Германийә парламент әзаси гудә йенсенниң уйғурлар тоғрисидики нутқи таратқуларниң диққитини тартти

Ихтиярий мухбиримиз әкрәм
2020-01-22
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Германийә парламенти инсан һәқлири комитетиниң рәиси гудә йенсен ханим әсқәрҗан әпәнди билән намайишта. 2020-Йили 19-январ, берлин.
Германийә парламенти инсан һәқлири комитетиниң рәиси гудә йенсен ханим әсқәрҗан әпәнди билән намайишта. 2020-Йили 19-январ, берлин.
RFA/Ekrem

Германийә парламентиниң әзаси гуйде йенсенниң уйғурларни қоллап намайишқа қатнишиши һәрқайси мәтбуатларниң диққитини қозғиди.

12-январ вә 18-январ германийәниң һамбург шәһиридә хитайниң җаза лагерлири сияситигә, уйғурлар үстидин йүргүзүватқан зулумлириға қарши зор көләмлик намайишлар елип берилған иди. 19-январ күни германийә пайтәхти берлинда йәнә бир қетим көлими зор болған бир намайиш елип берилған. Бу намайишни дуня уйғур қурултийи германийәдики хоңкоң, тәйвән, тибәт тәшкилатлири бирликтә тәшкиллигән. Намайишқа берлиндики миңлиған түркләр вә бир қисим йәрлик германларму иштирак қилди.

Бу намайишқа д у қ ниң тәклипи билән германийә парламентиниң әзаси, парламент «кишилик һоқуқ вә инсанпәрвәрлик ярдими комитети» ниң рәиси гудә йенсен ханимму қатнашқан болуп, у уйғур дияридики җаза лагерлириға һәмдә хитайниң хоңкоңдики бесим сияситигә қарши нутуқ сөзлигән, тәйвәнни қоллашни тәкитлигән. Униң уйғурлар, тәйвәнликләр вә хоңкоңлуқларниң бирләшмә намайишини қоллиши һәмдә намайиш мәйданида нутуқ сөзләп хитайниң зулум сияситини әйиблиши германийә мәтбуатлириниң диққитини җәлп қилған.

Германийә пайтәхти берлинда нәшрдин чиқидиған «күндилик хәвәрләр» гезити дүшәнбә күни «кишилик һоқуқ мутәхәссиси зулум чекиватқан уйғурлар тәрәптә турди» намлиқ бир мақалә елан қилди. Мақалиниң муқәддимиси «германийә парламенти кишилик һоқуқ вә инсанпәрвәрлик ярдими комитетиниң рәиси гудә йенсен һөкүмәтни хитайниң зулумиға учраватқан уйғурларға ярдәм беришкә чақирди,» дегән сөз билән башланған.

Мақалида гудә йенсен ханимниң 19-декабир берлиндики намайишта сөзлигән нутқидики «германийә һөкүмити 9-айда лайпзик шәһиридә өткүзүлидиған ‹явропа-хитай алий дәриҗиликләр учришиши' йиғинидики келишимниң ғол темиси ичигә хитай зулумиға учраватқан уйғурлар мәсилисини муһимниң муһими қилип киргүзүши керәк,» дегән сөзи нәқил елинған.

Гудә йенсен ханим сөзидә йәнә «биз германийә федерал җумһурийити болуш сүпитимиз билән башқа дөләтләрдики инсанларниң етиқадиниң чәклинишигә, системилиқ зулумға учришиға, аилә-җәмәтлириниң бир-биридин айриветилишлиригә сүкүт ичидә қарап турмаслиқимиз лазим. Хитай йиғивелиш лагерлирини дәрһал тақиши керәк,» дегән.

Д у қ ниң муавин рәиси пәрһат муһәммиди әпәнди гудә йенсен ханимниң берлиндики намайишта уйғурлар қоллап нутуқ сөзлиши вә хитайдин җаза лагерлирини дәрһал тақашни тәләп қилиши тоғрисида өз қарашлирини баян қилип өтти.

Гудә йенсен ханим сөзидә тәйвән мәсилиси һәққидиму тохталған болуп, у германийә һөкүмитидин тәйвәнни йетәрлик дәриҗидә қоллашни тәләп қилған вә тәйвәнниң йеңи президентлиқ сайлимини тилға елип, германийә һөкүмитиниң президент сәй йиңвенни рәсмий шәкилдә тәбриклишини үмид қилған.

Берлиндики намайишқа қатнашқан д у қ ниң явропаға мәсул вәкили, явропа шәрқий түркистан бирлики тәшкилатиниң рәиси әсқәрҗан әпәнди гудә йенсен ханимниң намайиш мәйданида оттуриға қойған пикирлириниң германийә парламентиниң авазиға вәкиллик қилидиғанлиқини әскәртти.

Германчә нәшрдин чиқидиған «бүйүк әсир» ториму дүшәнбә күни бу һәқтә бир хәвәр елан қилди. «Хитай диктаториға җаза: берлиндики уйғурлар вә хоңкоңлуқларниң демократийәсини қоллиғучи» намлиқ бу хәвәрдә гудә йенсенниң уйғурларни, хоңкоңлуқларни, тәйвәнликләрни, тибәтликләрни қоллап хитайға зәрбә бәргәнлики, хитайдин җаза лагерлирини дәрһал тақашни тәләп қилғанлиқи илгири сүрүлгән.

Мюнхендики уйғур җамаәт әрбаби аблимит турсун әпәндиму бу һәқтә өз қарашлирини оттуриға қойди.

Германийә мәтбуатлириниң бәкрәк диққитини тартқан нәрсә, 12-, 18-, 19-январ күнлири һамбург вә берлинда елип берилған зор көләмлик намайишларда намайишчилар көтүрүвалған вивискиларға йезилған шоарлар болған. Бу шоарларниң бири «хитай маллириға байқут!», иккинчиси «ирқий қирғинчилиқ тохтитилсун!», үчинчиси «җаза лагерлири дәрһал тақалсун!» қатарлиқлардин ибарәт болған вә бу шоарларниң һәммисиниң астиға «Made in China» дегән хәт йезилған.

Германийә мәтбуатлириниң илгири сүрүшичә, бу шоарларни көтүрүп намайиш қилғучилар биваситә хитайниң зиянкәшликигә учраватқан уйғурлар әмәс, бәлки чәтәлләрдики хитай билән биваситә алақиси болмиған түркләр, әрәбләр, германлар, хоңкоңлуқлар, тибәтләр, тәйвәнликләр һәмдә көплигән башқа милләтләрниң германийәдики пуқралири икән. Ғәрб әллиридики һәр хил милләт кишилириниң хитайға қарши бу қәдәр нәпрәтләрдә болуши хитай дөлитиниң хәлқарадики образини еғир дәриҗидә зидиләйдикән. Бу өз нөвитидә йәнә уйғурлар мәсилисиниң дуняви җиддий мәсилигә айлинишиға түрткә болидикән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт