Fransiyediki xitay elchixanisi chaqirghan yighinigha qatnashqanlar, Uyghur jama'itining qattiq eyiblishige uchridi

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2021-11-10
Share
Fransiyediki xitay elchixanisi chaqirghan yighinigha qatnashqanlar, Uyghur jama'itining qattiq eyiblishige uchridi Firansiyediki xitay elchixanisi firansiyediki xitay we Uyghur oqughuchilarni teklip qilip ötküzgen tor yighinidin süretke élin'ghan. 2021-Yili 3-noyabir.
Photo: RFA

Fransiyidiki xitay elchixanisi 11-ayning 3-küni fransiyediki xitay we Uyghur oqughuchilarni teklip qilip tor yighini ötküzgen. Mezkur yighin toghrisida xitay elchixanisining tor bitide élan qilin'ghan xewerde, bu yighin'gha fransiyede oquwatqan xitay we Uyghur oqughuchilar, xitay mutexessisler, xitay elchixanisining mes'ul xadimliridin bolup, 10 kishi qatnashqan. Ular yighinda “Uyghurlarning xoshal-xoram yashawatqanliqi we shinjangning uchqandek tereqqiy qiliwatqanliqi” heqqide lap urushqan, gherb döletliride Uyghurlar toghrisida déyiliwatqanlarning pütünley “Yalghan” ikenlikini éytishqan.

Amérika hökümiti, kanada, gollandiye, latwiye we bélgiye qatarliq döletlerning parlaméntliri xitayning Uyghurlargha élip bériwatqan zulumlirini “Irqiy qirghinchiliq” dep békitken bügünki künde, xitayning fransiyede turushluq elchixanisining fransiyediki Uyghur, xitay oqughuchilarni we muhajirlarni chaqirip tor yighini ötküzüshidiki sewep zadi néme?

Enqerediki Uyghur tetqiqat inistitutining mudiri, istiratégiye mutexessisi doktor erkin ekrem ependi yéqindin buyan xitayning dunyaning her qaysi jaylirida arqa-arqidin bu xil yighinlarni ötküzüwatqanliqini, xitayning bu xildiki yighinlarni uyushturushining 3 sewebi barliqini otturigha qoydi.

Doktor erkin ekrem ependi 2018-yilidin tartip xitayning xelq'aradiki abroyining bekla chüshüp ketkenlikini, xitayning chüshüp ketken bu “Abroyi” ni qayta tiklishining qiyin'gha toxtawatqanliqini, bundaq yasalma pa'aliyetler arqiliq xitayning tökülüp ketken “Abroyi” ni yuquri kötürelmeydighanliqini ilgiri sürdi.

Yawropa Uyghur institutining mudiri doktor dilnur reyhan ziyaritimizni qobul qilip, bu pa'aliyetning fransiyede ötküzülgen resmiy bir pa'aliyet emeslikini, xitay elchixanisi tor arqiliq xitay tilida ötkügenlikini, shunga buning héchbir ehmiyitining yoqliqini, shundaqla buninggha qatnashqan 3 Uyghurni jama'et pikri arqiliq tenqid qilish kéreklikini tekitlidi.

Doktor erkin ekrem ependi bundaq yighinlargha qatnishiwatqan Uyghurlarning ikki xil tipqa mensup ikenlikini eskertip ötti.

Dilnur reyhan xanim xitayning bu xil pa'aliyetlerni ötküzüshidiki meqsitining xitay ichige qarita tetür teshwiqat élip bérish ikenlikini tekitlidi.

Fransiyediki Uyghur jem'iyitining sabiq re'isi ekber ependi ziyaritimizni qobul qilip, xitay elchixanisining dawamliq türde bu xil pa'aliyetlerni ötküzüwatqanliqini, bu yighin'gha qatnashqan Uyghurlarni qattiq eyibleydighanliqini éytti.

Fransiyidiki xitay elchixanisi bu yil 9-iyul küni “Shinjang yaxshi jay” namida tor yighini ötküzgen bolup, mezkur yighin'gha xitay we Uyghur aptonom rayonluq hökümetning xadimliri qatnashqan idi. Ular yighinda Uyghurlarning intayin xoshal-xoram yashawatqanliqini we Uyghur qirghinchiliqigha a'it melumatlarning pütünley “Yalghan ikenliki” ni éytishqan. Mezkur yighin'gha yene parizh chong meschitining mudiri shemsidin hafiz qatnashqan bolup, mezkur mesile fransiye musulmanlirining qattiq eyiblishige uchrighan idi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet