Һәптилик хәвәрләр ( 4- 10декабир)


2004-12-10
Share

Уйғур елидә "шинҗаң" намидики дәрслик

Уйғур аптонум районлуқ маарип назаритиниң киләр йилидин башлап, уйғур илидики барлиқ башланғуч вә толуқсиз оттура мәктәпләрдә "шинҗаң" намидики йеңи бир дәрслик оқутушни қарар қилди.

Хитай һөкүмитигә қарашлиқ тәңритағ тор бетиниң билдүрүшичә, "шинҗаң" дәрслики уйғур елиниң тарихий тәрәққияти, тәбиий шараити, миллий өрп- адәтлири вә иқтисадий қатарлиқ нурғун тәрәпләрни өз ичигә алидикән.

Хәвәргә қариғанда, пәқәт уйғур елидила өтүлидиған "шинҗаң" дәрслики үчүн 18 парчә китаб лайиһиләнгән.

Мухбирлиримизниң бу йеңи дәрслик һәққидики суаллирини җавапландурған уйғур аптонум раюнлуқ маарип назаритиниң хадимлири бу йеңи дәрсликниң асаслиқ нишани, болупму аз санлиқ милләтләрни хитайни техиму сөйидиған қилип тәрбийиләш дәп көрсәткән.

Хитай даирлириниң уйғур елидә бундақ бир дәрсликни тәсис қилиши, чәтәлдики уйғур зиялилири вә маарипчилириниң наразилиқини қозғимақта. Уларниң ейтишичә, хитай һөкүмити уйғур илидики маарипни хитайчилаштуруш үчүн җидди паалийәт елип ериватқан бир пәйттә, аптонум районлуқ маарип назаритиниң келәрки йеңи оқуш йилидин башлап, "шинҗаң " намидики йеңи дәрсликни өтүшни қарар қилиши, хитай һөкүмитиниң уйғур маарипини хитайчилаштуруштин сирт йәнә, уйғур пәрзәнтлиригә бурмиланған тарихни өгитип, динсизлиқ тәрбийисини күчәйтиш арқилиқ, уйғурларни ассимилятсийә қилиш қәдимини тизлитиватқанлиқини көрситидикән.

Кишилик һоқуқ күни мунасивити билән намайишлар өткүзүлди

12 - Айниң -10 күни бирләшкән дөләтләр тәшкилати кишилик һоқуқ баяннамиси қобул қилинған күн. Шуңа һәр йили бу күн дуняда инсан һәқлири күни дәп хатирилинип кәлмәктә.

Чәтәлләрдә паалийәт елип бериватқан уйғур тәшкилатлири дуня инсан һәқлири күнини бу йил йәнә дағдуғилиқ намайшлар вә тәнтәнилик мурасимлар билән хатирилиди.

12 - Айниң -10 күни германийә яшаватқан уйғурлар дуня уйғур қурултийиниң қармиғидики шәрқи түркистан бирликиниң орунлаштуруши билән германийиниң мюнхин шәһридики хитай консулханиси алдида дағдуғулуқ намайиш өткүзди.

Шундақла түркийидики уйғурлар, мәркизи түркийиниң қәйсри шәһиридики шәрқи түркстан һәмкарлиқ вә мәдәнийәт тәшкилатиниң орунлаштуруши билән түркийиниң пайтәхти әнқәрәдики хитай баш әлчиханисиниң шундақла бирләшкән дөләтләр тәшкилати идарисиниң алдида дағдуғилиқ намайш өткүзди.

Хитайға қаритилған имбаргони бикар қилишқа қарши паалийәтләр

Һәммигә мәлум болғандәк хитай һөкүмити яврупа иттипақиниң хитайға қаратқан қорал чәклимисини бикар қилиш тәлипини күчәйтип, хитайға қаритилған 15 йиллиқ қорал чәклимисини хитайға қаритилған бир сиясий кәмситиш дәп көрсәтмәктә. Һәмдә яврупа иттипақини мәзкур чәклимини бикар қилишқа қистимақта. Бу мәсилә өткән чаршәнбә вә пәйшәнбә күнлири хитай баш министири вин җиябав билән яврупа иттипақи рәһбәрлири оттурисида голландийидә өткүзүлгән али дәриҗилик сөһбәтниң асаслиқ темиси иди лекин, яврупа иттипақи хитай һөкүмитиниң хитайға қаритилған қорал имбаргосини бикар қилиш тәливини рәт қилди.

яврупа иттипақиниң бундақ қарар елишида, америка һөкүмитиниң бесими чоң рол ойниғандәк, хәлқара кишилик һоқуқ тәшкилатлириниң кишилик һоқуқниң хитайдики вәзийити һәққидә елан қилған доклатлириму муһим рол ойниди. Шундақла, чәтәлләрдә паалийәт елип бериватқан уйғур вә тибәт тәшкилатлириму яврупа иттипақиниң хитайға қаратқан қорал имбаргосини бикар қилмаслиқи тоғрисидики паалийәтләргә өзлириниң һәсисини қошти.

8 - Дикабир күни яврупа иттипақи рәһбәрлири билән хитай баш министири сөһбәт өткүзүиватқан бир пәйттә, голландийидики уйғур, тибәт вә муңғуллар чоң бир намайиш өткүзүп, яврупа иттипақидин хитайға қаратқан қорал имбаргосини бикар қилмаслиқини тәләп қилди.

Мәзкур намайишта сөз қилған дуня уйғур қорултйниң рәиси әркин алиптикен, әгәр яврупа иттипақи хитайға қаратқан қорал имбаргосини бикар қилип, хитайға қорал ситишқа башлиса, тйәнәнмин мәйданида өз хәлқиғә қарши қорал ишлитиштин чикинмигән хитай һөкүмитиниң, яврупа дөләтлиридин сетип алидиған қоралларни бигунаһ уйғур вә тибәт хәлқиғә қарши ишлитиштин қәти янмайду, диди

Мәркизи лондондики хәлқара кәчүрүм тәшкилатиму хитай баш министири вин җия бав билән яврупа иттипақи рәһбәрлири оттурисида 8 - дикабир күни голландийииниң гаага шәһиридә өткүзүлгән али дәриҗилик учиришишниң һарписида бир доклат елан қилип, хитайда кишилик һоқуқ паалийәтчилирини қолға елиш, тән җазаси бериш қилмишлириниң күчийватқанлиқини илгири сүрди.

Доклатида, уйғур кишилик һоқуқ паалийәтчиси рабийә қадир билән түрмидики уйғур сиясий мәһбуси абдуғини мәмтиминниң мәсилсини алаһидә тилға алған хәлқара кәчүрүм тәшкилати, пикир қилиш, вә динни етиқад һоқуқни тинч йоллар билән ипадиләшкә тиришқан уйғур вә тибәт қатарлиқ аз санлиқ милләт паалийәтчилири түрмигә ташланмақта дәп көрсәткән.

"Хитайдики кишилик һуқуқ мәисилиси" темисида ахбарат елан қилиш йеғини ечилди

7- Дикабир күни хәлқара инсан һәқлири тәшкилати германийиниң пайтәхти берлин шәһиридә "хитайдики кишилик һоқуқ мәсилиси" темисида ахбарат елан қилиш йиғини чақирди.

Гирманийә баш министири гирһард шүрүдәрниң хитайни зиярәт қиливатқанлиқи, шундақла дуня кишилик һоқуқ күни мунасивити билән өткүзүлгән бу йиғинға дуня уйғур қурултийи тармиғидики "яврупа шәрқи түркистан иттипақиниң муавин рәиси пәрһад муһәммиди, баш катип үмид агаһи қатарлиқ уйғур вәкиллири қатнишип, уйғурларниң нөвәттики әһвали, уйғур деһқанлириниң әһвали вә һашар дигән темиларда сөз қилди. (Қанат)

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт