Qazaqistan Uyghurliri "Barin inqilabi" we "Milliy armiye küni" ni xatirilidi

Ixtiyariy muxbirimiz oyghan
2021-04-08
Share

Bu yil dunyaning her qaysi memliketliride yashawatqan Uyghurlar qatarida qazaqistandiki Uyghurlarmu 1990-yili yüz bergen barin inqilabining 31-yilliqini we 1945-yili 8-aprélda qurulghan sherqiy türkistan jumhuriyiti milliy armiyesining 76 yilliqini xatirilidi. Dunyagha tarighan korona wirusi wabasining küchiyip kétishi munasiwiti bilen ikki heptidin buyan körülüwatqan qattiq chariler sewebidin qazaqistanliq Uyghurlar mezkur xatirilesh pa'aliyetlirini tar da'iride ötküzüshke mejbur boldi. Dunya Uyghur qurultiyining qazaqistandiki wekilliri teripidin uyushturulghan bu pa'aliyetlerde barin inqilabida özlirining erkinliki üchün shéhit bolghanlargha hemde ötken esirning 40-yilliri élip bérilghan xitay mustemlikisige qarshi milliy azadliq heriketliride musteqilliq we azadliq üchün qurban bolghanlargha atap qur'an tilawet qilindi.

Radiyomiz ziyaritini qobul qilghan dunya Uyghur qurultiyining qazaqistandiki wekili nayilem hemrayéwa xanim qazaqistandiki Uyghurlarning her yili Uyghurlarning her qandaq tarixiy weqelirige béghishlan'ghan pa'aliyetlerning ötküzülüp kéliwatqanliqini, emma axirqi ikki yil dawamida korona wirusi munasiwiti bilen körülüwatqan bixeterlik chariliri sewebidin mundaq pa'aliyetlerning keskin qisqirighanliqini otturigha qoydi. U mundaq dédi: "Milliy azadliq inqilabimiz tarixida chong burulush bolup hésablan'ghan barin inqilabigha qatnashqan zeydin yüsüp bashchiliqidiki yashlirimiz xitay basqunchilirining xelqimizge qarita élip bériwatqan zulumigha qarshi qoralliq küreshke atlan'ghan idi. Emma xitayning zamaniwi qorallan'ghan muntizim armiyesi we saqchi qismilirigha teng kélelmigen qozghilangchilar axirida meghlup boldi. Lékin bu qozghilang meghlup bolghan bolsimu, u xelqimizning azadliq üchün élip bériwatqan küreshlirige chong uchqun boldi. Kéyinki yillarda yüz bergen ghulja weqesi, ürümchi weqesi we xelqimizning bashqimu naraziliq heriketlirining yüz bérishida ene shu barin inqilabi muhim rol oynidi. Barin inqilabi bolupmu yashlirimizda weten'ge, wetinining azadliqigha, xelqining erkinlikige bolghan muhebbitini oyghatti. Barin inqilabining téxi échilmighan sirliri yene köp. Ene shu sirlarni échip, bu qozghilangning tarixiy ehmiyitini duniyagha tonutidighan waqitlarmu kélidu, elwette. Bügün 8-aprél sherqiy türkistan jumhuriyiti milliy armiyesining qurulghan küni. Milliy armiye jengchiliri xelqimizning azadliqi üchün qanlirini jeng meydanlirida qurban boldi. Biz bügün ularnimu esliduq. Hazir uning sabiq jengchiliri köp bolmisimu, emma axiriqi bir qisim shahitliri arimizda téxi hayat. Mana shularning bir qismini mexsus tebriklesh üchün dunya Uyghur qurultiyining wekilliri hüsenjan, jamalidin, polat qatarliq qérindashlirimiz yolgha atlandi."

Radiyomiz ziyaritini qobul qilghan jamalidin nasirof ependi mundaq dédi: "Bügün biz üchün chong eslesh küni. Nechche kün barin inqilabi toghriliq uchrishishlarni ötküzduq. Bügün milliy armiyemizning qurulghan künini nishanliduq. Bu biz üchün chong tarix. Milliy armiye sépida minglighan xelqimiz düshmen bilen küresh qilghan. Shu urushlarda qan kéchip, sanaqliqla qalghan qedirlik atilirimizni bügün izdep, yoqlap, könglini élip qayttuq. Almutadin 63 kilométir yiraqtiki nurmuhemmet akimizni izdep barsaq, hayat iken. 93 Yashta iken. Bizge urushta bolghan jengler toghriliq sözlep berdi. U biznimu eslep kélidighan balilirimiz bar iken'ghu, dep xushal bolup ketti."

Jamalidin nasirof yene almuta shehiride turidighan 96 yashliq ziyawudun hajim dégen kishini yoqlap, milliy armiye küni bilen tebriklep, bu kishilerning köpligen weqeler heqqide eslimilirini anglap qaytqanliqini bildürdi. U hazir hayat ene shundaq milliy armiye jengchilirini yene izdep tépip, ularnimu yoqlash oyining bar ikenlikini bildürdi.

Biz milliy armiye jengchisi nurmuhemmet sadiqof akini téléfon arqiliq ziyaret qilip, uning eslimilirini igiliduq.

Igilishimizche, eyni waqitlarda sherqiy türkistan jumhuriyti hökümitide we milliy armiye sépida xizmet qilghan köpligen Uyghurlar, qazaqlar, tatarlar qazaqistan'gha kélip orunlashqaniken. Ularning ichide abdure'up mexsum, zunun téyipof, ziya semedi, merghup isqaqof qatarliq shexsler bolghaniken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet