Америка президенти трамп бирләшкән дөләтләр тәшкилатидики нутиқида хитайни нишанға алди

Мухбиримиз ирадә
2020-09-23
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Бирләшкән дөләтләр тәшкилатиниң 75-нөвәтлик омумий йиғинида америка президенти доналд трамп нутуқ сөзлимәктә. 2020-Йили 22-сентәбир.
Бирләшкән дөләтләр тәшкилатиниң 75-нөвәтлик омумий йиғинида америка президенти доналд трамп нутуқ сөзлимәктә. 2020-Йили 22-сентәбир.
state.gov

Һөрмәтлик радийо аңлиғучилар, бирләшкән дөләтләр тәшкилатиниң 75-нөвәтлик омумий йиғининиң ечилиши мунасивити билән һәрқайси дөләт рәһбәрлири син арқилиқ баянат беривататти. Омумий йиғинниң күн тәртипи бойичә 22-сентәбир күни, америка президенти доналд трамп нутуқ сөзлиди.

Диққәт қозғайдиғини, америка президенти трамп өзиниң қисқиғинә нутиқиниң мутләқ көп қисмида хитайни нишанға алди. У нутқини мундақ башлиди:

«2-Дуня уруши аяқлишип, бирләшкән дөләтләр тәшкилати қурулған 75 йилдин кейин биз йәнә бир қетим дуня бойичә чоң елишишқа дуч кәлдуқ. Биз 188 дөләттә сансизлиған адәмниң җениға замин болған көрүнмәс дүшмән-хитай вирусиға қарши кәскин җәң қилдуқ.»

Президент трамп сөзи давамида бу вирусниң пүтүн дуняға ямрап бунчә көп адәм чиқими вә иқтисадий чиқим пәйда қилишида хитай һөкүмитиниң мутләқ мәсулийити барлиқини тәкитләп йәнә мунуларни деди:

«Биз бу вабани дуняға тарқатқан дөләт-хитайни чоқум җавабкарлиққа тартишимиз керәк. Вирусниң дәсләпки мәзгиллиридә хитай дөләт ичидики қатнаш вә саяһәтчиликни пүтүнләй тохтатқан билән, йолучи айропиланлириниң хитайдин чиқиши вә бу арқилиқ дуняни юқумландурушиға йол қойди. Улар дөләт ичи авиатсийә линийәсини әмәлдин қалдуруп, пуқралирини өйлиригә солап қойған туруқлуқ, мениң хитайларға қойған саяһәт чәклимәмни тәнқид қилди.»

Президент трамп йәнә вирус мәсилисидә дуня сәһийә тәшкилатиниму хитайниң контроллуқида һәрикәт қилиш билән әйиблиди. У мундақ деди: «хитай һөкүмити вә униң контроллуқидики дуня сәһийә тәшкилати ялғандин бу вирусниң инсандин инсанға тарқилидиғанлиқиға аит һечқандақ пакит йоқлиқини елан қилди. Кейин йәнә, кесәллик аламити болмиған кишиләрниң кесәллик тарқатмайдиғанлиқини илгири сүрди. Бирләшкән дөләтләр тәшкилати чоқум хитайни бу һәрикити үчүн җавабкарлиққа тартиши керәк.»

Президент доналд трамп килимат өзгириши мәсилисидиму хитайни тәнқидлиди. У мундақ деди:

«Буниңдин башқа, хитай һәр йили нәччә милйонлиған тонна пиластик вә әхләтләрни деңиз-окянларға ташлайду, башқа дөләтләрниң деңиз тәвәликидә белиқчилиқ қилиду. Марҗан хада ташлириниң көп қисмини вәйран қилиду вә атмосфераға зәһәрлик симаб қоюп бериду. Хитайниң карбон қоюп бериш миқдари американиң икки һәссигә йеқин болуп, у йәнә тез сүрәттә өрләватиду.»

У килимат мәсилисидиму хитай селиватқан зиянниң көрмәскә селиниватқанлиқини әскәртип, әмди бундақ адаләтсиз муамилигә йол қоймайдиғанлиқини әскәртти.

Президент трамп нутиқида йәнә, уйғурлар учраватқан еـтник тазилаш вә мәҗбурий әмгәк мәсилилириниму вастилиқ һалда ишарәт қилди. У мундақ деди:

«Әгәр бирләшкән дөләтләр тәшкилати үнүмлүк тәшкилат болмақчи болса, у һалда чоқум дунядики һәқиқий мәсилиләргә йәни-террорлуқ, аялларға зулум қилиш, мәҗбурий әмгәк, зәһәрлик чекимлик ​​әткәсчилики, адәм вә җинсий әткәсчилик, диний зиянкәшлик вә диний аз санлиқ милләтләргә қарита еـтник тазилаш елип бериш қатарлиқ мәсилиләргә диққитини мәркәзләштүрүши керәк».

Доналд трамп сөзидә хитайниң хәлқарадики адаләтсиз сода услубиғиму американиң қарши чиққанлиқини әскәртип өтти.

Президент доналд трампниң қисқиғинә 7минутлуқ сөзиниң мутләқ көп қисмида хитайниң исмини атап туруп тәнқидлиши хәлқаралиқ ахбаратларниңму диққитини қозғиди. Әл-җәзирә қатарлиқ хәвәр қаналлириму бу ноқтини тәкитләп өтти.

Б д т омумий кеңишидә нутуқ сөзләйдиған дөләт рәһбәрлири ичидә бүгүн хитай дөләт рәиси ши җинпиңму бар болуп, у 15 минут давам қилған нутиқида американиң исмини очуқ тилға алмай туруп, америка билән йүз бериватқан сода урушини тилға алған. У мундақ дегән: «соғуқ мунасивәтләр уруши роһий һалити, идийәви чәклимиләр яки айиқи чиқмайдиған оюнлар арқилиқ дөләт өз мәсилисини һәл қилалмайду, у инсанийәт учраватқан хирисларғиму җаваб болалмайду» дегән.

У таҗисиман вирус мәсилисидики мәсулийитиниму рәт қилғандәк «биз вирус мәсилисиниң сиясийлаштурулушиға қарши туримиз» дегән.

Хитай дөләт рәиси ши җинпиң уйғурларға қиливатқан зулуми вә хоңкоң мәсилиси кәң ашкарилинип күчлүк тәнқидкә учраватқан вә сода мәсилиси, кеңәймичилик һәрикәтлири сәвәбидин америка, әнглийә, һиндистан вә җәнубий деңиздики хошнилири билән алақиси қаттиқ йирикләшкән бир мәзгилдә сөзлигән бу нутиқида йәнә охшашла хитайниң тәрәққиятиниң тинчлиқпәрвәр тәрәққият икәнликини илгири сүргән вә «бизниң кеңәймичилик қилиш, тәсир көрситиш, соғуқ уруш яки қизиқ уруш қилиш нийитимиз йоқ» дегән. У хитайниң хәлқара тәртипниму һимайә қилидиғанлиқини билдүргән.

Һалбуки, униң бу сөзлиригә америка ташқи ишлар министирлиқиниң баянатчиси морган ортагус ханим тивиттирда инкас қайтуруп «б д т 75-нөвәтлик омумий йиғинида бейҗиң өзини хәлқара тәртипниң қоғдиғучиси дәп атиди. Бу йәрдики реаллиқ болса хитай хәлқ җумһурийити җәнубий деңиздики хәлқара қанунға пәрва қилмиди, белиқчилиқ парахотлирини башқа дөләтләрниң деңиз тәвәликигә әвәтти вә хоңкоңниң аптономийисини қоғдаш вәдисигә әмәл қилмиди» дәп язған.

«Җәнубий хитай сиәһәр гезити» ши җинпиңниң нутқи һәққидики хәвиридә униң бу нутқинииң әмди дөләтләрни өзигә ишәндүрәлмәслики мумкинликини ейтқан. Униңда мундақ диейилгән: «хитай рәис ши җинпиңниң хитай ичи вә сиртиға қаратқан қаттиқ қоллуқ сиясәтлирини көздә тутқанда, ши җинпиңниң б д т дики көп тәрәплимилик вә хәлқара қанун тоғрисидики сөзлири хитайниң һәрикитидин аллибурун ойғанған америкалиқ сиясәтчиләрни тәвритәлмәслики мумкин.»

Бирләшкән дөләтләр тәшкилатиниң омумий йиғини вә кишилик һоқуқ алий кеңишиниң йиғини давам қиливатқанда уйғурлар паал һәрикәткә келип хитайниң уйғурларға қиливатқан зулумини кәң ашкарилиди.

21-Сентәбир күни, б д т 45-нөвәтлик кишилик һоқуқ кеңишиниң 12-йиғинида америкадики уйғурлардин бәһрам синташ лагерға соланған дадиси қурбан мамут һәққидә гуваһлиқ бәрди. У «шинҗаң мәдәнийити» журнилиниң баш муһәррири болған дадиси қурбан мамуттин 3 йилдин бери хәвәр алалмайватқанлиқини, униң сәвәбсиз йәргә тутқун қилинғанлиқиниң әркин асия радийоси уйғурчә бөлүми тәрипидин дәлилләнгәнликини ейтти. У хитай һөкүмитини дадисиниң немә үчүн тутқун қилинғанлиқи һәққидә ениқ сәвәб көрситишкә вә дадисиниң һазирқи әһвали һәққидә җаваб беришкә чақирди.

22-Сентәбир күни дуня уйғур қурултийиму җәнвәдики б д т бинаси алдидики мәйданда әркинлик чедири қуруш вә рәсим көргәзмиси уюштуруш арқилиқ «уйғурларға қаритилған ирқий қирғинчилиқ тохтитилсун, мәҗбурий әмгәк тохтитилсун» темисда 3 күнлүк паалийәт башлиған. Дуня уйғур қурултийи башлиқи долқун әйса бу паалийәткә өзи бивастә йетәкчилик қилған. У баянатида җәнвәдики йиғинға қатнишиватқан 190дин артуқ дөләткә чақириқ қилди.

Бирләшкән дөләтләр тәшкилати нөвәттә хитай һөкүмитиниң уйғурларға қаритиватқан ирқий қирғинчилиқ түсини алған бастуруш вә зор көләмлик тутқун һәрикәтлирини тәнқидләш вә уни тосушта өз ролини җари қилдуралмайватқанлиқи үчүн башта америка һөкүмитиниң вә ундин қалса һәрқайси кишилик һоқуқ тәшкилатлириниң әң күчлүк тәнқидигә учраватқан органдур.


Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт