Гүли мәхсут: акамниң тутқун қилиниши мени сөзләтти, паалийитим сәвәблик хитай сақчисиниң тәһдитигә учридим

Мухбиримиз меһрибан
2019-05-22
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Канадалиқ паалийәтчи гүли мәхсут.
Канадалиқ паалийәтчи гүли мәхсут.
Güli Mexsut özi teminligen

Канадада көчмән болуп яшаватқан гүли мәхсутниң 20-май күни твитерда билдүрүшичә, юртидики хитай сақчиси униңға учур йоллап, уни һәмкарлишишқа қистиған вә униңға юртидики аилә әзалириниң бихәтәрлики арқилиқ тәһдит салған. Мәзкур учур твитерда тарқалғандин кейин, кишилик һоқуқ паалийәтчилири инкас қайтуруп, хитай даирилириниң муһаҗирәттики уйғурларға һәр хил васитиләр арқилиқ тәһдит селиш қилмишлириға диққәт қилишқа чақирған. Биз мәзкур вәқәниң тәпсилатини билиш үчүн гүли мәхсутниң өзигә телефон қилип әһвал игилидуқ. Бир қисим уйғур паалийәтчилириму муһаҗирәттики уйғурлар охшаш әһвалға йолуққандики тәдбирләр һәққидә өз қарашлирини оттуриға қойди. Меһрибан тәйярлиди.

Иҗтимаий таратқулардин твитер торида гүли мәхсут исимлик уйғурниң юртидики хитай сақчисиниң тәһдитигә учриғанлиқи һәққидики учур тарқалғандин кейин диққәт қозғиди.

Гүли мәхсут твитерда қәйсәр исимлик хитай сақчисиниң өзигә ейтқан «биз яхши һәмкарлашсақ болатти, сиз сәвәблик тоқсундики туғқанлириңизға, өйдикиләргә апәт болуп бәрмәң. Сиз өйдикилириңизни көпрәк ойлаң» дегән сөзлирини йоллиған. Гүли учурида йәнә өзи сәвәблик юртидики уруқ-туғқанлириниң тутқун қилинишидин әнсирәватқанлиқини билдүрүп, өзиниң роһи җәһәттә еғир бесимда қалғанлиқини ейтқан.

Бирнәччә күндин буян гүлиниң твитерда йоллиған учури наһайити тезла кишилик һоқуқ тәшкилатлири вә уйғур мәсилисигә йеқиндин көңүл бөлүп келиватқан мутәхәссис вә паалийәтчиләрниң диққитини қозғап, бу һәқтә инкаслар берилмәктә.

Хәлқара кишилик һоқуқни көзитиш тәшкилатиниң хитайчә бөлүми намида тветер ториға йолланған инкаста канада һөкүмити қатарлиқ ғәрб демократик дөләт һөкүмәтлирини уйғурларниң ғәрб демократик дөләтлиридә яшап туруқлуқму хитай сақчилириниң тәһдитигә учраш мәсилисигә җиддий көңүл бөлүшкә чақирилған. Униңда «канададики гүли исимлик уйғур ‹мән үзлүксиз һалда хитай сақчисиниң тәһдитигә учраватимән, қарши тәрәп әгәр мән өз паалийитимни тохтатмисам, мениң хитайдики барлиқ уруқ-туғқанлиримни тутқун қилидиғанлиқини дәпту. Бу иш көңлүмни бәк биарам қилди, һәтта өлүвелишниму ойлидим' дәп йезипту, канада баш министири җастин трудео сиз канада пуқралири вә шинҗаңдин кәлгән мусулманлар үчүн аваз чиқармамсиз?» дәп йезилған.

Тветерға өзиниң хитай сақчилириниң бесимиға учриғанлиқи һәққидики инкасни йолиғучи гүли мәхсут 2012-йили канадаға оқуш билән келип, бирнәччә йиллиқ оқушини тамамлиғандин кейин, давамлиқ канадада қелип ишләватқан вә йеқиндин буян уйғур даваси һәққидики паалийәтләрдә актип хизмәт қиливатқаникән.

Гүли мәхсут 21-май күни радийомиз зияритини қобул қилип, хитай сақчисиниң өзигә тәһдит учури әвәткәнлики һәққидики әһвални аңлатти.

Униң билдүрүшичә, у 2012-йили канадаға дәсләп кәлгән мәзгилләрдә оқуш биләнла болуп, башқа ишларға арилашмиған вә оқуғучилиқ салаһийити билән 2016-йилға қәдәр туғқан йоқлаш үчүн юртиға бирнәччә қетим берип-кәлгән. Әмма 2017-йили 4-айда вәтәндики уруқ-туғқанлиридин алатав еғизида қазақистан билән чегра содиси қиливатқан акиси қудрәт мәхсутниң тутқун қилинип лагерға елип кетилгәнлик хәвирини аңлиғандин кейин, акисини қутқузуш һәрикәтлиридә болған.

Дәсләпки мәзгилләрдә у кададики мунасивәтлик һөкүмәт орунлири вә кишилик һоқуқ тәшкилатлириға акиси қатарлиқ тутқун қилинған уруқ-туғқанлириниң әһвалини йоллиған. Кейинки мәзгилләрдә ашкара оттуриға чиқиш қарариға келип, хитай һөкүмитигә қарши намайишларда акиси вә тутқун қилинған уруқ-туғқанлириниң рәсимлирини көтүрүп намайишларға қатнашқан. Униң билдүрүшичә, у йәнә 2018-йили 11-айниң 6-күни дуня уйғур қурултийи җәнвәдә уюштурған намайишқа қатнашқан вә йиғиндин кейин түркийәгә берип, түркийәдин канадаға көчмән болушқа илтимас қилған уйғурларни тизимлаш ишлириғиму өзлүкидин ярдәмдә болған икән.

Униң билдүрүшичә, 2019-йили 2-ай мәзгилидә хитайниң лагериға 22 ай қамалған акиси қудрәт мәхсутниң қоюп берилип өйигә қайтурулғанлиқи хәвири кәлгән. Буни өзиниң узун мәзгиллик тиришчанлиқиниң нәтиҗиси дәп билгән гүли мәхсут акисиниң қоюп берилгәнликидин сөйүнгән. Әмма аридин узун өтмәйла хитай сақчисиниң өзи вә аилисидикиләргә тәһдит селиши уни биарам қилишқа башлиған вә ахири әһвални канададики мунасивәтлик һөкүмәт органлири вә иҗтимаий таратқуларда ашкарилашни қарар қилған.

Канададики уйғур паалийәтчилиридин дуня уйғур қурултийиниң көчмәнләр ишлириға мәсул хадими мәмәт тохти әпәнди гүли мәхсутниң хитай сақчисиниң тәһдитигә учриғанлиқ әһвалини иҗтимаий таратқуларда ашкарилиғанлиқи вә әһвални канададики һөкүмәт органлириға йәткүзүшини дадиллиқ билән елинған бир қәдәм дәп махтиди.

Гүли мәхсутниң 2018-йили 11-ай мәзгилидә түркийәдә елип берилған канадаға көчүшни илтимас қилған уйғурларни тизимлашқа ярдәмләшкәнликини билдүргән мәмәт тохти әпәнди йәнә, гүли мәхсутниң хитай сақчилириниң тәһдитигә учраш мәсилисиниң пәқәтла униң паалийити сәвәбидинла әмәсликини әскәртип, канада қатарлиқ ғәрб демократик дөләтлиридә яшап туруқлуқму, юртидики хитай сақчилириниң тәһдитигә учраш әһвалиға хели көп уйғурларниңму учраватқанлиқини тилға алди.

Мәмәт тохти әпәнди, уйғурлар чәтәлләрдә яшап туруқлуқму хитай даирилириниң һәр хил тәһдитлиригә йолуққинида чоқум өзи яшаватқан дөләтләрниң мунасивәтлик органлириға әһвални мәлум қилиши вә таратқуларда ашкарилаш арқилиқ өзиниң қануний һоқуқини қоғдиши керәкликини вә шу дөләт һөкүмәтлириниңму хитай тәһдитигә учраватқан уйғурлар мәсилисигә җиддий көңүл бөлүши мунасивәтлик тәдбирләрни елиши керәкликини билдүрди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт