Jenubiy koréyede échilghan "Ejderhaning uzun qoli" namliq yighin'gha Uyghur wekilimu qatnashti

Ixtiyariy muxbirimiz uchqun
2019-06-26
Élxet
Pikir
Share
Print
Awstiraliyediki siyasiy pa'aliyetchi nurgül sawut xanim(ongda) "Ejdihaning uzun qoli" namidiki yighinida söz qildi.  2019-Yili 20-iyun, sé'olda, jenubiy koréye.
Awstiraliyediki siyasiy pa'aliyetchi nurgül sawut xanim(ongda) "Ejdihaning uzun qoli" namidiki yighinida söz qildi. 2019-Yili 20-iyun, sé'olda, jenubiy koréye.
RFA/Uchqun

6-Ayning 20-küni, yeni dunya siyasiy panahlan'ghuchilar künide jenubiy koréyening paytexti sé'olda "Ejderhaning uzun qoli" namida yighin échilghan. Igilinishiche, mezkur yighin'gha 5 dölettin köpligen pa'aliyetchiler teklip qilin'ghan. Awstiraliyediki siyasiy pa'aliyetchi nurgül sawut xanim Uyghurlargha wakaliten bu yighin'gha qatnashqan.

Nurgül sawut xanim ziyaritimizni qobul qilip, mundaq dédi: "6-Ayning 20-küni, yeni dunya siyasiy panahlan'ghuchilar künide 'awam menpe'etini qoghdash adwokatlar orgini' ning orunlashturushida muhakime yighini échildi. Bu pa'aliyetni yene 'chigrasiz kishilik hoquq teshkilati', merkizi italiyediki 'yéngi dinlar tetqiqat merkizi' ge qarashliq 'zimistan' tor zhurnili qatarliq orunlarmu yéqindin qollighan. Bu yighinning koréyede échilishining sewebi hazirghiche 900 din artuq adem koréyedin siyasiy panahliq tiligen bolsimu, ularning ichidin biriningmu panahliq resmiyiti pütmigen yaki jenubiy koréyening qanuniy resmiyetlirining testiqidin ötmigen. Jenubiy koréyening asiyada 'démokratiyening taji' dégen nami bolghanliqi üchün bu namgha yarisha siyasiy panahliq tiligüchilerning we mushuninggha oxshash ishlargha yol échip bérish üchün bu yighin jenubiy koréyede échilghan."

Nurgül xanim mezkur yighindiki léksiye sözligüchiler heqqidimu toxtilip mundaq dédi: "Bu yighinda 5 dölettin kelgen alaqidar mutexessisler léksiye sözlidi. Ular 'zimistan' torining qurghuchisi massimu ependi, biryusséldiki 'chigrasiz kishilik hoquq teshkilati' ning mu'awin mudiri li ya xanim, 'awam menpe'etini qoghdash adwokatlar orgini' ning koréyediki mes'uli li yo qatarliqlar. Men bu yighin'gha 'Uyghurlar herikiti' ning okyaniye qit'esidiki komitét mudiri bolush salahiyitim bilen qatnashtim."

Nurgül xanim yene özining mezkur yighinda sözligen léksiyesi heqqidimu melumat bérip mundaq dédi: "Men bu yighinda sözligen léksiyemde Uyghurlarning bügünki künde béshigha kelgen zulumlarni 14 nuqtigha yighinchaqlap, buning xitay kompartiyesining zor iqtisadiy we siyasiy küch bilen bashtin-axir sistémiliq halda pilanlan'ghan qirghinchiliq herikiti ikenlikini yorutup berdim. Méning léksiyemdin kiyin anglighuchilar qizghin keypiyatta so'allarni sorashti. Méning léksiyemdin kiyin Uyghurlarning béshigha kelgen mushunchiwala éghir zulumlarni bilip turup yene ulargha siyasiy panahliq bérilmemdu dégen so'al otturigha qoyuldi. Munasiwetlik kishiler bérilidu, Uyghurlar heqiqeten panahliq bérishke tégishlik iken dep qarashti we bundin kiyin jenubiy koréyede siyasiy panahliq tiligen Uyghurlarni xitaygha qayturmaymiz déyishti. Mushu nuqtidin men bu yighinni nahayiti muweppeqiyetlik we netijilik yighin boldi dep qaraymen."

Biz yene mezkur yighinning orunlashturghuchisining biri bolghan "Zimistan" tor zhurnilining diréktori marko ependini ziyaret qilduq. U bu heqte melumat bérip mundaq dédi:

"Xitay hökümiti hazir xitaydiki barliq dinlarni yoqatmaqchi boluwatidu shundaqla din'gha ishen'güchilerge ziyankeshlik qiliwatidu. Hetta ular chet'el hökümetlirining panahliq tilesh ishlirighimu tosqunluq qiliwatidu. Biz bu yighin arqiliq munasiwetlik shexslerni, taratqularni, mutexessis we adwokatlarni bu ishlargha estayidil mu'amile qilishqa chaqiriq qilduq"

Marko ependi yene bu yighin arqiliq dunya jama'etchilikini xitayning qilmishlirigha süküt qilmasliqqa chaqiriq qilghanliqi heqqidimu söz qildi: "20-Iyun échilghan bu yighinimiz 'dunya siyasiy panahliq tiligüchiler küni' ge toghra keldi. Xitaydiki din'gha ishen'güchiler, bolupmu shinjangdiki yerlik musulmanlar kolléktip ziyankeshlikke uchrimaqta. Hazir jenubiy koréyede texminen 1000 gha yéqin siyasiy panahliq tiligüchiler bar bolup, ularning köp qismi xitaydiki ziyankeshliktin qéchip chiqqanlar. Biz bu yighinimiz arqiliq jenubiy koréye hökümitini bu ishlargha köngül bölüsh bilen birge dunya jama'etchilikini xitayning qilmishlirigha süküt qilmasliqqa chaqirduq."

Jenubiy koréyede échilghan "Ejderhaning uzun qoli" namliq muhakime yighini sé'olda bir kün dawamlashqan bolup, közetküchiler mezkur yighinning Uyghurlarning jenubiy koréyede bundin kéyinki siyasiy panahliq ishlirida ijabiy rol oynaydighanliqini texmin qilishmaqta iken.

Toluq bet