Атуш сүнтағда қурулуши мустәһкәм болған азна вә дәстангам мәсчити чеқилип, аҗиз тәрәс мәсчит сақлап қелинған

Мухбиримиз шөһрәт һошур
2020-08-10
Share
meschit-cheqish-keriye.jpg Уйғур аптоном районидики лагерларни көзитип келиватқан чәтәлдики хитай көзәткүчи шавен җаң өз мақалисидә қойған керийә һейтгаһ җамәсиниң сүрити. 2019-Йили 2‏-апрел.
Social Media

Хитай даирилири 2016‏-йилидин башлап давам қилған мәсчит чеқиш долқунини «мәсчитләрни әлалаштуруш» дәп атиған вә бу һәрикәтниң әл-җамаәтниң бихәтәрлики үчүн икәнлики тәшвиқ қилинған иди. Мухбиримизниң атуш сүнтағқа қарита елип барған телефон зиярәтлири давамида, сүнтағдики бир кәнттә қурулуши мустәһкәм болған, йәни пишшиқ хиш вә семонт тахтилардин ясалған азна мәсчит билән дәстангам мәсчиитиниң чеқилип, қурулуши аҗиз болған, йәни топа там вә яғач-борилардин ясалан тәрәс мәсчитниң сақлап қелинғанлиқи ашкариланди

Хитай даирилири йиғивелиш лагерлирини «кәспий тәрбийә мәктәплири» дәп атиғинидәк, 2016‏-йили елип барған мәсчит чеиқш долқунини йәрлик аһалиләргә «мәсчитләрни әлалаштуруш» дәп чүшәндүргән иди. 2016-‏Йилдики ениқлашлиримизда уйғур районида 70 пирсәнт мәсчитниң чеқилип болғанлиқи айдиңлашқан болсиму, әмма қандақ мәсчитләрниң чеқилип, қандақлириниң сақлап қелинғанлиқи мәлум болмиған иди. Өткән һәптә атушниң сүнтағ йезисиға қарита елип барған ениқлашлиримиз давамида, бу йезиниң 5‏-кәнтидики 3 мәсчиттин иккисиниң чеқилғанлиқи вә бириниң сақлинип қалғанлиқи мәлум болди. Чеқилғанлири азна мәсчит вә дәстангам мәсчит дәп атилидиған мустәһкәм мәсчитләр болуп, сақлинип қалғини қурулуши нисбәтән аҗиз болған терәс мәсчитидур. Бу йезидики бир аманлиқ мудириниң ашкарилишиичә, азна мәсчит билән дәстангам мәсчит көлими бираз зор, тарихий бираз узун вә йеза мәркизигә йеқинрақ болғанлиқи үчүн чеқилған. Тәрәс мәсчити сиғимчанлиқи бираз кичик вә бираз чәт-яқида болғанлиқи үчүн сақлап қелинған. Илгири көзәткүчиләр хитайниң уйғур районидики коп қисим мәсчитләрни чеқип ташлап, аз бир қисим мәсчитләрни сақлап қалғанлиқи, буниму ибадәт үчүн әмәс, пәқәт көргәзмилик үчүн сақлап қалғанлиқини илгири сүрүшкән иди.

Мәлум болушичә, сүнтағда чеқиветилгән азна мәсчит пишшиқ хиш вә семонт тахтилар билән қурулған икән; дәстангам мәсчитму азна мәсчиткә охшашла көлми нисбәтән зор вә қурулуши мустәһкәм мәсчитләрдин икән. Аманлиқ мудириниң баянлиридин мәлум болушичә, мәсчитләрни көздин узақлаштуруш вә шәкилгила сақлап қелиш үчүн юқириқи икки мәсчитни чеқип ташлап, топа там вә хам кесәктин қурулған, яғач вә борилар йепилған тәрәс мәсчитни сақлап қалған.

Уйғур районида көп сандики мәсчитләрниң чеқиветилгәнлики сүний һәмраһтин тартилған сүрәтләр вә башқа һөҗҗәтлик материяллар арқилиқ ашкарилинип болған болсиму, хитай даирилири та һазирғичә мәсчитләрниң чеқилғанлиқини хәлқара җамаәттин йошурмақта. Йеқинда хитай ташқи ишлар министирлиқиниң баянатчиси уйғур райондики мәсчитләр саниниң америкадикидин көп икәнликини илгири сүрсә, хитайниң әнқәрәдики әлчиханиси уйғур районида һәр бәш йүз кишигә бирдин мәсчит тоғра келидиғанлиқини базарға салған иди. Әмма йәрлик даириләр2016‏-йилниң ахирлири қәшқәр вә хотәнләрдә мәһәллиләрдики мәсчитләрниң чеқилип, бир кәнттә, бәзи җайларда болса бир йезида пәқәт бирла мәсчитниң сақлап қелинғанлиқини ашкарилап болған иди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт