Qazaqstandiki lagér shahiti gülzire awulqan qizi xitaygha qayturulush xewpidin ensirimektiken

Muxbirimiz méhriban
2019.12.26
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
gulzire-orqanqizi-guwahliq-1.jpg Lagér shahiti gülzire awulqanqizi AFP muxbirining ziyaritini qobul qilmaqta. 2019-Yili 21-yanwar.
AFP

Nöwette qazaqistanda turuwatqan gülzire awulqan qizi 2017-yili 7-ayning 19-künidin 2018-yil 10-ayning 17-künigiche xitayning ghuljadiki lagérida 15 ay yatqan. Kéyin ghuljadiki melum lagér ichige qurulghan peley zawutida mejburiy emgekke sélin'ghan. U bu ehwallarni 2019-yili etiyaz mezgilidin bashlap yotub, erkin asiya radiyosi, “Amérika awazi” qatarliq xelq'ara taratqularda ashkarilighan idi.

Gülzire awulqan qizi yéqinda wats'ap torida awazliq uchur yollap, özining yéngi yildin kéyin xitaygha qayturulush xewpidin qattiq ensirewatqanliqini bildürgen we jama'etchiliktin yardem sorighan.

26-Dékabir radiyomiz ziyaritini qobul qilghan gülzire xanim 2019- yili 19- dékabir küni özining yéngi yildin kéyin xitaygha qayturulushi heqqide uchur alghanliqini, bu uchurni xitay hökümitining qazaqistandin qayturup bérish telep qilin'ghan ademler tizimlikidin xewiri bar melum bir xadimdin alghanliqini bildürdi.

Gülzire mundaq dédi: “ Yéngi yildin kéyin méni xitaygha qayturiwétishi mumkin. Ular méni qolidiki wiza peqet bir yilliq deptu.  Bu xewerni 12-ayning 19- küni ispat bérishqa chiqqinimda anglidim. Manga bu xewerni yetküzgen kishi: ‛sizning tizimlikingiz kélip boldi. Yéngi yilning axirliri xitaygha qayturulushingiz mumkin. Shunga adwokattin yardem sorang,‚ dédi. Men hazir terep-terepke yügürüp, yardem sorawatimen.”

Gülzire xanim yene hazirche qazaqstan hökümet orunliridin 2020-yili bashlan'ghandin kéyin özining xitaygha qayturulushi heqqide téxi resmiy bir uqturush tapshurup almighanliqini bildürdi. Emma u xitay hökümitining uni qayturup bérish heqqide qazaqistan hökümitige  yollighan kishiler tizimlikide özining ismi barliqini bilgendin kéyin,  qattiq ensiresh ichide qalghanliqini tekitlep ötti.

Gülzire xanimning bildürüshiche, uning qazaqistan girazhdanliqigha ötüsh iltimasi bir yildin buyan üzlüksiz ret qilinip kelgen. Shunga u qolida qazaqistanning yéshil kartisi bolghan ehwaldimu, hazirgha qeder özini qazaqstanda bixeter hés qilalmighan. Shu seweptin u yéqinqi bir yildin buyan qazaqistandiki lagér pa'aliyetchisi sérikjan bilesh'oghli qurghan “Ata yurt pida'iyliri” teshkilatining yardimi bilen munasiwetlik xelq'araliq kishilik hoquq orrganliridin yardem sorap, iltimas sun'ghan. Emma hazirgha qeder birer organdin uning bixeterlikige kapalet béridighan éniq jawapqa érishelmigen.

Gülzire xanimgha yardemde boluwatqan “Ata yurt pida'iyliri” teshkilatidin güljan xanimmu ziyaritimizni qobul qilip, bir yildin buyan qazaqistan girazhdanliqigha qobul qilinmighan gülzire xanimning  hazirqi ensireshlirining orunluq ikenlikini bildürdi.

U mundaq dédi: “Néme seweptin ikenlikini bilmeymiz, adette qazaqistanda iltimas sunulghandin kéyin 6 ay ichide shu kishining girazhdanliqi qobul qilinidu. Uning bir yilgha sozulup ketti. Yene kélip qazaqistandiki xitayning yumshaq küchliri uninggha wats'ap qatarliq alaqe wastilirida uchur yollap, qorqitiptu. Salahiyitini ashkarilashni xalimighan bireylen gülzirege uning ismining xitay qayturup bérishni telep qilghanlar tizimlikide barliqini bildürüptu. U gülzirege yene derhal xelqa'arliq teshkilatlardin yardem sorishini éytiptu. Shunga gülzire hazir qorqunch ichide turuwatidu.”

Güljan xanim yene gerche qazaqistan hökümet tereptin hazirche gülzirege xitaygha qayturulidighanliqi heqqide téxi resmiy bir uqturush kelmigen bolsimu, emma qazaqistan qanun sistémisining hökümettiki siyasiy küchlerning kontrolliqida ikenlikini eskertip ötti.

U qazaqstan hökümet organliridiki xitaydin kélidighan menpe'ettin waz kéchelmeydighan bir türküm siyasiy erbablar bilen yoqiri iqtisadiy küchke ige bir türküm qazaq baylirining gülziredek xitay hökümitining yéghirini achqan pa'aliyetchilerni dep qazaqistan bilen xitayning munasiwitining buzulushini xalimaydighanliqini bildürdi. U yene gülzire awulqan qizining yéngi yildin kéyin xitaygha qayturulush xewpini nezerdin saqit qilishqa bolmaydighanliqini tekitlidi.

Güljan xanim yene nöwette “Ata yurt pida'iyliri” teshkilatining gülzire xanimning ehwali heqqide munasiwetlik xelq'ara kishilik hoquq teshkilatliri bilen sözlishiwatqanliqini, gülzire üchün adwokat tépip bérish, uning rohi keypiyati we pisxik jehette xatirjem bolushi üchün yardemde boluwatqanliqini bildürdi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.