni türk xelqige anglitish üchün her xil usullarni oylap, axiri özgiche bir usulni tépip chiqqan. U bolsimu lengmen, polu qatarliq Uyghurlarning eng tonulghan tamaqlirini étishni ögitish arqiliq, ashu xil mezzilik tamaqlarni ijad qilghan xelqning hazirqi künde körüwatqan zulumini körürmenlirige anglitish.

Gülmire mushu xildiki usul arqiliq derdini anglitishni tallighanliqining sewebi heqqide mundaq dédi: "Birinchidin özüm tamaq étishni yaxshi körimen, ikkinchidin, ijtima'iy taratqularning tesirige sel qarashqa bolmaydu. Kishilerge derdimizni anglatqanda hem ularning diqqitini tartalaydighan we ular paydilinalaydighan bir usulni tallishimiz kérek".

"Ashxanidiki Uyghur qizi" namliq yotub qanilining 300 din artuq tizimlitip kirgen ezasi bar bolup, her bir widiyoning körülüsh qétim sani mingdin ashqan. Hazirghiche lengmen, polu, manta qatarliq 8 xil tamaqning étilish usuli tonushturulghan. Her bir xil tamaqni étish jeryanida nahayiti ustiliq bilen, u tamaqlarning Uyghurlarning qaysi sheherliride bekrek meshhur ikenlikini, u sheherde yashawatqan kishilerning hazir lagérda, türmilerde ikenlikini körürmenlirige anglatqan. Widiyoning astigha körürmenlerdin: "Gülmire xanim, tamaqliringizni bek yaxshi körduq, Uyghurlarning ehwalidinmu xewer taptuq. Dawamliq Uyghurlarning ehwalidin bizni xewerdar qilip turung. Sizge rehmet!" dégendek we bashqa mezmunda nurghun inkaslar chüshken.

Gülmirening yotub qanilidiki widiyoliridin paydilinip manta etken elif xanim mundaq dédi: "Men eslide Uyghur tamaqlirigha qiziqip bu qanalgha kirdim. Gülmire mantining étish usullirini sözlewétip Uyghurlarning ehwalini chüshendürdi. Men Uyghurlarni azraq bilettim, lékin bu widiyoni körüp téximu jiq uchurgha ige boldum. Uyghurlarni bilmeydighan nurghun kishiler bar. Gülmire hem kishilerni da'im anglawatqan xewernila sözlep zériktürüp qoymastin hem yémekliklerni teyyarlash jeryanida körürmenlerni bosh saqlitip qoymastin bek yaxshi bir ishni wujudqa chiqiriptu".

Gülmirening qanilining yene bir ezasi bashak xanim mushu widiyo arqiliq Uyghurlarni tonughanliqini éytip mundaq dédi: "Gülmire xanim tamaq étishni shundaq estayidil chüshendürüptu. Bu Uyghur medeniyitige qiziqidighan kishilerni jelp qilidu. Tamaq étish jeryanida nurghun kishilerning ata-ana, uruq-tughqanlirining lagérlarda ikenlikini chüshendürdi. Manta qilish jeryanida 'biz bu tamaqni pütün a'ile bille olturup yeyttuq'dédi. Bu arqiliq Uyghurlarning béshigha kelgen zulumning heqiqeten éghirliqini hés ettim".

Gülmire buningdin kéyinki widiyolirida Uyghurlarning derdini anglitish bilenla qalmastin belki, Uyghurlarning medeniyet-sen'et we örp-adetlrinimu anglitishni oylishiwatqanliqini éytti.

Axirida gülmire Uyghurlar üchün bir ish qilishni oylishiwatqan emma, téxiche bir ish qilalmaywatqan yashlargha mundaq dédi: "Bizning béshimizgha kéliwatqan zulum bek éghir, lékin bizning buninggha qayturuwatqan inkasimiz yéterlik emes, dep qaraymen. Bir kések, bir késektin qoyup küchlük bir tam qopurghili bolidu. Hemmimiz ashu bir késekning rolini oynisaq".

Toluq bet