Gérman tilliq taratqularda xitayning tajawuzchiliq qara niyiti pash qilin'ghan xewer-maqaliler köplep élan qilinmaqta

Ixtiyariy muxbirimiz ekrem
2020-07-17
Share
guma-qarshiliq-herbiy-1.jpg Xoten wilayetlik hökümet "Térrorluq, zorawanliq" qa da'ir yip uchi bilen teminligenlerni 5 milyon somghiche mukapatlaydighanliqini jakarlash yighini. 2017-Yili 22-féwral.
ts.cn

Xitayning tajawuzchiliq qedimini bésiwatqanliqi toghrisidiki tehliller gérmaniye metbu'atlirida dawam tilgha élinmaqta.

17-Iyul gérmaniyede neshrdin chiqidighan "Shwétzin'gér" namliq seher gézitida "Tajawuzchiliq we basturush" namliq bir maqale élan qilindi. Maqalida Uyghur diyaridiki irqiy qirghinchiliq, tibettiki basturush we xongkong démokratiyisining berbat qilinishining xitayning tajawuzchiliq qara niyiti bilen munasiwetlik ikenliki ilgiri sürülgen idi.

Maqalida mundaq déyilidu: "Sheherlik hökümetning bashliqi stéfan dallin'gér rehberlikidiki wekiller ömikining aldinqi yili xitayda élip barghan ziyaritini xatirimizdin ayrimasliqimiz lazim. Ular xitay bilen toxtamlar tüzüp we dostane kélishimlarni imzalap, bir yildin kéyinla xitay siyasitining tajawuzchiliq xaraktéri barghanséri roshen namayan bolushqa bashlidi. Tibettiki mustemlikichilikning bésimi barghanséri kücheymekte, az sanliq musulman millet bolghan Uyghurlar üstidin élip bériliwatqan nopus qirghinchiliqi hélihem dawam qilmaqta. Himalaya taghliridiki hindistan, butan, népalni öz ichige alghan rayonlargha xitay köplep esker yötkimekte. Teywen'ge bolghan tehdit ashmaqta, xitayning jenubiy xitay déngizigha kéngiyish kölimi téximu zoraymaqta, mana bularning hemmisi asiyadiki bir tajawuzchiliq urushi siyasitidin bisharetler bermekte."

Maqalida xitay hakimiyitining asiya qit'eside bésiwatqan tajawuzchiliq qedemliri bilenla cheklinip qalmighanliqi, qolini alliqachan afriqa qit'esigimu uzitip bolghanliqi, uning dunyagha hökümranliq qilish qara niyitige ige ikenliki ilgiri sürülüp, mundaq bayan qilinidu: "Jenubiy afriqa ikkinchi dolqunda xitayning mustemlikisige kirishke bashlidi, bu döletlerdiki tebi'iy bayliqlarni qézip élishqa kapaletlik qilish üchün xitay hakimiyiti firansiyening sabiq mustemlikisi bolghan jibuté rayonida esker turghuzdi. Nikaragu'ada 'xitayche panama qanili' qézilishqa bashlidi. Emma yawropa yenila xitay rehberlirining muhim nishani idi. 2019-Yili 9-aydin bashlap xitay saqchiliri xitay sayahetchilirini qoghdash namida yawropa döliti bolghan sérbiyening bélgirad shehirige kirishke bashlidi."

Maqalida yawropadiki birqisim muhim déngiz portlirining igidarchiliq hoquqining mutleq köp qisim pay nisbitining xitayning qoligha ötüp ketkenliki, muhim téxnika shirketliri we zawutlarni xitaylarning 'meblegh sélish' usuli bilen öz ilkige élip bolghanliqi, xitaylarning bundaq iqtisadiy kéngeymichilikining kelgüside yawropa döletliride éghir mewjutluq tehditi peyda qilidighanliqi otturigha qoyulup, mundaq déyilidu: "Igilik hoquqining köp qismi xitaylargha tewe bolghan yawropadiki bezi déngiz portliri emeliyette bashqa bir pilantqa aylinip boldi. Yawropa döletliri kelgüside béyjingning buyruqini ijra qilishqa mejburlinidu. Xitay hakimiyiti bezi qurulushlar we istratégiyelik ul eslihelirige qeder yéqinlishishqa urunupla qalmay, yawropaning téléfon sistémilirigha qeder singip kirdi. Yawropaning sana'iti sétiwélinip kishilik hoquq we muhit bixeterlik telibi bolmighan xitaygha yötkep kétilmekte."

Maqale pütün yawropa ellirige qarita küchlük agahlandurushqa tolghan mundaq jümliler bilen axirlishidu: "Badén-württembérgtin teshkillen'gen bir iqtisad wekiller ömiki bügün xitaygha uchushqa ijazet bérilgen tunji ayropilan'gha chiqip olturdi. Bular xitay bilen bolghan hemkarliqtin bügün'ge qeder némige érishti? méning hazirgha qeder ésimge alalighinim 'maska' boldi. Eger yawropa ittipaqi segeklikini saqlap qalalmisa, kelgüside yawropaliqlar addiy qol hüner boyumlirinila ishlep chiqiridu, xitay bolsa pütün dunyani exlet bilen tolduruwétidu we yuqiri téxnikilarni ilikide tutidu."

Mezkur maqale gérmaniyening badén-württémbérg ölkisidiki yéshillar partiyisining ezasi, éppélxayim rayonining yuqiri derijilik ijtima'iy mulazimet xadimi martin gram ependi teripidin yézilghan bolup, biz eser heqqide uning bilen söhbet élip bérishqa térishqan bolsaqmu, téléfon arqiliq alaqilishish mumkin bolmidi.

"Xitay dunyagha tehdit", "Xitayning 'bir belwagh bir yol' istratégiyelik pilanining arqisigha tajawuzchiliq qara niyiti yoshurun'ghan", "Xitayning Uyghurlarni, tibetlerni, xongkongluqlarni basturushtiki meqsiti tajawuzchiliq qara niyiti üchün zémin hazirlash" deydighan pikir éqimining betbu'atlarda da'im tekrarlinip turushining dunyaning xitaygha bolghan qarishida özgirish hasil qilishqa paydiliq ikenlikini ilgiri sürgen gérmaniyediki Uyghur ziyaliysi enwer ehmet ependi bu heqte toxtalghanda, Uyghurlar mesilisiningmu bu xil pikir éqimi da'irisidin keng orun élip kéliwatqanliqini tilgha aldi.

"Sherqiy türkistan ölimalar birliki" ning mu'awin re'isi, d u q ning re'is wekili turghunjan alawudun ependi bu xususta pikir bayan qilghanda, hazir amérikadin qalsa gérmaniye metbu'atlirida xitayning qara niyitige a'it xewerlerning köplep élan qiliniwatqanliqini, bu maqalilerning gérmaniye hökümitige xitay siyasitini jiddiy rewishte közdin köchürüsh nuqtisidin küchlük bésim peyda qiliwatqanliqini tekitlidi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet