Amérika tashqi ishlar ministirliqi uyushturghan dini erkinlik yighinida Uyghurlar mesilisi otturigha qoyuldi

Muxbirimiz irade
2020-09-28
Élxet
Pikir
Share
Print
Amérikaning dini erkinlik alahide elchisi sem brownbek ependi tashqi ishlar ministirliqidiki yighinda söz qilmaqta. 2020-Yili 10-iyun, washin'gton.
Amérikaning dini erkinlik alahide elchisi sem brownbek ependi tashqi ishlar ministirliqidiki yighinda söz qilmaqta. 2020-Yili 10-iyun, washin'gton.
AP

25-Séntebir jüme küni ötküzülgen "Dini erkinlikni qoghdash chaqiriqigha awaz qoshush we bir yilliq xizmetlerge qarap chiqish yighini" amérikaning dini erkinlik alahide elchisi sem brownbek teripidin chaqirilghan bir tor yighini bolup, bu yighin'gha amérika bashchiliqidiki "Xelq'ara dini erkinlikni qoghdash hemkarliqi" herikitige qétilghan bir qisim döletlerning hökümet emeldarliri, xelq'araliq dini erkinlik organlirining rehberliri we dini rehberler qatnashqan. Ular öz döliti we dunya miqyasida dini erkinlikni teshebbus qilish üchün qandaq xizmetler ishliniwatqanliqi, qandaq netijiler qolgha kelgenliki we bundin kéyin némiler qilinishi kéreklikidek mesililer üstide doklat berdi.

Diqqet qozghaydighini, bu yighinda Uyghur mesilisi amérika dini ishlar elchisi sem brownbek we éstoniye tashqi ishlar ministiri urmas rénsalu teripidin alahide tilgha élindi.

Elchi sem brownbek kirish sözide hazirghiche amérikaning dunyada dini erkinlikni ilgiri sürüsh üchün herqaysi hökümetlerge qiliwatqan chaqiriqi we herxil musteqil organlar bilen ortaq qiliwatqan xizmetlirige qarimay Uyghurlar bilen rohin'galar uchrawatqan zulumning téxiche ayaqlashmaywatqanliqini nuqtiliq tekitlidi.

Elchi sem brownbekning tonushturushi ayaghlashqandin kéyin yighinda aldi bilen éstoniye tashqi ishlar ministiri urmas rénsalu söz qildi. Urmas rénsalu éstoniyening küchlük endishisini qozghawatqan dini zulumlar heqqide toxtalghanda Uyghurlar, rohin'ga musulmanliri we qirim tatarlirining ismini atidi. U sözide mundaq dédi: "Biz bu hemkarliqqa eza döletlerge oxshash birmidiki rohin'ga musulmanliri we shinjangdiki Uyghurlarning weziyitidin qattiq endishe qiliwatimiz".

U bu zulumni toxtitish üchün herqaysi hökümetlerni bu zulumgha qarshi sözleshke we kéreklik tedbirlerni élishqa chaqirdi.

Amérika dini erkinlik elchisi sem brownbek bu yighinda Uyghurlar we rohin'ga mesililirini nuqtiliq tekitligen bolup, yighinda Uyghurlar uchrawatqan zulumni yorutup bérish üchün lagérgha qamalghan apisi gülshen abbas üchün dawa qiliwatqan ziba murat bu qétimliq yighin'gha teklip qilin'ghanidi. Ziba murat özining apisi doxtur gülshen abbasning ikki yildin béri iz-déreksiz ghayib bolushidek weqelikni bayan qilip turup, Uyghurlarning lagérlargha qamilish, mejburiy emgekke sélinish, tughmas qilinish, qiyin-qistaqqa uchrashtek jinayetlerge duch kéliwatqanliqini bildürdi. U yene Uyghurlar uchrawatqan zulumni tenqidlesh we uni axirlashturush üchün tedbir qollinishning peqetla amérikaning wezipisi emeslikini, buninggha barliq hökümetlerning awaz qoshushi kéreklikini éytti.

Zibaning sözidin kéyin elchi sem brownbek söz qisturup, amérikaning herqaysi hökümetlerni Uyghurlargha yürgüzüwatqan zulumni ayaghlashturush üchün xitaygha üzlüksiz bésim ishlitishke chaqirdi. U, amérika hökümitining Uyghurlargha qiliniwatqan zulumgha chétishliq bolghan emeldarlargha, organlargha we shirketlerge wiza cheklimisi hem iqtisadiy jazarlarni qoyghanliqini, qanun maqullighanliqini, b d t nigmu mexsus Uyghurlar üchün bir yighin uyushturghanliqini, 23 döletning xitayning herikitini tenqidlep bayanat élan qilghanliqinimu eslitip ötti. U: "Biz dawamliq heriket qilimiz, dawamliq bésim qilimiz, yenimu köp xizmetler qilinishi kérek. Biz yenimu köp hökümetlerning bizge qétilishini arzu qilimiz" dep tekitlidi.

Bu yighin'gha éstoniye tashqi ishlar ministiridin bashqa yene, gollandiyening dini ishlargha mes'ul alahide elchisi yoséf duma, polsha hökümitining birleshken döletler teshkilatida turushluq da'imiy elchisi jo'anna ronika, hindonéziyediki eng chong musulman teshkilatining rehbiri bolghan, tonulghan diniy lidir yehya staqof qatarliq nopuzluq shexsler we shundaqla dini erkinlikni ilgiri sürüsh üchün pa'aliyet qiliwatqan bir qisim xelq'araliq organlardin wekiller qatnashqan. Mezkur yighinda amérikaning Uyghurlar mesilisini nuqtiliq halda tekitlishi amérika hökümitining bu mesilige bériwatqan yüksek ehmiyitini namayan qilidiken.

Toluq bet