"Besh yultuzluq imamlar"gha kim egishidu?

Muxbirimiz eziz
2015-12-18
Share
jume-tahir-damolla-heytgah-305.jpg Héytgah jemi'esining sabiq xatibi jüme tahir
Photo: RFA


Uyghurlar rayonida birnechche yilidin buyan izchil yolgha qoyuluwatqan "Diniy esebiylikning tesirini tügitish" herikitidiki pa'al tedbirlerning biri süpitide qarghiliq nahiyiside yolgha qoyulghan "Diniy zatlarni derijige ayrip chiqish" usuli yéqindin buyan jama'etchilikning diqqitini qozghimaqta.

Yéqinda xongkongdiki "Sumurgh téléwiziyisi"ning muxbirliri qarghiliq nahiyilik partkomning sékrétarini ziyaret qilghanda, u öz tewelikidiki herqaysi yéza, kentlerge qeder omumlashturulghan yerlik diniy zatlarni besh yultuz derijisi boyiche ayrip chiqish ussulini tepsiliy tonushturghan. Buningda éytilishiche, nahiyilik partkom "Diniy zatlarni yaxshi bashqurghandila diniy pa'aliyet sorunlirini yaxshi bashqurghili bolidu" dégen yétekchi idiye asasida, nahiyidiki 1100 ge yéqin diniy zatni siyasiy jehettiki mewqesining mustehkemliki, bilim sewiyisi, halqiliq peytlerde ijabiy rol oynash sewiyisi qatarliq ölchemler boyiche besh yultuzluq türkümge ayrip chiqqan. Shundaqla yultuz derijisige qarap ulargha muwapiq miqdarda teminat békitken.

Biz bu xil tedbirning yolgha qoyulushining ré'al ehmiyiti heqqide amérikining frostburg uniwérsitétidiki proféssor ma xeyyünning pikrini soriduq. U bu xil usulning emeliyette xéli burunla bashqa xil shekillerde yolgha qoyulup bolghanliqini, mushu xil shekilde tallinip chiqqan atalmish "Diniy dahilar" ning mahiyette köp qisim Uyghurlarning neziride "Milliy xa'in" dep qarilidighanliqini tilgha aldi.

U mundaq dédi: "Addiyraq qilip éytqanda, bu emeliyette unchiwala bir yéngiliq dégüdekmu ish emes. "Medeniyet inqilabi" ning aldi - keynidiki mezgillerdila bu xil tedbirler yolgha qoyulghan. Yerlik da'iriler shu waqitlarda herqaysi diniy zatlarni terbi'iyilep "siyasiy axunum" qilip chiqqan. Ular mushu arqiliq yerlik xelqqe mushu diniy zatlarning buyrughinini toluq bija keltürüshni buyrughan. Buningda mundaq ikki türlük mesile mewjut. Biri, yerlik musulmanlarning bu imamliri beribir kompartiyining adimi emes. Uzaqni közligendimu bu imamlar meyli besh yultuzluq bolup ketken halettimu, yerlik musulmanlarning neziride ularning héchqanche qimmiti mewjut emes. Ikkinchisi, ilgiri bundaq misallar köp qétimlap yüz bergen. Bu misallar némini chüshendüridu désingiz, bu diniy zatlar terbiyilinip besh yultuzluq imamlargha aylan'ghanséri ularning yerlik Uyghurlar bilen bolghan ariliqi shunche yiraqlaydu. Yerlik Uyghurlar imamlarni ularning kompartiye in'am qilghan yultuz derijisi boyiche emes, belki ularning el yurtning qanchilik ghémini yégenliki, ularning heqiqi diniy sewiyisi, exlaq - peziliti arqiliq bahalaydu."

Hazir türkiyi'ede xizmet qiliwatqan diniy zatlardin biri, ilahiyet penliri doktori alimjan boghda bu heqtiki ehwallarni öz yolida eslep ötti hemde buning mahiyiti peqet xelqning diniy étiqadini teqip qilishtin bashqa nerse emeslikini bayan qildi.

"Tengritagh tori" diki alaqidar uchurlardin melum bolushiche, hazir Uyghurlar diyarining herqaysi jaylirida bu xildiki diniy zatlar "Beshte yaxshi imam" yaki "Milletler itipaqliqidiki ülgilik diniy zat" dégendek namlarda dawamliq tallanmaqta iken.

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet