“Bextlik Uyghurlar” ning bextsizlikige da'ir delil-ispatlar

Ixtiyariy muxbirimiz ekrem
2022-01-06
Share
“Bextlik Uyghurlar” ning bextsizlikige da'ir delil-ispatlar Qeshqer kona sheherdiki xitay saqchiliri. 2021-Yili 3-may.
REUTERS

Xitayning xelq ishliri ministirliqi Uyghur rayonida 1 milyon 549 ming ademning töwen kapaletlik yardem puligha tayinip hayat köchürüwatqanliqini ispatlidi.

4-Yanwar xitay xelq ishliri ministirliqining tor bétide “2021-Yiligha nezer. Shinjangda xelq üchün ishlesh, xelqni söyüshning emeliy muweppeqiyetliri, tengritaghning jenub we shimalidiki bextning arqa körünüshi” namliq bir matériyal élan qilindi. Matériyalda Uyghur aptonom rayonluq xelq ishliri nazariti teyyarlighanidi. Uyghur rayonining 2021-yilliq hayatliq kartinisini yorutup bérishke béghishlan'ghan bu hökümet matériyalida diqqetni chékidighan bezi sanliq melumatlar otturigha qoyulup, rayondiki xelqning neqeder éghir künlerni bashtin köchürüwatqanliqini ispatlap bergen.

Zadi qanche milyon Uyghurning jaza lagérlirigha qamalghanliqi, yene qanchilik Uyghurning türmilerge yaki tutup turush merkezlirige solan'ghanliqi téxiche éniq bolmighan, dunya jama'iti teripidin “Üsti ochuq türme” dep atiliwatqan Uyghur rayonining xelq ishliri nazariti mezkur matériyalni özlirining aldinqi bir yilda rayondiki xelqning turmush parawanliqi üchün qoshqan hessilirini namayan qilish üchün hazirlighan. Biraq uningda tilgha élin'ghan bezi nuqtilar kishini heqiqetenmu oygha salidu.

Matériyalda bayan qilinishiche, 2021-yili Uyghur rayoni üchün türlük qutquzush ishlirigha munasiwetlik toplan'ghan töwen kapaletlik yardem meblighi 9 milyard 458 milyon yüen bolghan. Buning 9 milyard 158 ming yüenini merkizi hökümet bergen. Uyghur aptonom rayonidiki töwen kapaletlik yardem nishanigha aylinip qalghan insanlarning sani bolsa 1 milyon 549 ming kishige yetken. Buning ichide, sheherlerdin töwen kapaletlik yardem puligha érishkenlerning sani 222 ming kishi, yézilardin töwen kapaletlik yardem puligha érishkenlerning sani 1 milyon 327 ming kishi bolghan. Hökümet sheherdiki namratlarni ayda 560 yüen yardem puli bilen, yézidiki namratlarni ayda 383 yüen bilen teminligen.

Matériyalda tilgha élinishiche, Uyghur rayonida “3 Xil nopus” dep atalghanlarning sani 770 ming kishige yétidiken. Bularning 340 ming nepiri, yeni del yérimi yardem puligha érisheligen. Bu yerdiki “3 Xil nopus” dégenlik “Turaqsiz nopus, chet-yaqa rayonlardiki nopus we tuyuqsiz éghir weziyette qalghan nopus” tin ibaret qutquzushqa jiddiy mohtaj bolghan ahalilerni körsitidiken. Bulardin sirt, Uyghur rayonida yene “Pewqul'adde éghir qiyinchiliqta qalghan 22 ming ahale” bar iken. Bularning ichidiki 17 ming ahale teminat bilen teminlen'gen. Uyghur rayonida jem´iy 22 nahiye “Namrat nahiye” hésablinidiken.

Bular xitay hakimiyitining Uyghur rayonining 2021-yilliq iqtisadiy weziyitidin chiqarghan xulasisidur. Bu xulasida 1 milyon 549 ming kishining yenila töwen kapaletlik yardem puligha tayinip yashawatqanliqi delillen'gen. D u q ning mu'awin re'isi perhat muhemmidining qarishiche, Uyghur aptonom rayonluq xelq ishliri nazaritining bu matériyalida bayan qilin'ghanlar, xitay hakimiyitining “Shinjang yaxshi jay” namliq yürüshlük teshwiqatlirida teshwiq qilip kéliwatqan “Shinjangdiki her millet xelqi xushal-xoram, bextiyarliq ichide xatirjem hayat köchürmekte” dégen bayanlirigha zadila mas kelmey qalghan. “Shinjang xelqini tarixiy namratliqtin qutuldurushning yéngi sehipisini yarattuq” dégen körengleshlirini inkar qilip qoyghan.

Perhat muhemmidi ependi xitay hakimiyitining ezeldinla Uyghurlar bilen xitaylargha qosh ölchem qollinip, perqliq mu'amile qilip kelgenlikini, bu yerde tilgha élin'ghan namratlarning Uyghurlarni asas qilghan yerlik xelq ikenlikini eskertti.

Uzundin buyan Uyghur élidiki siyasiy weziyet, lagérlar mesilisi heqqide tekshürüsh we analiz yürgüzüwatqan mutexesislerdin norwégiyede turu'ushluq d u q uchur-teshwiqat merkizining mudiri bextiyar ömer ependi bu xususta qarashlirini bildürüp ötti.

Uyghur aptonom rayonluq xelq ishliri nazaritining bu matériyalida yene, rayondiki yashan'ghanlar mesilisi, balilar mesilisi, méyiplar mesilisimu tilgha élin'ghan we ularning “Körsetken ghemxorluqi” körek qilin'ghan.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet