Һәптилик хәвәрләр (6-12 ноябир)


2004-11-12
Share

Шәрқий түркистан җумһурийәт күни

Бу йил 12- ноябир күни 1944- йили ғулҗа шәһиридә қурулған шәрқий түркистан җумһурийитиниң 60 йиллиқи тошқан хатирә күнидур.Бу мунасивәт билән дуняниң һәр қайси җайлиридики уйғур җамаәтчилики бу күнни қутлуқлап, түрлүк шәкилдики хатириләш паалийәтлирини өткүзмәктә. 12- Ноябир ахшими америкиниң пайтәхти вашингтон шәһири йенидики виргиня штатидики җорҗи майсон университетида америка уйғурлири бирләшмисиниң тәшкиллиши билән хатириләш паалийити өткүзүлгән болуп, буниңға америкида яшаватқан уйғурлар, қазақистан, қирғизистан, өзбекистан, түркийә қатарлиқ мәмликәтләрдин кәлгән шуниңдәк мәлум сандики америкилиқ меһманлар иштирак қилди. Мәзкур паалийәт илмий доклат бериш шуниңдәк тарихи вәқәләрни әсләшни асас қилған болуп, униңда йәнә шәрқий түркистан җумһурийитигә аит сүрәтләр, миллий армийиниң кийимлири вә башқа буюмлар көргәзмә қилинди. Сабиқ миллий армийиниң капитани, язғучи мәсүмҗан зулпиқароп әпәнди өзиниң әйни вақитта көргән билгәнлири һәмдә миллий армийиниң җәң мусапилири һәққидә наһайити тәсирлик доклат бәрди.

Әзиз достлар, 1933- йили, 12- ноябир күни қәшқәр шәһридиму шәрқий түркистан ислам җумһурийити қурулған болуп, бу икки җумһурийәт охшаш бир ай вә бир күнгә тоғра кәлгән.

Рабийә қадирға рафто мукапати бериш мурасими өткүзүлди

7- Ноябир күни норвигийиниң бәргән шәһиридә рабийә қадирға рафто мукапатини бериш мурасими өткүзүлди. Рафто фонди җәмийитиниң башлиқи хитайниң уйғурларға қаратқан қаттиқ қол сиясити һәққидә тохталди. Рабийә қадирға берилгән бу мукапатни уйғурчә кийим кийгән бир җүп уйғур пәрзәнти көтүрүп чиқти. Фонди җәмийәтниң башлиқи рабийә қадирниң йолдиши сидиқ һаҗи рози әпәнди билән қизи әқидәни телефонға улап, уларниң авазини аңлатти. Күрәш күсән рабийә қадирға атап иҗад қилған нахшисини орунлап, йиғинни юқири пәллигә көтүрди.

Рафто мукапати хәлқара әһмийәткә игә мукапат болуп, йилда бир адәмгә берилиду. Буни алған көпинчә кишиләр нобел тинчлиқ мукапатиға сазавәр болған.

Австралийә уйғур елидә әйдиздин мудапиә көрүш тори қурмақчи

Хәвәрләргә қариғанда австралийә уйғур елидә әйдиз кесилиниң еғирлишип кетиватқанлиқини нәзәргә елип, үрүмчи, қәшқәр қатарлиқ җайларда 2006- йилидин башлап, аяллардики әйдизниң алдини елиш тори қуруп иш башлайдикән. Хәвәрләргә қариғанда, австралийә даирлири дәсләпки қәдәмдә 500 миң йүән нәқ пул аҗратқан.

Гуаңҗуда уйғурлар билән сақчилар арисида тоқунуш йүз бәрди

Гуаңҗу шәһиридә өткән һәптидә уйғур ушшақ тиҗарәтчилири билән хитай сақчи даирлири арисида кичик көләмдә тоқунуш йүз бәргән. Франсийә ахбарат агентлиқиниң учириға қариғанда бу вәқә аманлиқ қоғдаш хадимлириниң кавапчилиқ қиливатқан бир уйғурни урушидин келип чиққан. Нәтиҗидә көплигән сақчи хадимлири бу уйғурларни урған вә икки нәпәр уйғур еғир ярилинип, дохтурханида йетип қалған.

Гуантаномодики уйғурларниң соти башланди

Өткән һәптидә гуантаномо һәрбий базисидики икки нәпәр уйғур сотқа тартилди. Бу икки уйғурниң бири сот җәрянида өзиниң "әл қаидә" тәшкилати билән мунасивити йоқлуқини билдүрди пәқәт уйғурларниңла мустәқиллиқини қолға кәлтүрүш үчүн күрәш қилғанлиқини тәкитлигән".

Бу һәрбий сот бир ай ичидә мәзкур икки уйғурниң америка үчүн дүшмән яки дүшмән әмәсликини испатлап һөкүм чиқиридикән.

Арафат вапат болди

Пәләстин миллий азадлиқ һәрикитиниң рәһбири яссир арафат пәйшәнбә күни франсийиниң пайтәхти париҗ шәһиридә 75 йешида вапат болди. Хәвәрләргә қариғанда әрафатниң мейити пәйшәнбә күни мисирға елип келинип, намизи чүшүрүлгән.Җүмә күни у рамаллаға йөткәп келинип, һәйвәтлик мурасим билән дәпинә рамалладики пәләстин баш штабиниң қоруси ичигә дәпинә қилинған. Дәпинә мурасимиға 40 нәччә дөләтниң вәкиллири қатнашқан.

Тәйвән йеңи асасий қанун бекитмәкчи

Чен шуйбян өткән һәптидә тәйвәнниң 2008-йили йеңи асасий қанунини рәсми йолға қойидиғанлиқини билдүрди. У йәнә тәйвәнниң өз игилик һоқуқиға игә мустәқил дөләт икәнликини тәкитлигән. Тәйвән приздентиниң бу қарари хитай һөкүмитиниң ғәзипини қозғиған. Шуниң билән биргә йәнә тәйвәнниң тарих дәрсликиму қайта түзүлүп, уни омумий хитай тарихидин айриветип, мустәқил тарих қилиш пикриму мәйданға чиққан.

японийә хитайни хәвп дәп һесаблимақта

японийә дөләт мудапиә министирликиниң бир нәпәр юқири дәриҗилик әмәлдари 8- ноябир күни хитай-японийә мунасивити һәққидә тохтилип, бир партийә һөкүмранлиқ қилиш сияситидин ваз кәчмигән хитай һөкүмити кәлгүсидә асиядики әң чоң һәрбий күчкә айлинип, һәтта японийигиму һуҗум қилиши мумкин"дәп билдүргән.Японийә һәрбий ишлар даирлири 9-айда бир доклат тәйярлиған болуп, буниңда кәлгүсидә хитай билән японийә арисида йүз бериши мумкин болған һәрбий тоқунушлар қияс қилинған. японийә һөкүмити йәнә өткән һәптидә хитайниң бир су асти параходиниң японийә деңиз тәвәликидә җасуслуқ қилғанлиқи үчүн хитай һөкүмитигә наразилиқ билдүргән.

Русийә хәвәрлири ичидә бир шуки, тибәтләрниң роһани даһийси далай лама йеқинда русийә федератсийисигә тәвә қалмиқистан җумһурийитигә зиярәткә келип, тибәт күни паалийитигә қатнишидикән. Хәвәрләргә қариғанда русийә тәрәпниң униңға виза бериш еһтималлиқи зор болуп, қалмиқистан призденти буниң үчүн җиддий паалийәт елип барған. Русийә өткәндә бир қетим хитайниң бесими билән далай ламаға виза бәрмигән иди.(Үмидвар)

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт