Türkiye prézidénti rejep tayyip erdoghan islam döletliri hemkarliq teshkilatini Uyghurlargha köngül bölüshke chaqirdi

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2021-11-24
Share
Türkiye prézidénti rejep tayyip erdoghan islam döletliri hemkarliq teshkilatini Uyghurlargha köngül bölüshke chaqirdi Türkiye prézidénti rejep tayyip erdoghan islam döletliri wekilliri bilen enqerediki prézidént binasida yighinda. 2021-Yili 24-noyabir, türkiye.
AFP

Islam döletliri hemkarliq teshkilati iqtisadiy we tijaret hemkarliqi da'imiy komitétining 37-nöwetlik ministirlar yighini 11-ayning 24-küni istanbulda bashlandi. Musulman döletlirining aliy derijilik rehberliri qatnashqan échilish murasimida söz qilghan türkiye prézidénti rejep tayyip erdoghan islam hemkarliq teshkilatini Uyghurlargha ige chiqishqa chaqirghan.

U mundaq dégen: "Xitayning shinjang Uyghur aptonom rayonidiki Uyghur türkliri we bashqa musulman azsanliq milletlerning weziyitini nahayiti diqqet bilen közitiwatimiz. Islam hemkarliq teshkilatimizning qurulush meqsitige bina'en bu mesilige köngül bölüshimiz kéreklikini qayta tekitlimekchimen. Shundaqla bu qétimliq yighinimizning muweppeqiyetlik ötüshini tileymen".

Prézidént rejep tayyip erdoghan 20 yildin buyan türkiyeni idare qilip kéliwatqan adalet we tereqqiyat partiyesining re'islik wezipisinimu ötep kelmekte. Prézidént erdoghan hazirghiche köp qétim xelq'ara yighinlarda we türkiyede Uyghurlarni tilgha alghan bolsimu, biraq bu, islam döletliri hemkarliq teshkilatining ministirlar yighinida tunji qétim tilgha élishi bolup hésablinidu. U, 2017-yili jaza lagérliri mesilisi otturigha chiqqandin buyan sükütte turuwélish bilen tenqidke uchrap kelgenidi. U, bu yil 9-aydin buyan arqa-arqidin 3 qétim Uyghur mesilisini tilgha aldi. Islam hemkarliq teshkilati ministirlar yighinining échilish murasimida Uyghur mesilisini tilgha élishining ehmiyiti néme?

Qurulghan künidin tartip Uyghur mesilisini izchil halda otturigha qoyup kéliwatqan "Iyi", yeni "Yaxshi" partiyesining tashqi siyasetke mes'ul mu'awin re'isi exmet kamil erozan ependi so'alimizgha téléfon uchuri arqiliq jawab bérip mundaq yazghan: "Méningche prézidént rejep tayyip erdoghanning islam döletlirige qilghan bu chaqiriqining paydisi bolmaydu. Chünki islam döletlirining hemmisi özlirining menpe'etige qarap xitay bilen munasiwitini tereqqiy qilduruwatidu".

Sabiq bash ministir exmet dawutoghlu qurghan "Kélechek" partiyesining mu'awin re'isi ümid yardemchi ependi so'alimizgha téléfon uchuri arqiliq jawab bérip mundaq yazghan: "Türkiye prézidénti rejep tayyip erdoghanning bügün istanbulda bashlan'ghan islam döletliri hemkarliq teshkilatigha eza döletlirining ministirliri yighinining échilish murasimida Uyghur mesilisini tilgha alghanliqi ehmiyetlik. Erdoghan türk jama'etchilikining bésimi bilen bundaq déyishke mejbur boldi. Islam döletlirige köp tesiri bolmaydu, lékin biz jama'et pikiri peyda qilishqa dawamlashtursaq, hökümetmu dawamliq tilgha alsa paydisi bolidu dep oylaymen". .

Enqerediki Uyghur tetqiqat institutining mudiri, istratégiye mutexessisi doktor erkin ekrem ependi türkiye prézidénti rejep tayyip erdoghanning islam hemkarliq teshkilatigha eza döletlerge qilghan chaqiriqining köp tesiri bolmaydighanliqini, lékin démokratiye bilen idare qiliniwatqan döletler bilen türk xelqining alqishlishigha érishidighanliqini otturigha qoydi.

Türkiyening qahramanmarashtiki sütchü imam uniwérsitéti diniy ilimler kespi oqutquchisi, xelq'ara imamlar teshkilatining ezasi doktor alimjan boghda ependi prézidént erdoghanning bu chaqiriqining dewa üchün paydiliq bolidighanliqini tekitlidi

Hazirghiche prézidént erdoghan 2009-yili ürümchi weqeside xitayni qattiq eyibligendin kéyin, tunji qétim 9-ayda birleshken döletler teshkilati omumiy yighinida söz qilghanda Uyghur mesilini tilgha élip uzun ötmeyla, 1-öktebir küni türkiye parlaméntida Uyghur mesilisini yene tilgha alghanidi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet