Германийәниң 7 чоң ширкити уйғурларниң мәҗбурий әмгики билән алақиси барлиқини инкар қилди

Ихтиярий мухбиримиз әкрәм
2020-10-10
Елхәт
Пикир
Share
Принт
«Волкисвагин» аптомобил ширкитиниң иҗраийә башлиқи һерберт дайес BBC агентлиқи мухбирниң соаллириға җаваб бәрмәктә. 2019-Йили 15-апрел, шаңхәй.
«Волкисвагин» аптомобил ширкитиниң иҗраийә башлиқи һерберт дайес BBC агентлиқи мухбирниң соаллириға җаваб бәрмәктә. 2019-Йили 15-апрел, шаңхәй.
Social Media

Германийәдә нәширдин чиқидиған даңлиқ гезитләрдин «сүрәтләр» гезити 7-өктәбир күни «германлар хитайдики мәҗбурий әмгәктин нәпкә еришмәктә» намлиқ зор һәҗимлик бир мақалә елан қилди. Мақалида австралийә истратегийәлик тәтқиқат инистетутиниң 3-айда елан қилған доклатиға асасән германийәдики дөләт һалқиған 7 чоң ширкәтниң хитайдики мәҗбурий әмгәк билән болған алақиси үстидә елип барған издинишлириниң нәтиҗиси елан қилинған.

Мақалида баян қилинишичә, 2017-илидин 2019-йилиғичә хитайға қул ишчи сүпитидә йөткәлгән 80 миң уйғурниң мәҗбурий әмгикидин мәнпәәткә еришиватқан дунядики дөләт һалқиған 83 ширкәт ичидә германийәниң 7 чоң ширкитиму йәр алған болуп, булар Adidas, Puma, BMW, Volkswagen, Bosch, Simens, Daimler қатарлиқлардин ибарәт икән. 

«Сүрәтләр» гезити бу 7 герман ширкитидин хитайдики мәҗбурий әмгәк билән болған алақисиниң зади қайси дәриҗидә икәнлики, импорт қиливатқан хам әшя мәнбәлири ичидә қул ишчи болуп ишлитиливатқан уйғурлар билән бивастә яки вастилиқ мунасиветиниң бар-йоқлиқи тоғрисида язма шәкилдә соаллар сориған. Бу 7 ширкәттин 6 нәпири язма шәкилдә җаваплар бәргән. Даимлер намлиқ ширкәт җавап бәрмигән.

Тәнтәрбийә айиқи вә кейимлирини ишләп чиқиридиған Adidas намлиқ даңлиқ ширкәт җавабида мундақ дегән: «Adidas әзәлдин шинҗаңдин мәһсулат импорт қилип бақмиди. Adidas Ниң хизмәт пиринсипи һәрқандақ шәкилдики мәҗбурий әмгәк яки түрмә әмгәклирини бирдәк чәкләйду. Бу пиринсип тәминләш зәнҗиридики барлиқ ширкәтләргә қарита ортақ күчкә игә һәмдә қәрәллик һалда тәкшүрүп турилиду.»

Puma Германийәниң тәнтәрбийә айиқи вә кейимлирини ишләп чиқиридиған дуняға даңлиқ йәнә бир ширкити болуп, бу ширкәт мундақ җавап бәргән: «кишилик һоқуқ, әмгәк һоқуқи вә муһитни қоғдаш өлчәмлиригә әмәл қилиш биз үчүн һәммидин муһим. Бизниң тәминләш зәнҗиримиздә мәҗбурий әмгәккә мунасивәтлик һичқандақ һадисә байқалмиди.»

Simens Германийәниң қитәләр һалқиған зор санаәт горуһи болуп, дуняниң һәрқайси әллиридә 500 миңдин артуқ ишчиси болған бу ширкәт өзлириниң тәминләш зәнҗиридики барлиқ ширкәтләр үстидин тәкшүрүш елип барғанлиқини илгири сүрүп мундақ дегән: «тәкшүрүшлиримиз нәтиҗисидә, тәминләш зәнҗиридә кишилик һоқуқ дәпсәндичилики яки мәҗбурий әмгәккә алақидар мәсилиләр ашкариланмиди.»

Бу хусуста тохталған д у қ ниң рәис вәкили, «шәрқий түркистан өлималар бирлики» ниң муавин рәиси турғунҗан алавудун әпәнди хитай билән тиҗарий алақиларда болуватқан германийә ширкәтлириниң уйғурлар мәсилиси сәвәблик барғансири күчлүк бесимларға дуч келиватқанлиқини тилға алди.

MMW Баварийә шитатиниң даңлиқ машина завути болуп, австралийә истратегийәлик тәтқиқат инистетути 3-айда елан қилған доклатида бу ширкәтни «хитайдин юқири сүрәтлик ташйол материяллирини импорт қилди» дәп әйиплигән. BMW Болса бу әйибләшкә бинаән өзлириниң мал тәминләш зәнҗиридә ашкара тәкшүрүш елип барған. Нәтиҗидә бу доклатниң хаталиқини муәййәнләштүргән. Улар җавабида «BMW юқири сүрәтлик илғар ташйол материяллириниң херидари болуп бақмиди, доклатниң хаталиқини кесип ейталаймиз,» дегән.

Volkswagen Узундин буян уйғурларниң бастурулуш мәсилисигә көз юмғанлиқи билән әйиблинип кәлгән германийәдики көлими зор машина завути иди. Униң үрүмчидә тармақ завути бар иди. Бу қетим улар «бизниң мәйли хитайдики Volkswagen ширкәтлиридә болсун яки униң башқа җайлардики тармақ органлирида болсун, уйғурларниң мәҗбурий әмгикигә алақидар бирәр мәсилә байқимидуқ һәмдә Volkswagen һәрқандақ шәкилдики мәҗбурий әмгәккә қарши туриду,» дәп җавап бәргән.

Германийәдики универсал сода горуһи болған Bosch ширкити австралийә истратегийәлик тәтқиқат инистетути елан қилған доклатта исми аталған хитай ширкәтлири билән һечқандақ сода алақисида болуп бақмиғанлиқини билдүргән.

Д у қ тәтқиқат мәркизиниң мудири әнвәр әһмәт әпәндиму бу хусуста қарашлирини баян қилип, бәзи герман ширкәтлириниң хитайдин аста-аста йирақлишиватқанлиқини әскәртти.

Мәзкур гезит явропа парламентиниң франсийәлик әзаси рафаел глукисманни зиярәт қилған болуп, униң «ширкәтләр хитай билән болған һәмкарлиқиға хатимә бериши керәк, сиясәтчилар уйғурлар тоғрисида сөзлиши лазим, хитайдики җаза лагерлири тақилиши керәк, уйғурларниң кишилик һәқлири қоғдилиши лазим,» дегән 4 җүмлә сөзигә орун бәргән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт