Güli mexsut: akamning tutqun qilinishi méni sözletti, pa'aliyitim seweblik xitay saqchisining tehditige uchridim

Muxbirimiz méhriban
2019-05-22
Élxet
Pikir
Share
Print
Kanadaliq pa'aliyetchi güli mexsut.
Kanadaliq pa'aliyetchi güli mexsut.
Güli Mexsut özi teminligen

Kanadada köchmen bolup yashawatqan güli mexsutning 20-may küni twitérda bildürüshiche, yurtidiki xitay saqchisi uninggha uchur yollap, uni hemkarlishishqa qistighan we uninggha yurtidiki a'ile ezalirining bixeterliki arqiliq tehdit salghan. Mezkur uchur twitérda tarqalghandin kéyin, kishilik hoquq pa'aliyetchiliri inkas qayturup, xitay da'irilirining muhajirettiki Uyghurlargha her xil wasitiler arqiliq tehdit sélish qilmishlirigha diqqet qilishqa chaqirghan. Biz mezkur weqening tepsilatini bilish üchün güli mexsutning özige téléfon qilip ehwal igiliduq. Bir qisim Uyghur pa'aliyetchilirimu muhajirettiki Uyghurlar oxshash ehwalgha yoluqqandiki tedbirler heqqide öz qarashlirini otturigha qoydi. Méhriban teyyarlidi.

Ijtima'iy taratqulardin twitér torida güli mexsut isimlik Uyghurning yurtidiki xitay saqchisining tehditige uchrighanliqi heqqidiki uchur tarqalghandin kéyin diqqet qozghidi.

Güli mexsut twitérda qeyser isimlik xitay saqchisining özige éytqan "Biz yaxshi hemkarlashsaq bolatti, siz seweblik toqsundiki tughqanliringizgha, öydikilerge apet bolup bermeng. Siz öydikiliringizni köprek oylang" dégen sözlirini yollighan. Güli uchurida yene özi seweblik yurtidiki uruq-tughqanlirining tutqun qilinishidin ensirewatqanliqini bildürüp, özining rohi jehette éghir bésimda qalghanliqini éytqan.

Birnechche kündin buyan gülining twitérda yollighan uchuri nahayiti tézla kishilik hoquq teshkilatliri we Uyghur mesilisige yéqindin köngül bölüp kéliwatqan mutexessis we pa'aliyetchilerning diqqitini qozghap, bu heqte inkaslar bérilmekte.

Xelq'ara kishilik hoquqni közitish teshkilatining xitayche bölümi namida twétér torigha yollan'ghan inkasta kanada hökümiti qatarliq gherb démokratik dölet hökümetlirini Uyghurlarning gherb démokratik döletliride yashap turuqluqmu xitay saqchilirining tehditige uchrash mesilisige jiddiy köngül bölüshke chaqirilghan. Uningda "Kanadadiki güli isimlik Uyghur 'men üzlüksiz halda xitay saqchisining tehditige uchrawatimen, qarshi terep eger men öz pa'aliyitimni toxtatmisam, méning xitaydiki barliq uruq-tughqanlirimni tutqun qilidighanliqini deptu. Bu ish könglümni bek bi'aram qildi, hetta ölüwélishnimu oylidim' dep yéziptu, kanada bash ministiri jastin trudé'o siz kanada puqraliri we shinjangdin kelgen musulmanlar üchün awaz chiqarmamsiz?" dep yézilghan.

Twétérgha özining xitay saqchilirining bésimigha uchrighanliqi heqqidiki inkasni yolighuchi güli mexsut 2012-yili kanadagha oqush bilen kélip, birnechche yilliq oqushini tamamlighandin kéyin, dawamliq kanadada qélip ishlewatqan we yéqindin buyan Uyghur dawasi heqqidiki pa'aliyetlerde aktip xizmet qiliwatqaniken.

Güli mexsut 21-may küni radiyomiz ziyaritini qobul qilip, xitay saqchisining özige tehdit uchuri ewetkenliki heqqidiki ehwalni anglatti.

Uning bildürüshiche, u 2012-yili kanadagha deslep kelgen mezgillerde oqush bilenla bolup, bashqa ishlargha arilashmighan we oqughuchiliq salahiyiti bilen 2016-yilgha qeder tughqan yoqlash üchün yurtigha birnechche qétim bérip-kelgen. Emma 2017-yili 4-ayda wetendiki uruq-tughqanliridin alataw éghizida qazaqistan bilen chégra sodisi qiliwatqan akisi qudret mexsutning tutqun qilinip lagérgha élip kétilgenlik xewirini anglighandin kéyin, akisini qutquzush heriketliride bolghan.

Deslepki mezgillerde u kadadiki munasiwetlik hökümet orunliri we kishilik hoquq teshkilatlirigha akisi qatarliq tutqun qilin'ghan uruq-tughqanlirining ehwalini yollighan. Kéyinki mezgillerde ashkara otturigha chiqish qararigha kélip, xitay hökümitige qarshi namayishlarda akisi we tutqun qilin'ghan uruq-tughqanlirining resimlirini kötürüp namayishlargha qatnashqan. Uning bildürüshiche, u yene 2018-yili 11-ayning 6-küni dunya Uyghur qurultiyi jenwede uyushturghan namayishqa qatnashqan we yighindin kéyin türkiyege bérip, türkiyedin kanadagha köchmen bolushqa iltimas qilghan Uyghurlarni tizimlash ishlirighimu özlükidin yardemde bolghan iken.

Uning bildürüshiche, 2019-yili 2-ay mezgilide xitayning lagérigha 22 ay qamalghan akisi qudret mexsutning qoyup bérilip öyige qayturulghanliqi xewiri kelgen. Buni özining uzun mezgillik tirishchanliqining netijisi dep bilgen güli mexsut akisining qoyup bérilgenlikidin söyün'gen. Emma aridin uzun ötmeyla xitay saqchisining özi we a'ilisidikilerge tehdit sélishi uni bi'aram qilishqa bashlighan we axiri ehwalni kanadadiki munasiwetlik hökümet organliri we ijtima'iy taratqularda ashkarilashni qarar qilghan.

Kanadadiki Uyghur pa'aliyetchiliridin dunya Uyghur qurultiyining köchmenler ishlirigha mes'ul xadimi memet toxti ependi güli mexsutning xitay saqchisining tehditige uchrighanliq ehwalini ijtima'iy taratqularda ashkarilighanliqi we ehwalni kanadadiki hökümet organlirigha yetküzüshini dadilliq bilen élin'ghan bir qedem dep maxtidi.

Güli mexsutning 2018-yili 11-ay mezgilide türkiyede élip bérilghan kanadagha köchüshni iltimas qilghan Uyghurlarni tizimlashqa yardemleshkenlikini bildürgen memet toxti ependi yene, güli mexsutning xitay saqchilirining tehditige uchrash mesilisining peqetla uning pa'aliyiti sewebidinla emeslikini eskertip, kanada qatarliq gherb démokratik döletliride yashap turuqluqmu, yurtidiki xitay saqchilirining tehditige uchrash ehwaligha xéli köp Uyghurlarningmu uchrawatqanliqini tilgha aldi.

Memet toxti ependi, Uyghurlar chet'ellerde yashap turuqluqmu xitay da'irilirining her xil tehditlirige yoluqqinida choqum özi yashawatqan döletlerning munasiwetlik organlirigha ehwalni melum qilishi we taratqularda ashkarilash arqiliq özining qanuniy hoquqini qoghdishi kéreklikini we shu dölet hökümetliriningmu xitay tehditige uchrawatqan Uyghurlar mesilisige jiddiy köngül bölüshi munasiwetlik tedbirlerni élishi kéreklikini bildürdi.

Toluq bet