B d t organliri sürüshte qiliwatqan tutqun ezimet enwerning 15 yilliq késiwétilgenliki otturigha chiqti

Muxbirimiz shöhret hoshur
2020-06-12
Share
Enwer-Tursun-Taksim-SodaSariyi.jpg Tutqun qilin'ghan taksim soda sariyining diréktori enwer tursun'ghoja (solda) we uning oghli ezimet enwer (ongda).
Photo: RFA

Ghulja shehiridiki dada-bala tutqunlardin enwer tursun'ghoja bilen ezimet enwerning yolsiz tutqun qilinish mesilisi, xelq'ara adwokatlarning qol tiqishi bilen b d t ning alaqidar organlirigha yétip barghan we bu organlar, xitay hökümitige matériyal yollap bu dada-balining ehwalini sürüshte qiliwatqan mezgilide, oghul ezimet enwerning 15 yilliq késilgenlik uchuri otturigha chiqti. Mes'ul adwokat maykil polak Uyghur rayonidiki weziyetning insaniyetke qarshi jinayet ikenlikini tekitlesh bilen birlikte, bu dada-bala mehkumlarning heq-hoquqi üchün bashlighan herikitini toxtatmaydighanliqini bildürdi.

Ghulja shehiridiki taksim soda sariyining sahibi enwer tursun'ghoja türkiye bilen tijaret qilghanliqi we uning oghli ezimet enwer türkiyede oqup kelgenliki üchün 2018 ‏-yili 1 ‏-we 4 ‏-aylarda tutqun qilin'ghanidi. Bu dada-bala tutqunlarning kanada, norwégiye, gérmaniye we shiwétsiyede yashawatqan uruq-tughqanliri ötken yilning axiridin bashlap guwahliq bayanatlirini élan qilghandin kéyin, "Chet'eldiki adalet" namliq adwokatlar shirkiti bu heqte délo turghuzup, ehwalni bu yil 3 ‏-ayda b d t ning alaqidar organlirigha yollighanidi. Mezkur shirketning tor bétidiki bir xewerdin melum bolushiche, mes'ul adwokat maykil polak ötken ayning 14 ‏-küni, b d t ning mejburiy ghayib qiliwétilgenler xizmet guruppisi we xalighanche tutqun qilin'ghanlar ishxanisining mes'ulliri bilen widiyoluq körüshken we bu körüshüshte uninggha, mezkur dada-balining néme üchün tutulghanliqi hem nede ikenliki heqqide melumat telep qilip xitay terepke matériyal yollan'ghanliqi uqturulghan. Melum bolushiche, b d t organliri we dada-bala tutqunning chet'eldiki uruq-tughqanliri xitay tereptin bir jawab kütüp turghan bu mezgilde tutqun ezimet enwerning qorghas nahiyeside échilghan bir sotta 15 yilliq késiwétilgenlik xewiri otturigha chiqti. Ezimet enwerning kanadadiki hammisi munewwer tursun'ghojaning radiyomizgha bayan qilishiche, mezkur sot ötken ayning deslepki heptisi échilghan؛ sotqa ezimet enwerning anisi we singlisi qatnashqan, sotta adwokat ishlitilmigen؛ mehkum a'ile-tawabi'atlirigha yazma hökümmu bérilmigen. Uchur sotqa qatnashqanlardin biwasite emes, wasitilik yollar bilen élin'ghanliqi üchün sotning resmiy sot mehkimiside échilghanliqi yaki türmide échilghanliqi melum emes. Téléfonimizni qobul qilghan qorghas nahiyelik sot mehkimisi téléfon arqiliq herqandaq bir délo heqqide melumat bérelmeydighanliqini éytti. Ghulja sheherlik sot mehkimisimu, bu délolarning dölet mexpiyetlikige yatidighanliqini eskertip so'allirimizgha jawab bermidi.

Bügün, yeni 12-iyun küni ziyaritimizni qobul qilghan adwokat maykil polak, xewer rast bolghan teqdirde buning Uyghur rayoni weziyiti heqqide chiqiwatqan-pütünley bigunah kishilerning uzun muddetlik késilip kétiwatqanliqi heqqidiki xewerlerning toghriliqini delilleydighanliqini tilgha aldi. Maykil polak, yéqinda d w axbaratida élan qilin'ghan "Shinjangdiki saxta sotlar" namliq xewerdin neqiller keltürüp, türmilerde Uyghur tutqunlargha, jinayetler tizimlikini tutquzulup, buningdin birqanchini tallap qol qoyushqa mejburliniwatqanliqini eslitip ötti. Ezimet enwerningmu mushu xil qismetke duch kelgenlik éhtimalliqini isharetligen maykil polak, Uyghur rayonida nöwette yolgha qoyuluwatqan bu ijra'atlarning insaniyetke qarshi bir jinayet ikenliki, buninggha erkin dunyaning tamashibin süpitide qarap turmasliqi kéreklikini tekitlidi. B d t mejburiy ghayib qiliwétilgenler we xalighanche tutqun qilin'ghanlar ishxanisining xetlirige xitay terepning téxiche jawab qayturmighanliqini tilgha alghan maykil polak xelq'ara jama'etni xitaygha qarita bu heqte dawamliq bésim ishlitishke chaqirdi. U sözining axirida ezimet enwer we enwer tursun'ghojaning derhal qoyup bérilishi, a'ilisi bilen jem bolushi we normal ish-oqitini dawamlashturushining ularning tolimu eqelliy heqqi ikenlikini tekitlep, özining, bu dada-balining heq-hoquqi üchün bashlighan herikitini yene dawamlashturidighanliqini bayan qildi.

Munewwer tursun'ghoja xanimmu, chet'eldiki uruq-tughqanlarning, mezkur sot xewiridin kéyin bu déloni téximu keng xelq'aralashturush üchün téximu aktip we tesirlik bir heriketke ötüsh niyiti we iradisige kelgenlikini bayan qildi.

Hörmetlik radi'o anglighuchilar, yuqirida, türkiyede oqughanliqi üchün tutqun qilin'ghan ezimet enwerning 15 yilliq késiwétilgenlik uchurining otturigha chiqqanliqi we bu ehwalgha qarita uning chet'eldiki uruq-tughqanliri we adwokat maykil polakning inkasini diqqitinglargha sunduq.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.