Étiqadlar birleshmisi yashlar alaqe uyushmisi Uyghur musulmanliri mesilisi heqqide tor muhakime yighini ötküzdi

Muxbirimiz jewlan
2020-11-20
Share
Rehime-Mahmut-Jewish-Engliye.jpg Rexime mahmut xanim en'gliyediki yehudiy jama'itining hey'etler kéngishi bilen en'gliye memliketlik imamlar meslihet kéngishi en'gliye parlaméntida ötküzgen yighinda Uyghurlarning weziyiti heqqide doklat bermekte. 2020-Yili 30-yanwar. London, en'gliye.
Social Media

En'gliyediki yehudiy teshkilatliri we bashqa diniy teshkilatlar Uyghur mesililirige köngül bölüp, en'gliye hökümitini Uyghurlar mesiliside xitaygha qarshi tedbir qollinishqa chaqiriwatqan bir mezgilde londondiki étiqadlar birleshmisi yashlar alaqe uyushmisimu buninggha aktip awaz qoshqan. Mezkur uyushma Uyghurlar mesilisini en'gliye we yawropadiki yashlargha téximu keng anglitish we hökümetning tézdin heriketke kélishige türtke bolush üchün 19-noyabir tor muhakime yighini ötküzdi. Dunya Uyghur qurultiyining londonda turushluq ishxanisining mudiri rehime mehmut xanim bu yighin'gha teklip bilen qatnashqan bolup, bu pa'aliyetning asasliq meqsitining yenila Uyghurlar weziyitini dawamliq anglitish, en'gliye parlaménti we en'giliye hökümitining bu mesilide qandaq siyaset qolliniwatqanliqi heqqide kishilerge uchur bérish, shundaqla hökümetni tézdin heriket qollinishqa ündesh ikenlikini bildürdi.

Yighinda aldi bilen rehime xanim 1997-yili yüz bergen "Ghulja weqesi" we 2017-yildin bashlan'ghan irqiy qirghinchiliq herikitide ziyankeshlikke uchrighan qérindashlirini misal keltürüsh arqiliq yéqinqi dewrde Uyghurlar duch kelgen siyasiy apetlerni, jümlidin xitaydiki qorqunchluq siyaset we yighiwélish lagérlirida Uyghurlar uchrawatqan zulum we paji'elerni bayan qildi. Rehime xanim bu yighin'gha xitayning ziyankeshlikige uchrighan bir Uyghur pa'aliyetchi bolush süpiti bilen qatnashqanliqini bildürdi.

En'gliye konsérwatiplar partiyesidin bolghan parlamént ezasi nusret gheni bu yighinda qilghan sözide 150 parlamént ezasi imza qoyghan "Yehudiy xewerliri iltimasnamisi" ni en'gliye hökümitige sunup, xitayning Uyghurlargha yürgüzüwatqan jinayitige qarshi heriket qollinishqa chaqirghanliqini éytti. U yene Uyghurlarni qul qilip ishlitiwatqan xitay shirketliri bilen chétishliqi bolghan en'gliye shirketlirini éniqlash we ulargha cheklime qoyush üchün parlaméntta qanun maqullitishqa hemde en'giliyedimu amérikidikige oxshash magnitiski qanunini yolgha tirishiwatqanliqini bildürdi.

Bu yighin'gha qatnashqan tetqiqatchi adriyan zéniz xitayning Uyghurlargha yürgüzgen basturushining téz sür'etlik, keng kölemlik we qebihlerche élip bérilghanliqini bayan qilip mundaq dédi: "Birinchi basquch saqchi döliti qurush basquchi bolup, xitay 2014-yildin 2016-yilghiche Uyghur rayonida saqchilarni biraqla köpeytken we hemme yerge nazaret qilish sistémisi ornatqan؛ ikkinchi basquch, lagérgha solash basquchi bolup, xitay 2017-yildin 2019-yilghiche Uyghurlarni keng-kölemde lagérlargha qamighan؛ üchinchi basquch, uzun muddetlik istratégiye basquchi bolup, xitay 2019-yildin ta hazirghiche dawam qiliwatqan mejburiy emgek, balilarni ata-anisidin ayriwétip xitaylashturush, tughutni cheklesh qatarliq siyasetler buninggha kiridu". U xitayning bu jinayetlirining heqiqeten qebihlik, wehishiylik ikenlikini, buni toxtitish üchün xelq'aradin xitaygha choqum küchlük bésim bolushi kéreklikini bildürüp mundaq dédi: "Biz bu jinayetni insaniyetke qarshi jinayet dep atayli yaki irqiy qirghinchiliq dep atayli, her qaysi dölet hökümetliri we birleshken döletler teshkilati buni éniq bahalishi we heriket qollinishi kérek".

Bu yighin'gha yene en'gliye emgekchiler partiyesidin bolghan parlamént ezasi, en'gliye tashqi ishlar minisitirliqining sherqiy asiya ishlirigha mes'ul öktichi emeldari stifén kinnok ependi qatnashqan bolup, u Uyghurlar mesilisining rayon halqighan insanliq mesilisi, wijdan mesilisi ikenlikini bildürüp mundaq dédi: "Biz bu yerde ziyankeshlikke uchrawatqan insanlarning sani heqqide emes, belki hayati heqqide gep qiliwatimiz. Gerche ular bizdin yiraq yerde yashawatqan bolsimu insanliq qimmiti, qimmet qarishi, heq-naheq tuyghusi we omumiy birlik jehettin éytqanda, ariliqning yiraqliqi héchqandaq seweb bolalmaydu. Bu hazir xelq'ara mesilidur, dunyaning wijdanini azablaydighan mesilidur. Biz mes'uliyitimizni éniq tonup, bu jinayetni tosushqa heriketlinishimiz lazim؛ éghizimizda depla qoymay, emeliy tedbir qollinishimiz lazim؛ en'giliye hökümitini, démokratik ellerdin bolghan ittipaqdashlirimizni we xelq'ara jem'iyetni bu mesilini hel qilishqa qistishimiz lazim". U yene bu yighinda özining heriket pilanini otturigha qoyup, aldi bilen en'giliye parlaménti ezalirini, bolupmu konsérwatip partiye ezalirini hökümetke bésim ishlitip, xitay emeldarlirini jazalash tizimlikini turghuzushqa we magnitiski qanunini maqullitishqa seperwer qilidighanliqini bildürdi. Ikkinchi qedemde, munasiwetlik ministirlar bilen körüshüp, xitayning Uyghurlarni zamaniwi qul qilip ishlitishige qarshi qanun turghuzushning muhimliqini chüshendüridighanliqini bildürdi.

Melum bolushiche, xitaygha qarshi parlamént ezaliri xelq'ara birlikining en'gliyediki ezaliri en'gliye dölet ishliri wezirige birleshme mektub sunup, en'gliyening "Kishilik hoquqni depsende qilghuchilarni jazalash xelq'ara nizamnamisi" boyiche, kommunist xitayning Uyghurlargha ziyankeshlik qilishida jinayiti éghir bolghan chén chüen'go, ju xeylun, sun jinlong, péng jiyaru, wang mingshen, xo lyujün qatarliq hökümet we bingtu'en emeldarlirini jazalashni telep qilghan.

Rehime xanim en'gliye hökümiti hazirghiche Uyghurlar mesilisi toghruluq resmiy qarar chiqarmighan bolsimu, hökümetke kéliwatqan bésimning yuqiri ikenlikini, maginitiski qanunini maqullashning peqet waqit mesilisi ikenlikini, hökümettin yene Uyghurlargha yürgüzülüwatqan jinayetni irqiy qirghinchiliq dep tonup, xitay bilen bolidighan soda we iqtisadiy munasiwetlerni shuninggha asasen békitishni telep qiliwatqanliqini bildürdi.

Bu yil londonda qurulghan étiqadlar birleshmisi yashlar alaqe uyushmisi (fuyn) yashlardin teshkil tapqan étiqadchi amma otturisidiki chüshinish, alaqe we hemkarliqni kücheytishni nishan qilghan xelq'araliq sehne bolup, bu teshkilatning ezaliri her xil din we étiqadtiki yashlar wekilliri iken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet