Германийә парламенти кишилик һоқуқ комитети хитайни "инсанийәткә қарши җинайәт өткүзди" дәп җакарлиди

Ихтиярий мухбиримиз әкрәм
2021-06-25
Share
Германийә парламенти кишилик һоқуқ комитети хитайни Германийә парламентида йиғин ечиливатқан көрүнүш. 2021-Йили 25-июн, берлин.
REUTERS

Германийә парламентиниң тор сәһиписидә елан қилинған "германийә парламенти кишилик һоқуқ вә инсаний ярдәм комитетиниң шинҗаңдики кишилик һоқуқ дәпсәндичилики тоғрисидики баянати" ға асасланғанда, германийә парламенти кишилик һоқуқ вә инсаний ярдәм комитети германийәдә һакимийәт бешида туруватқан хиристиян демократлар партийәси, хиристиян сотсиял партийәси, сотсиял демократлар партийәси, әркин демократлар партийәси вә йешиллар партийәсиниң ортақ аваз қошуши билән хитайни "инсанийәткә қарши җинайәт өткүзди" дәп җакарлиған.

Бу ортақ баянат германийә парламентидики асаслиқ партийәләрниң аваз қошуши билән уйғурлар вә җаза лагерлири мәсилиси тоғрисида парламенттин чиққан тунҗи ашкара инкас һәмдә парламентниң дәсләпки қарари болуп һесаблинидикән. Германийәдә җәмий 7 партийә бирләшмә һакимийәткә қатнишиватқан болуп, мәзкур баянатни юқириқи 5 чоң партийә қоллиған, солчиллар партийәси қарши турған, "германийә үчүн таллаш партийәси" аваз бериштин ваз кәчкән.

Баянатта мундақ дейилгән: "хитайниң шинҗаң аптонум районида хитай коммунистик партийәси 1 милйондин артуқ түркий аз санлиқ милләтләрни, болупму мусулман уйғурларни дөләтниң мәхсус қурулған лагерлириға ‹қайта тәрбийиләш' үчүн қамивалған. Көплигән шаһидларниң гуваһлиқи, нурғунлиған мухбирлар вә кишилик һоқуқ мутәхәссислириниң издинишлири бу лагерларда давамлиқ тән җазаси, җинсий таҗавузчилиқ, роһий террорлуқниң йүз бериватқанлиқини испатлап бәрди. Уйғурларни мәҗбурий тутуп туруп системилиқ һалда коммунистик дөләт идеологийәсини үзлүксиз сиңдүрүш арқилиқ уларни әркинликидин мәһрум қалдурупла қалмай, бәлки уларни мәдәнийәт кимликидинму зорлуқ билән айрип ташлиған. Шинҗаңдики бу етник милләтниң тәвәлири коллектип һалда мәҗбурий әмгәккә селинған, аяллар бала чүшүрүшкә мәҗбурланған, туғут чәкләш опиратсийәсигә қисталған."

Баянатта хитайниң мәқсәтлик һалда уйғурларниң нопусини азайтишқа урунуватқанлиқи, узун йиллиқ пилан нуқтисидин уйғурларниң һаятлиқ истиқбалиниң тәһдиткә дуч келиватқанлиқи, хитайниң җаза лагерлирини "терроризимға қарши туруш үчүн" дәп пәрдазлап, сахта тәшвиқатларни қанат яйдуруватқанлиқи, хитайниң өзи имза қойған әһдинамиләргә хилаплиқ қиливатқанлиқи вә германийә билән бу һәқтә тинич сөһбәт өткүзүшни изчил рәт қилип кәлгәнлики әскәртилип, шинҗаңда йүз бериватқан еғир дәриҗидики кишилик һоқуқ дәпсәндичиликидә хитай коммунистик партийәси вә униң рәһбәрлириниң мәсулийити барлиқи баян қилинған.

Баянатта германийә парламенти кишилик һоқуқ вә инсаний ярдәм комитетиниң 5-айниң 17-күни хәлқара қанунчилар, мутәхәссисләр вә хитайшунасларни тәклип қилип гуваһлиқ бериш йиғини уюштурғанлиқи, мутәхәссисләрниң баһалириға бинаән мәзкур комитетниң йәкүн чиқирип "шинҗаңдики аз санлиқ милләтләр вә диний аз санлиқлар аммиси үстидин йүргүзүливатқан еғир дәриҗидики кишилик һоқуқ дәпсәндичилики қилмишлирини ‹инсанийәткә қарши җинайәт' дәп бекитишни қарар қилған" лиқи оттуриға қоюлған.

Германийә парламентидин кечикип болсиму бундақ бир авазниң чиқиши германийәдики уйғурларни көп хурсән қилған. Д у қ рәиси долқун әйса әпәнди бу һәқтә тохталғанда, алди билән германийә һөкүмитиниң шәрқий түркистанда йүргүзүливатқан хитай зулумини "ирқий қирғинчилиқ" дәп тонуши үчүн елип барған паалийәтлирини әскәртип өтти. У сөзидә "инсанийәткә қарши җинайәт' дәп аташниң купайә қилмайдиғанлиқини, германийә һөкүмитиниң чоқум "ирқий қирғинчилиқ" дәп тонуши лазимлиқини тәкитлиди.

Д у қ берлин ишханисиниң мудири ғәюр қурбан әпәндиму бу хусуста ипадә билдүрүп, мәзкур қарарниң зор бир иҗабий қәдәм болғанлиқини илгири сүрди. Д у қ ниң муавин рәиси пәрһат муһәммиди әпәндиму бу һәқтә қарашлирини оттуриға қоюп өтти.

Германийә парламенти кишилик һоқуқ вә инсаний ярдәм комитети баянатида йәнә б д т ниң "шинҗаң райони" ға мустәқил тәкшүрүш өмики әвәтиши лазимлиқини, явропа иттипақиниң хитайға қарита җаза тәдбирлирини күчәйтишиниң зөрүрликиниму тәкитлигән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт