Голландийә әдлийә министирлиқи уйғурларниң хитайниң тәһдитигә учраш әрзлирини қобул қилди

Мухбиримиз меһрибан
2020-08-25
Елхәт
Пикир
Share
Принт
«Голландийә тәшкилатлар мунбири» дики идарә һәйәтлиридин обулқасим абдул әзиз, абләт бәкри вә абдуқеюм әпәндиләр. 2020-Йили 24-авғуст.
«Голландийә тәшкилатлар мунбири» дики идарә һәйәтлиридин обулқасим абдул әзиз, абләт бәкри вә абдуқеюм әпәндиләр. 2020-Йили 24-авғуст.
RFA

Голландийәдики уйғур паалийәтчилиридин асийә уйғур ханимниң 24-авғуст радийомизға билдүрүшичә, голландийә әдлийә министирлиқи 24-авғуст дүшәнбә күни голландийәдики уйғур тәшкилатлар вәкиллирини қобул қилип, 2019-йили голландийәдики уйғурлар тәрипидин сунулған хитайниң тәһдитигә учраш әрзиниң рәсмий қобул қилинғанлиқи вә уйғурларниң әрзиниң голландийә ташқи ишлар министирлиқиға доклат қилип сунулғанлиқини уқтурған.

24-Авғусттики көрүшүшкә қатнашқан «голландийә тәшкилатлар иттипақи» ниң катипи абләт бәкри әпәнди зияритимизни қобул қилди.

Абләт әпәндиниң баянидин мәлум болушичә, голландийә әдлийә министирлиқи бултур 5-айда уйғурлар тәрипидин сунулған әрзләргә қарап чиққандин кейин, бу йил 24-авғуст күни «голландийә тәшкилатлар мунбири» дики идарә һәйәтлиридин обулқасим һаҗим, абләт бәкри вә абдуқеюм қатарлиқ үч кишини қобул қилған.

Әдлийә министирлиқи хадимлири уларға бәргән җавабида әдлийә министирлиқиниң уйғурларниң әрзи һәққидә мәхсус доклат тәйярлап, голландийә ташқи ишлар министирлиқиға сунғанлиқини, әрзләрниң голландийә ташқи ишлар министирлиқи арқилиқ дипломатик йоллар билән хитай һөкүмитигә йәткүзүлидиғанлиқини уқтурған.

Абләт бәкри әпәндиниң билдүрүшичә, голландийә әдлийә министирлиқидин уларға төвәндикидәк җаваб берилгән:

«Голландийәдә яшаватқан уйғурлар голландийә қануни бойичә қоғдилиду. Уйғурларниң голландийә гираждани сүпитидә хитай дөлитиниң тәһдитигә учриши голландийә қануниға хилап бир қилмиш болуп, бундақ ишниң йүз беришигә голландийә һөкүмити әлвәттә йол қоймайду. Шу вәҗидин силәрниң хитай һөкүмитиниң силәргә салған тәһдитлирини қанун даирилиригә мәлум қилип, өз һәқ-һоқуқуңларни қоғдишиңларни қизғин қарши алимиз. Биз бу һәқтә голландийә ташқи ишлар министириға бир доклат сундуқ. Доклатта голландийә ташқи ишлири министирлиқиниң бу мәсилини хитай билән дипломатик йосунда сөзлишип, һәл қилиш тәклипи берилди. Голландийә гираждани болған һәрбир уйғурниң өз һәқ-һоқуқлирини қанун бойичә қоғдишини қоллаймиз».

Учришишқа қатнашқан уйғурлардин, голландийә маарип һәмкарлиқ җәмийитиниң муавин рәиси шундақла йеңидин қурулған «голландийә шәрқий түркистан тәшкилатлар иттипақи» ниң рәислик вәзиписини өтәватқан обулқасим абдуләзиз әпәндиму голландийә әдлийә министирлиқиға хитай һөкүмити үстидин әрз сунған 58 нәпәр уйғурниң бири икән.

Обулқасим абдуләзиз әпәндиму зияритимизни қобул қилип, 2019-йили 5-айда елип берилған уйғурларниң хитай һөкүмити тәрипидин тәһдиткә учраш әһвали һәққидә голландийә әдлийә министирлиқиға әрз йоллаш паалийитидә өзиниң паалийәткә йетәкчилик қилғанларниң бири икәнликини билдүрүп, өзиниң 2015-йили хитай сақчилириниң телефон тәһдитигә учриғанлиқи, шуниңдин кейин юрти хотәндики дадиси вә бир туғқан қериндашлириниң тутқун қилинип лагерларға қамалғанлиқ әһвалини аңлатти.

Обулқасим абдуләзиз әпәндиниң билдүрүшичә, голландийәдики уйғурларниң дело мәлум қилиш ишлири дәсләпки мәзгилләрдә йәрлик сақчиларниң уйғур мәсилисигә болған тонушиниң анчә юқири болмиғанлиқи сәвәблик, бир қисим сақчиханиларда уйғурларниң дело мәлум қилиш ишлири бир аз тосалғуға учриған.

Әмма «голландийә шәрқий түркистан тәшкилатлар иттипақи» ниң тиришчанлиқида дело мәлум қилмақчи болған уйғурларниң тил қийинчилиқи вә башқа түрлүк қийинчилиқлири һәл қилинип, 58 нәпәр уйғурниң әрз хети архиплаштурулуп, голландийә әдлийә министирлиқиниң һәрқайси орунлардики идарилиригә архиплаштурулуп әвәтилгән.

Голландийәдики уйғур паалийәтчилиридин асийә уйғур ханимниң қаришичә, голландийә әдлийә министирлиқиниң уйғурларниң әрзини қобул қилғанлиқини билдүрүши голландийәлик уйғурларниң хитай тәһдитини қанун билән һәл қилиш үчүн елинған тунҗи қәдәм дейишкә болидикән.

Асийә ханимниң билдүрүшичә, әдлийә министирлиқиниң бу җаваби уйғур дәвасиниң хитай билән болған дипломатик алақиләрдә голландийә һөкүмити хитайниң һәл қилишини биваситә тәләп қилидиған җиддий мәсилигә айлинидиғанлиқидин дерәк беридикән.

Асийә ханим йәнә явропа, америка, канада қатарлиқ дөләтләрдики уйғурларниңму хитай һөкүмитиниң чегра атлап тәһдит қилишиға қарита өз дөләтлиридики қанун орунлириға әрз сунуш паалийәтлири елип беришини вә бу паалийәтни пүтүн дуняға кеңәйтиш керәкликини тәвсийә қилди.

У сөзидә хитай һөкүмитиниң чегра атлап, башқиларниң дөлитидә хитай қанунини йүргүзүши, йәни голландийә яки башқа чәтәл гражданлиқиға өтүп болған уйғурларни, хитайниң қануниға бойсунушқа мәҗбурлиши дуня қобул қилалмайдиған ғәлитә бир һадисә болуп һесаблиниду. У, голландийәдики уйғурларниң хитай үстидин қанун органлириға дело мәлум қилиши чәтәлләрдики уйғурларниң өз һәқ-һоқуқлирини өзлири яшаватқан дөләтлириниң қануни бойичә қоғдап, қанун арқилиқ хитайға тақабил туруш вә бу арқилиқ уйғур дәвасиниң йәниму бир балдақ җанлинип, хәлқарада хитайниң һәйвисини йәргә қаттиқ урушта наһайити муһим әһмийәткә игә икәнликини тәкитлиди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт