"дер стандард" гезити: "хитай зулумини тохтитишниң бирдин-бир йоли хитайни җазалаш"

Ихтиярий мухбиримиз әкрәм
2021-03-16
Share
Дуня уйғур қурултийиниң рәиси долкун әйса 2019-йили 4-июн вашингтондики америка парламент бинасида сөз қилмақта.
AFP

Германийәдики "дер стандард" гезити д у қ рәисини зиярәт қилип, "хитай зулумини тохтитишниң бирдин-бир йоли хитайни җазалаш" намлиқ зиярәт хатириси елан қилди.

15-Март германийәдә нәширдин чиқидиған "дер стандард" гезити д у қ рәиси долқун әйса әпәндини зиярәт қилип, "хитай зулумини тохтитишниң бирдин-бир йоли хитайни җазалаш" намлиқ зиярәт хатирисини елан қилди. Мәзкур зиярәт хатирисидә д у қ ниң нөвәттики паалийәтлири, д у қ ниң мюнхенда қурулушиниң сәвәблири, хитайниң немә үчүн уйғурларға бундақ зулум қилидиғанлиқи, җаза лагерлири мәсилиси, д у қ рәисиниң шәхсий кәчмишлири һәм униң чәтәлдә хитай тәһдитигә йолуқуш әһваллири қатарлиқларни өз ичигә алған кәң даирилик мәзмунларда соаллар соралған иди.

Д у қ рәиси долқун әйса әпәнди бәргән җаваблирида шәрқий түркистанниң 1949-йили хитай коммунистлири тәрипидин бесивелинғандин буян хитайниң уйғурлар үстидин ассимилятсийә сияситини йүргүзүп кәлгәнликини, 2014-йили ши җинпиң тәхткә чиққандин кейин уйғурларға қарита бастурушниң әвҗигә чиққанлиқини, 2016-йилидин тартип хитайниң шәрқий түркистанда җаза лагерлирини бәрпа қилип, 3 милйондин артуқ уйғур һәмдә башқа мусулман хәлқләрни солап ирқий қирғинчилиқ елип барғанлиқи һәм елип бериватқанлиқини мисаллири билән оттуриға қойған вә дуняниң буниңға нисбәтән йетәрлик дәриҗидә инкас қайтурмайватқанлиқини тәкитлигән.

Мәзкур гезитниң "түркийә уйғур актиплирини хитайға өткүзүп бәрмәкчи болуватиду, явропа болса бейҗиң билән йеңидин мәбләғ селиш келишими имзалиди. Силәр башқа дөләтләрдин вә явропадин нимини күтисиләр?" дегән соалиға долқун әйса әпәнди мундақ җаваб бәргән: "1933-йилидин 1945-йилиғичә болған арилиқта нурғунлиған инсанлар натсист германийәсидики җаза лагерлиридин хәвәрсиз иди. Әмма бүгүн әһвал башқичә. (Хитайниң җаза лагерлири мәсилиси һәммигә мәлумлуқ бир мәсилигә айланди). Хитай өз күчидин пайдилинип ғәрб демократийәсини өз тизгини астиға елишқа урунмақта. Буниң йетәрлик пакитлирини көрүп туруптимиз. Шундақ болушиға қаримай, нурғунлиған хәлқаралиқ ширкәтләр шәрқий түркистанда йәнила актип паалийәттә болмақта. Мәсилән, волкисваген. Буни ким, қандақ ақлиялайду? инсанлар бейҗиң билән болған барлиқ иқтисадий һәмкарлиқлирини бикар қилиши лазим. Хитай зулумини тохтитишниң бирдин бир йоли-хитайни җазалаш!"

Мәзкур зиярәт хатирисидә долқун әйса әпәндиниң алий мәктәп һаяти, вәтәнни тәрк етиш җәрянлири, германийәдики һаяти вә униң аилисиниң җаза лагерлириға қамилиш әһваллириғиму сәһипә аҗритилған иди. Бу һәқтә зияритимизни қобул қилған долқун әйса әпәнди ғәрб һөкүмәтлири вә мәтбуатиниң, җүмлидин германийә ахбарат саһәсиниң уйғурлар мәсилисигә болған диққәт-етибариниң барғансери күчийиватқанлиқини тилға елип, буниң нәтиҗисидә явропа парламенти вә явропа иттипақиға әза дөләтләрниң америка, канада вә голландийәгә охшаш "уйғур ирқий қирғинчилиқи" қарари тоғрисида җиддий ойлишиватқанлиқини әскәртти.

Германийәдики уйғур зиялийси пәрһат муһәммиди әпәнди бу һәқтә қарашлирини баян қилғанда, нөвәттә германийә һөкүмитиниң уйғурларға тутуватқан муамилисидә иҗабий өзгиришләрниң барлиққа келиватқанлиқини, мәзкур зиярәт хатирисиниң германийәдики партийә, горуһларға бәлгилик дәриҗидә тәсир көрситидиғанлиқини тилға алди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт