Һәптилик хәвәрләр (19-25-феврал)


2005-02-25
Share

Дуня уйғур қурултийи вәкиллири малтадики йиғинға қатнашти

явропа кеңишиниң иқтисадий ярдими билән 24-феврал күни малта дөлитидә өткүзилгән "яшлар һәрикитиниң хәлқарадики вә райондики тәсири" намлиқ муһакимә йиғиниға дуня уйғур қурултийиниң баш катиби долқун әйса башлиқ икки вәкил қатнашқан. Йиғинда долқун әйсаға 15 минутлуқ сөзләш вақти берилгән. Долқун әйса йиғин әһлигә уйғурлар һәққидә ишләнгән бир һөҗҗәтлик филимни қоюп бәргән.

Малтада өткүзилгән мәзкур хәлқаралиқ чоң йиғинға 14 дөләттин кәлгән 40 тин артуқ яшлар тәшкилатлириниң вәкиллири иштирак қилған.

Дуня уйғур қурултийи хитай али сот мәһкимисиниң баянатини әйиплиди

Дуня уйғур қурултийи 22-феврал күни баянат елан қилип, хитай алий сот мәһкимисиниң башлиқи шяв яңниң "әдлийә системиси пуқраларниң кишилик һоқуқини қоғдашта зор нәтиҗиләрни қолға кәлтүрди" дегән сөзигә рәддийә бәрди. Шяв яң йәнә өлүм җазаси беришни қаттиқ контрол қилип, өлүм җазаси бериш тәртибини чиңайтқанлиқини билдүргән.

Бирақ, дуня уйғур қурултийиниң баянатчиси дилшат решит инкас қайтуруп," уйғур сиясий мәһбуслири сотқа тартилғанда, қанунда бәлгиләнгән һечқандақ һоқуқтин бәһримән болалмайватиду. Хитай һөкүмити нурғун уйғурларға сиясий сәвәбләрдин өлүм җазаси бериватиду” дегән.

Қар апити болди

Өткән һәптидә уйғур елиниң қәшқәр, хотән тәвәсидә йеқинқи 30 йилға йеқин вақиттин буян көрүлмигән дәриҗидә қаттиқ қар яғқан. Нәтиҗидә 30 миң туяқ чарва мал өлүп, 260 еғиздәк өй өрүлгән. 20 Миңдин артуқ киши қар апитиниң тәсиригә учриған.

17-Февралдин 21-февралғичә яққан бу қарда хотәнниң гума наһийисиму зәрбигә учриған. Гума наһийисиниң килийәң йезисидики апәткә учриған бир деһқанниң билдүрүшичә, бу җайдики деһқанлар таки һазирғичә һашарға тутулмақта, бу йезида техи һазирғичә су вә башқа мәсилиләр һәл болмиған икән.

Тарим дәрясиниң сүйи биңтуән үчүн ишлимәктә.

Хитайниң шинхуа агентлиқиниң учуриға қариғанда, тарим дәрясиниң су миқдари 2004-йили алдинқи йилиға қариғанда 3 милярд күп метир азлиған болсиму, әмма ишләп чиқириш қурулуш армийисиниң 2-дивизийиси терилғу йәрлиригә тарим дәрясидин 14 милйон күп метир су чиқирип ишлитип, суғуруш ишлирини капаләткә игә қилған. Уйғур елиниң җәнубий қисими су қис районлар болуп, у җайлардики уйғур деһқанлириниң судин пайдилиниши наһайити қийин икән. Су мәсилиси уйғур деһқанлири дуч келиватқан әң муһим мәсилә икән.

Йәр тәврәш һадисилири

Өткән һәптидә иранниң керман өлкисидә 6.4 Бал йәр тәврәп, аз дегәндә 500дин артуқ адәм өлгән вә 900 дин артуқ адәм яриланған. 2003-Йили иранниң бам шәһридә 6-.6 Бал йәр тәврәп 30 миңдин артуқ адәм өлгән иди. Йәр тәврәш һадисилири йеқиндин буян көпләп йүз бәрмәктә. Мәсилән, униңдин илгири уйғур елиниң учтурпан наһийисидиму буниңдин сәл төвәнрәк дәрҗидә йәр тәврәп, көплигән өйләр өрүлгән һәм чак кәткән иди. Йәрлик даириләр апәткә учриғучиларниң саниниң 28 миңдин ашқанлиқини билдүргән.

Буш явропада зиярәттә болди

Америка президенти георги буш билән русийә призденти владимир путин пәйшәнбә күни словакийидә көрүшүп, 90 минут сөһбәтлишип, икки мәмликәт арисидики пикир ихтилаплирида өзгириш ясиған. Бу икки рәһбәр шималий корейә вә иранниң ядро қораллири мәсилисидә бирдәк пикиргә кәлгән. Буш йәнә путинни демократийә йолидин ваз кәчмәсликкә дәвәт қилған. Мулаһизичиләр амәрика билән русийиниң һәмкарлиқ мунасивәтлириниң йәнә яхши бир басқучқа киргәнликини көрситишмәктә.

Буш бу қетимқи явропа сәпиридә йәнә германийә рәһбири широйдер қатарлиқлар биләнму көрүшүп, муһим мәсилиләдә пикир бирлики һасил қилған.

Америка авам палатаси әзаси явропа бирликини хитайға қорал сатмаслиққа чақирди.

Америка авам палатаси хәлқара мунасивәтләр комитетиниң рәиси һенри һайд чаршәнбә күни америкидики атақлиқ "валл стрит җорнили" да "хитайға қорал сатмаңлар" дегән темида мақалә елан қилип, хитай һөкүмитиниң инсан һәқлири вә демократийилик һоқуқларни қаттиқ дәпсәндә қиливатқанлиқини көрсәткән. У, явропа бирликини хитайға қаритилған қорал-ярақ имбаргосини бикар қилмаслиққа чақирған. (Үмидвар)

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт