Erkin tunyaz shi jinpingning “Shinjang tereqqiyat istratégiyesi” ni ijra qilidighanliqini tekitligen

Washin'gtondin muxbirimiz méhriban teyyarlidi
2024.05.24
erkin-tuniyaz-axbarat-yighini 21-May küni béyjingda échilghan “Yuqiri süpetlik tereqqiyatni ilgiri sürüsh” témisidiki axbarat élan qilish yighinida, Uyghur aptonom rayonining re'isi erkin tunyaz bayanat bériwatqan körünüsh. 2024-Yili 21-may, béyjing
xinjiang.gov.cn

Xitay dölet ishliri kabinéti teripidin, 21-may küni béyjingda échilghan “Yuqiri süpetlik tereqqiyatni ilgiri sürüsh” témisidiki axbarat élan qilish yighinida, Uyghur aptonom rayonining re'isi erkin tunyaz bayanat bérishke orunlashturulghan.

 Shinjang téléwiziyesining 22-may küni bu heqte bergen xewiride déyilishiche, erkin tunyaz bayanatida Uyghur aptonom rayonining pütkül xitay ölkilirini énérgiye bayliqi bilen teminlesh, rayonni ashliq we déhqanchiliq-charwichiliq mehsulatliri bazisigha aylandurush, tashqi péréwotta ottura asiya jumhuriyetliri bilen bolghan soda-iqtisad alaqiside altun derwaza bolush qatarliqlarda qolgha kelgen netijilerni san-sépir boyiche bayan qilip, xitay hökümitining rayonda yürgüzüwatqan siyasitini maxtighan.

 Erkin tunyaz muxbirlarning so'allirigha jawab berginide, rayonda xitay ma'aripining yeslidin tartip omumlashturulghanliqi, muqimliq kapaletke ige qilinip milletler ittipaqliqidiki medeniyet sayahetchilikining tereqqiy qilghanliqi, hökümetning meblegh sélishi bilen rayonda qurulghan shirketlerning her millet xelqige ish pursetliri yaritip yuqiri iqtisadiy ünüm yaratqanliqi we rayonda “Jungxu'a milletliri ortaq tereqqiyat éngi” we “Medeniyet bilen ozuqlandurush” xizmitining keng qanat yaydurulghanliqini alahide tekitlep ötken.

 Erkin tunyaz sözining xulase qismida yene rayonda qolgha keltürgen barliq netijilerning shi jinpingning “Shinjang istratégiyesi” tereqqiyat nishani boyiche qolgha keltürülgenlikini tekitlep, shi jinpingning “Shinjang tereqqiyat istratégiyesi” ni qet'iy ijra qilidighanliqini tekitligen.

 Xitay paytexti béyjingda échilghan muxbirlargha bayanat bérish yighini chet ellerdiki Uyghur diyari weziyitini yéqindin közitip kéliwatqan analizchilar we Uyghur pa'aliyetchilirining jiddiy diqqitini qozghidi.

Nyu-yorktiki tunggan analizchi ma jüning bildürüshiche, xitay hökümitining Uyghur aptonom rayonining Uyghur millitidin teyinlen'gen re'isi erkin tuniyazning aghzi arqiliq, xitay hökümitining Uyghur diyaridiki atalmish netijilerni anglitishi, emeliyette xitay hökümitining özining Uyghurlargha yürgüzüwatqan mustemlike siyasitining Uyghurlar teripidin qobul qilin'ghanliqini bildürüsh we bu xil mustemlike siyasitining dawam qilidighanliqini jakarlashni meqset qilghan iken.

Ma jü mundaq dédi: “Ular bu bayanat yighinida uni (erkin tuniyazni) sözlitish arqiliq, taratqulargha we dunyagha Uyghurlar shinjangni bashquruwatidu dégen yalghan körünüshni körsetmekchi. Biz shuni bilimizki shinjang Uyghur aptonom rayonining atalmish re'isi ezeldinla körünüshkila qoyup qoyulghan, gépi ötmeydighan bir qorchaq emeldar xalas. Meyli nur bekri bolsun, yaki hazir wezipe ötewatqan re'is (erkin tunyaz) bolsun, yaki uningdin ilgiriki re'is (shöhret zakir) bolsun bu kishilerning hemmisi xitay hökümiti saxta körünüsh yasashqa éhtiyajliq bolghan chaghdila otturigha chiqirilidu. Emma rayon heqqide bérilidighan herqandaq chong kichik qararlarda ularning pikir bérish hoquqi bolghan emes. U yerde yashap baqqanlar bilginidek, u jayda xitaylarning dégini hésab, emma Uyghurning gépi ötmeydu.”

Ma jü ependi sözini dawam qilip, xitay hökümiti orunlashturghan muxbirlargha bayanat yighinidiki bayanat, qatnishidighan muxbirlar hetta ularning so'alliridin tartip bérilidighan jawablarghiche hemmisining aldin orunlashturulidighanliqini bildürdi. Uning tekitlishiche bolupmu Uyghurlargha munasiwetlik bundaq bayanat bérish yighinlirida, atalmish bayanatchining hetta bir éghiz gepnimu artuq qilish imkaniyiti yoq bolghachqa, bundaq bayanat bérish yighinliri pütünley yalghanchiliq bolup, kishilerni ishendürelmeydiken.

Amérikadiki Uyghur analizchilardin dunya Uyghur qurultiyi ijra'iye komitétining mu'awin re'isi ilshat hesen ependi, “Xitay hökümiti özi terbiyelep yétishtürgen qorchaq re'isi erkin tunyaz arqiliq xelq'arada qattiq eyibleshke uchrawatqan Uyghur irqiy qirghinchiliqini perdazlash we inkar qilishqa urunuwatidu” dédi.

Ilshat hesen ependi, bayanat bérish yighinida erkin tuniyazning bayanati we muxbirlarning so'allirigha bergen jawablirini neqil élip, erkin tuniyazning sözlirining xitay hökümitining Uyghurlargha yürgüzüwatqan mustemlike siyasitini we rayonda dawam qiliwatqan irqiy qirghinchiliq siyasitini ashkarilap bergenlikini bildürdi.

Ilshat hesen ependining bildürüshiche, erkin tunyaz tekitligen atalmish 5 nuqtidiki iqtisadiy tereqqiyat netijiliri emeliyette xitay hökümitining Uyghur diyarida dawam qiliwatqan, yer asti yer üsti bayliqlirini talan-taraj qilish, Uyghurlarni xitay shirket-zawut we térilghu yerlerdiki mejburiy emgekchilerge aylandurush, Uyghurlarni assimilyatsiye qilishtek mustemlike siyasitining emeliyitini étirap qilish iken.

Ilshat hesen ependining bildürüshiche erkin tuniyazning sözidiki atalmish ma'arip tereqqiyatida yesli ma'aripining omumlashturulushi dégenlerning xitay hökümitining, Uyghur ma'aripini yoqitip mejburiy yürgüzüwatqan xitaylashturush ma'aripining emeliyitini körsitip bergen.

Ilshat hesen ependi yene erkin tuniyazning rayon siyasitide shi jinpingning “Shinjang tereqqiyat istratégiyesi” ni qet'iy ijra qilidighanliqini tekitligenlikini tilgha élip, erkin tuniyazning emeliyette xitay hökümitining wekili ikenlikini bildürdi.

Ilshat hesen ependining tekitlishiche, erkin tuniyazning “Jungxu'a milletliri ortaq tereqqiyat éngi” we “Medeniyet bilen ozuqlandurush” ni kücheytish heqqidiki sözliridin, xitay hökümiti yolgha qoyuwatqan Uyghurlarning diniy étiqadi we medeniyet alahidiliklirini pütünley yoqitip, xitaylashturush siyasitini emelge ashurush siyasitining téximu qattiq yolgha qoyulidighanliqini körsitidiken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.