Һәптилик хәвәрләр ( 11-17- декабир)уйғур ели хәвәрлирихәлқара хәвәрләр


2004-12-17
Share

Уйғур ели хәвәрлири

Америка авам палатаси хитайдики кишилик һоқуқ мәсилиси һәққидә йиғин өткүзди

Америка авам палатасиниң ташқи ишлар комитети 14-декабир күни гуваһлиқ бериш йиғини ечип, хитайдики кишилик һоқуқ вә пиланлиқ туғут сиясити әһвалини тәнқид қилди. Америка ташқи ишлар министирликиниң нопус вә мусапирлар һәм көчмәнләр мәсилиси бойичә ярдәмчи ташқи ишлар министири артур дәйвей әпәнди гуваһлиқ берип, бир пәрзәндлиқ сиясәтниң кишилик һоқуққа қилинған қопаллиқ икәнликини шәрһилиди. Бу йиғинда йәнә америка ташқи ишлар министирликиниң кишилик һоқуқ мәсилилири бойичә ярдәмчи ташқи ишлар министири майкил козак уйғурлар мәсилисини тилға елип ,мундақ деди;

"Хитай һөкүмити хәлқара террорчилиққа қарши уруш баһанисида өзиниң теч йол билән қаршилиқини ипадиләшкә урунған уйғурларни вә мустәқил диний рәһбәрләрни бастуруш һәркитини йоллуқ қилишқа урунмақта шундақла хитай һөкүмити йәнә хәлқниң сөз әркинлики вә мәтбуат әркинликини қаттиқ чәкләп, һәр хил усуллар билән интернәткә болған контроллуқини күчәйтти" .

Хитай тарим вә или дәряси вадилирида 10 милйон мо боз йәр ачмақчи

Өткән һәптидики уйғурларға аит муһим хәвәрләрниң бири шуки, тәңритағ ториниң йеқинда елан қилған бир хәвиридә көрситилишичә хитай һөкүмити или вә тарим дәрялири вадисида йәнә 10 милйон мо боз йәр ечишни , бәш йил ичидә уйғур елидики терилғу йәр мәйданини 30 милйон моға йәткүзүшни пиланлиған.

Хитай даирилири икки дәря вадисида йәнә 10 милйон мо боз йәр ечишниң шинҗаңниң деһқанчилиқ ишлириға вә иқтисадий тәрәққиятиға пайдилиқ икәнликини тәкитлимәктә. Амма, чәт`әлләрдики уйғур күзәткүчилириниң бу мәсилә һәққидики көз қариши башқичә икән;

Али мәктәпкә кириш имтиһан номур чеки бирликкә кәлтүрүлиду

Шинхуа ахбарат ториниң учурлиридин ашкарилинишичә; уйғур аптоном районлуқ һөкүмәт келәр йилидин башлап, хитай әмәс милләтләр оқуғучилири билән хитай оқуғучилириниң али мәктәпкә қобул қилиниш номур чекидики пәрқни елип ташлап, охшаш өлчәм қоллинишни қарар қилған. Бу хитай даирлириниң йеқиндин буян җиддиләштүриватқан маарипни хитайлаштуруш сияситиниң давами болуп, бир қисим уйғур күзәткүчилири бу қарарниң уйғур қатарлиқ хитай әмәс милләтләрниң миллий маарипиға вә уларниң али маарип тәрбийиси көрүшигә сәлбий тәсирләрни көрситидиғанлиқини шәриһлиди.

Кишилик һоқуқ күни мунасивити билән өткүзүлгән намайишлар

10-Декабир хәлқаралиқ кишилик һоқуқ күнидур. Бу күн мунасивити билән канададики уйғурлар билән тибәтликләр қаттиқ йеғиватқан қарға қаримай канаданиң торонто шәһиридики хитай консолханисиниң алдида наразилиқ намайиши өткүзди.

Канада уйғур җәмийити билән канада тибәт һәрикити бирликтә уюштурған мәзкур намайишқа қатнашқан уйғур шаири әхмәтҗан осман өз тәсиратини баян қилип, буниңдин кейин мундақ хилдики намайишларни көп өткүзүп, канада һөкүмитини уйғурларниң әһвали билән тонушушқақа игә қилишниң зөрүрийитини тәкитлиди.

Әвәттә, кишилик һоқуқ күни мунасивәти билән өткүзүлгән намайиш канада биләнла чәкләнмәстин йәнә германийә, түркийә қатарлиқ әлләрдики хитай консолханилири алдида өткүзүлди.

10-Декабир күни түркийидики шәрқий түркистан мәдәнийәт вә һәмкарлиқ җәмийитиниң уюштуруши билән әнқәрәдики хитай баш әлчиханиси вә бдт ниң әнқәрәдики бинасиниң алдида намайиш өткүзилди. Бу намайишқа түркийидики 350миң әзаси бар болған туркийә кадирлар уюшмисиниң башлиқи бир җан әпәндиму қатнашти.

Түрк дуняси инсан һәқлири җәмийитини хитайни тәнқид қилди

Йәнә бир муһим хәвәр шуки, шитаби түркийигә җайлашқан түрк дуняси инсан һәқлири җәмийити кишилик һоқуқи күни мунасивити билән әнқәрәдә илмий муһакимә йиғини өткүзди. Бу йиғинға түркийә баш министир рәҗәп тайип әрдоған вә башқа рәһбирий шәхсләр тәбрикнамә әвәтти. Түркийә кадирлар җәмийитиниң башлиқи бир җан ақйилдиз әпәнди сөз қилип, уйғурларниң инсан һәқлириниң еғир дәрҗидә дәхл-тәрүзгә учраватқанлиқини көрсәтти.

Хәлқара хәвәрләр

Хитай-америка сода мунасивәтлиридики тоқунушлар

Америка бирләшмә ахбарат агентлиқиниң хәвиригә қариғанда хитай сода министирлики америка билән явропа бирликиниң хитайниң әрзан маллириға болған контрол қилишни йолға қойғандин кейин, тоқумчилиқ екиспорт маллиридин алидиған баҗни ашурушни қарар қилған. Хитай һөкүмити бу чарини келәр йилидин етибарән йолға қойидикән.

Униңдин башқа йәнә америка һөкүмити хитайниң өй җаһазлирини америкиға көпләп киргүзүшкә чәклимә қойған иди. Америка хитайниң әрзан баһалиқ өй-җаһазлири буюмлириниң америка базарлирини игиләп, ширкәтләрниң иқтисадиға тәсир көрситиватқанлиқини нәзәргә елип, хитай маллириға нисбәтән юқири баҗ елишни йолға қойған, бу һал хитай һөкүмитиниң наразилиқини қозғиған.

Пакистан "үч хил күчләр"гә зәрбә беришкә йәнә рази болди

Хитай дөләт рәиси ху җинтав, пәйшәнбә күни хитайни зиярәт қиливатқан пакистан баш министири шавкәт әзиз билән көрүшүп, икки мәмликәт арисидики террорчилиққа, диний әсәбийликкә вә бөлгүнчиликкә қарши ортақ күрәш қилиш һәмкарлиқини техиму күчәйтишни оттуриға қойди. Шавкәт әзизму буниңға болған разилиқини билдүрди.

Москваниң мудапиә министири бейҗиңда

Өткән һәптидә русийә дөләт мудапиә министири сергей иваноп, хитайни зиярәт қилип, икки мәмликәтниң һәрбий саһәдики һәмкарлиқлирини илгири сүрүш һәққидә өзиниң хитайлиқ кәсипдеши сав гуаңчуан билән сөһбәт өткүзди. Хәвәрләргә қариғанда сөһбәт җәрянида икки тәрәп арисидики һәрбий техника алмаштуруш, қорал –ярақ содисини техиму көпәйтиштин башқа йәнә русийә-хитай армийисиниң бирләшмә һәрбий маневир өткүзүши һәққидиму пикир бирлики шәкилләңән. Йеңилиқ тус алған нуқта шуки, икки дөләт армийиси келәр йили бирләшмә маневир өткүзидикән.

Тәйвәндики парламент сайлими

11-Декабир күни тәйвәнниң парламент сайлими ахирлишип, тәйвән парламентидики 225 орунниң 116 сини приздент чен шуйбянниң өктичилири һесабланған гоминдаң, чиңмиңдаң вә шиндаң партийилири , 101 орунни мустәқиллиқни тәшәббус қилидиған демократийә –тәрәққият партийиси билән тәйвән бирләшмә партийиси игилигән.

Түркийә явропа иттипақиға киришкә интилиду

явропа парламенти өткән чаршәнбә күни қарар мақуллап, түркийигә явропа иттипақиға қобул қилиш сөһбитини башлаш вақти бериш һәққидики тәклип лайиһисини мақуллиди. явропа парламентидики 407 вәкил бу қарарни қоллиған.

Бу әһвалниң түркийиниң явропа иттипақиға киришини илгири сүрүштә муһим рол ойниши мумкинлики илгири сүрүлмәктә. Бирақ, түркийә даирлириниң явропа иттипақиниң түркийигә қойған шәртлириниң бәк қаттиқ икәнликидин үмитсизләнгән болуп, явропа иттипақиниң сипрус мәсилисидә әнқәрәни йол қоюшқа мәҗбур қилғанлиқи билдүрүлмәктә. (Үмидвар)

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт