«Хитайниң дуняви күч болуш һәвиси: хитай чүши» намлиқ китаб түркийәдә нәшрдин чиқти

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2019-07-25
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Доктор фәрһат қурбан тәңритағли язған «хитайниң дуняви күч күч болуш һәвиси: хитай чүши» намлиқ китабниң муқависи.
Доктор фәрһат қурбан тәңритағли язған «хитайниң дуняви күч күч болуш һәвиси: хитай чүши» намлиқ китабниң муқависи.
RFA/Erkin Tarim

Доктор фәрһат қурбан тәңритағли язған «хитайниң дуняви күч күч болуш һәвиси: хитай чүши» намлиқ китаб 7-айниң 7-күни истанбулдики чинар алти нәшрияти тәрипидин түрк тилида нәшр қилинди.

Китаб 3 қисим 300 бәттин тәркиб тапқан болуп, биринчи қисмиға «хитайниң характери тоймаслиқ» дегән мавзу қоюлған. Бу қисимда хитайниң һун империйәси мәзгилидин тартип бүгүнгичә елип бериватқан кеңәймичилик сиясәтлири баян қилинған. Иккинчи қисмиға «хитайниң түркистан вә түркийә сиясити» дәп мавзу қоюлған болуп, униңда хитайниң ғәрбий дияр нәзәрийәси, хитайниң түркистан сиясити, енергийә бихәтәрлики-дәриҗидин ташқири чоң дөләтләрниң җан томури, хитайниң оттура асиядики мәвҗудийити, хитайни яхши чүшәнгән һалда түркийә-хитай мунасивитини йүргүзүш керәк, қатарлиқ мәхсус темилардики муһакимиләргә орун берилгән. Китабниң үчинчи қисмиға «хитай, түркийә, шәрқий түркистан вә уйғур» дегән мавзу қоюлған болуп, буниңда түркийәниң хитай вә уйғур сиясити тоғрисида тәпсилий мәлумат берилгәндин башқа йәнә уйғур дәваси үчүн һәр бир уйғурниң қилишқа тегишлик ишлири тоғрисидиму тәклипләр берилгән.

Биз мәзкур китаб һәққидә техиму тәпсилий мәлумат игиләш үчүн китабниң аптори доктор фәрһат қурбан тәңритағли әпәнди билән телефон сөһбити елип бардуқ.

У китабқа немә үчүн «хитай чүши» дәп нам қоюлғанлиқи тоғрисида мәлумат бәрди.

Қиммәтлик радийо аңлиғучилар, фәрһат қурбан тәңритағли әпәнди язған «хитайниң дуняви күч болуш һәвиси: хитай чүши» намлиқ түрк тилида нәшр қилинған китабта қандақ мәсилиләр йорутулған? апторда бу китабни йезиш пикри қандақ пәйда болған? бу һәқтики соалимизға җаваб бәргән фәрһат қурбан тәңритағли түркийәдә уйғур мәсилиси тоғрисида доклат бәргән вақтида өзидин «хитай немә үчүн уйғурларға бунчиливала зулум қилиду?» дегән соалниң әң көп соралғанлиқини, өзиниң бу китабта юқириқи соалға җаваб тепишқа тиришқанлиқини баян қилди.

Фәрһат қурбан тәңритағли әпәнди китабни көпрәк хитайчә мәнбәләрдин пайдилинип язғанлиқини баян қилип мундақ деди: «китабниң биринчи қисмида асасән кишиләрниң ашу соалиға җаваб тепишқа тириштим. Болупму «хитайниң шәрқий түркистанда ирқий қирғинчилиқ елип беришниң сәвәблири» дегән қисимда икки сәвәбни көрсәттим. Буни маддий вә мәниви сәвәбләр нуқтисидин оттуриға қойдум. Китабниң иккинчи қисмида хитайниң ғәрбий район нәзәрийәсини чүшәндүрүп өттүм. Мәшһур хитай генерал лю яҗуниң ‹ғәрбий район нәзәрийәси' намлиқ мақалисини өткән йили түрк тилиға тәрҗимә қилип елан қилған идим. Түркийәдә зор тәсир қозғиди, мутәхәссисләр, журналистлар көп ишләтти. Бу арқилиқ хитайниң түркистан вә уйғурларға болған көз қаришини оқурмәнләргә чүшәндүрүп өттүм. Иккинчи қисимда йәнә хитайда елан қилинған ‹хитай билән түркийә оттурисидики мунасивәтни қандақ тоғра һәл қилиш керәк?' дегән мақалини түркчигә тәрҗимә қилип қойдум. Қисқиси, бу қисимда пүтүнләй хитайчә мақалиләрни түркчигә тәрҗимә қилип тонуштурдум.»

Доктор фәрһат қурбан тәңритағли әпәнди китабниң үчинчи қисмида өзиниң 2017-йилидин тартип язған мақалилиригә йәр бәргәнликини баян қилди.

Доктор фәрһат қурбан тәңритағли китабида «хитай чүши» ниң алди билән шәрқий түркистанға, андин оттура асияға, кейинчә пүтүн дуняға һаким болуш икәнликини баян қилған.

Доктор фәрһат қурбан тәңритағли әпәндиниң 7-айниң 7-күни истанбулда нәшр қилинған «хитайниң дуняви күч болуш һәвиси: хитай чүши» намлиқ китабиниң түркләрниң хитайни чүшиниши вә уйғур мәсилисини чүшиниши үчүн қандақ роли бар? измирдики әгә университетиниң профессори, доктор алимҗан инайәт әпәнди китабқа юқири баһа бәрди.

Доктор фәрһат қурбан тәңритағли 1962-йили қәшқәрдә туғулған болуп, 1983-йили бейҗиң мәркизий милләтләр институтини пүттүргән. У бейҗиңдики хитай ислам җәмийитидә бир мәзгил ишлигәндин кейин 1987-йили түркийәгә келип, мармара университетиға оқушқа киргән. У докторлуқ илмий унваниға еришкән. У һазир мустәқил тәтқиқатчи болуп, йезиқчилиқ билән шуғулланмақта.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт