D u q türkiye rehberliri we parlamént ezalirini "Jinayetchilerni öz'ara ötküzüp bérish kélishimi" ni maqullimasliqqa chaqirmaqta

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2021-01-05
Share
D u q türkiye rehberliri we parlamént ezalirini Dunya Uyghur qurultiyi ötküzgen "Özgiriwatqan dunya we sherqiy türkistan" témisidiki sin ilmiy muhakime yighinida sözlimekte. 2020-Yili may.
RFA/Erkin Tarim

Dunya Uyghur qurultiyi türkiye rehberliri, herqaysi partiyelerning re'isliri we türkiye parlaménti tashqi ishlar komitéti bilen edliye komitéti mes'ulliri hem ezalirigha xet ewetip, ularni xitay bilen türkiye arisidiki "Jinayetchilerni öz'ara ötküzüp bérish kélishimi" ni maqullimasliqqa chaqirmaqta.

Dunya Uyghur qurultiyi re'isi dolqun eysa ependining nami bilen ewetilgen we ewetiliwatqan xette munular yézilghan: "Mezkur kélishimning 26-dékabir küni xitay memliketlik xelq qurultiyi teripidin maqullan'ghanliqi, türkiye prézidénti rejep tayip erdoghan qol qoyghan nusxisining türkiye parlaméntida ikenliki türkiyede waqitliq turush ruxsiti bilen yashawatqan Uyghurlar, shundaqla pütün dunyadiki Uyghurlar arisida endishe peyda qildi. Türkiye bu kélishimni féto we p k k térrorluq teshkilati ezalirini nishan qilip tüzgen bolushi mumkin. Lékin, xitayning meqsiti térrorluqni bahane qilip turup, bigunah, mezlum Uyghurlarning ümidi bolghan türkiye bilen bolghan munasiwitini buzush, dunya döletlirining neziride türkiyening abruyini chüshürüshtin ibaret. Xitayning uzun yillardin buyan sherqiy türkistanda élip bériwatqan bésim siyasitining kéyinki yillarda irqiy qirghinchiliqqa aylan'ghanliqini nezerde tutsaq, kélishim türkiye parlaméntida maqullansa, sherqiy türkistanda téximu zor insanliqqa qarshi jinayetning sadir bolidighanliqi éniq".

Türkiye bilen xitay arisida tüzülgen "Jinayetchilerni öz'ara ötküzüp bérish kélishimi" ning 2017-yili ikki dölet ministirliri arisida imzalan'ghanliqi, 2019-yili türkiye prézidénti rejep tayip erdoghan qol qoyghan bolsimu, emma türkiye parlaméntining maqulluqidin ötmigenliki, mezkur kélishimning 26-dékabir küni xitay memliketlik xelq qurultiyi teripidin maqullan'ghanliqi heqqidiki xewer élan qilin'ghandin kéyin, dunya Uyghur qurultiyi ijra'iye komitéti 27-dékabir küni jiddiy yighin chaqirip, bu kélishimning türkiye parlaméntida maqulluqtin ötüshini tosush üchün némilerni qilish heqqide muzakire élip barghan we erdoghan qatarliq türkiye rehberliri, parlamént komitétliri, ezaliri we bashqa munasiwetlik erbablargha xet ewetishni békitkenidi.

D u q ning xétide, xitayning 71 yildin buyan Uyghurlargha qarita élip bériwatqan bésim siyasiti, bolupmu kéyinki 4 yildin buyan Uyghurlar duchar boluwatqan insan qélipidin chiqqan mu'amililer qisqiche bayan qilin'ghandin kéyin yene munular yézilghan: "Biz xitayning ziyankeshlikige uchrighan Uyghurlar bolush süpitimiz bilen 'zalimlargha qarshi mezlumlarning yénida turimiz' dégen sho'ar bilen tashqi siyaset élip bériwatqan türkiye döliti we rehberlirining, xitayning hiyle-neyrenglirige ishinip Uyghur qérindashliridin yüz örimeydighanliqigha, mezlum sherqiy türkistan xelqining peryadigha qulaq salidighanliqigha, shundaqla xitayning 20 milyon Uyghurni jinayetchi élan qilish qara niyitige yol qoymaydighanliqigha ishinimiz. Biz türkiye parlaméntini bu kélishimni maqullimasliqqa, türkiye dölitini éziliwatqan Uyghur xelqining yénida turushqa chaqirimiz".

D u q re'isi dolqun eysa ependi 27-dékabir küni arqa-arqidin d u q ijra'iye komitéti yighini bilen dunyaning herqaysi jaylirida pa'aliyet élip bériwatqan sherqiy türkistan teshkilatlirining mes'ulliri yighinlirini chaqirip, türkiye bilen xitay arisida tüzülgen "Jinayetchilerni öz'ara ötküzüp bérish kélishimi" ni türkiye parlaméntida maqulluqtin ötküzmeslik üchün bezi ishlarni qilishni qarar qilghanliqi, mektup ewetish pa'aliyitining hazirghiche dawamlishiwatqanliqini bildürdi.

Undaqta bu mektuplar "Jinayetchilerni öz'ara ötküzüp bérish kélishimi" ning türkiye parlaméntida maqulluqtin ötüshini tosushta rol oyniyalishi mumkinmu?

Dolqun eysa ependi bu heqte toxtilip, özlirining mektuplirining ijabiy rol oynishi mumkinlikige ishinidighanliqini bildürdi.

Türkiyediki sherqiy türkistan wexpining sabiq re'isi hamutxan göktürk ependi türk xelqining Uyghurlargha zor hésdashliq qilidighanliqini, eger türkiyede jama'et pikri toplisa, bu xil küchlük jama'et pikirliri arqiliq buni tosushqa tesir körsetkili bolidighanliqini tekitlidi.

Dunya Uyghur qurultiyi mes'ullirining bildürüshiche, ular hazirghiche 13 partiyening her derijilik rehberliri, 50 parlamént ezasi we türkiyening 15 dölettiki elchisige xet ewetip bolghan. Bu pa'aliyet hazirmu aktip dawamlashmaqtiken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet