Һәптилик хәвәрләр (11-17 - май)хәлқара хәвәрләр


2005-06-17
Share

Йәнә бир нәпәр уйғур язғучиси қолға елинди

Хәвәрләргә қариғанда, поскам нефитлики базар 1-оттура мәктипиниң оқутқучиси абдулла җамал йеқинда хитай даирилири тәрипидин қолға елинған. Буниңдики сәвәб, мәзкур оттура мәктәпниң оқуғучилири билән хитай оқуғучилири арисида тоқунуш келип чиққан болуп, хитай даирлири мәзкур уйғур оттура мәктәптики вәқәгә қатнашқан оқуғучилар үстидин тәкшүрүш елип барған. Нәтиҗидә, мәзкур мәктәпниң әдәбият оқутқучиси абдулла җамални оқуғучиларға миллий бөлгүнчилик идийиси сиңдүргән дәп әйибләп қолға алған шуниңдәк төт нәпәр толуқсиз синип оқуғучисини қамақ җазасиға буйруған.

Хәвәрләргә қариғанда уйғур оқуғучилар билән җедәл қилған хитай оқуғучилар җазаланмиған болуп, пүтүн гунаһ уйғурларға артилип, улар миллий бөлгүнчилик билән әйиблинип, еғир җазаға тартилған. Учурларға қариғанда поскамда болған бу вәқәдин чиқирилған хуласә уйғурларниң қаттиқ наразилиқини қозғиған .

Абдулла җамал узун йиллиқ әдәбий иҗадийәт вә оқутуш тәҗрибисигә игә ярамлиқ оқутқучи вә язғучи болуп, униң җазалинишиға хәлқара кәчүрүм тәшкилати қатарлиқ инсан һоқуқи тәшкилатлири йеқиндин диққәт қилмақта.

Уйғур генералиниң әслимиси нәшир қилинди

Түркийиниң истамбул шәһиридә түркийә армийисиниң пенсийигә чиққан генерали, шәрқий түркистан вәхпиниң башлиқи муһәммәд риза бекинниң әслимиси түрк тилида нәшир қилинип тарқитилған.

Муһәммәд риза бекин 1925-йили хотәндә туғулған болуп , өсмүрлүк вақтида хотән инқилабиниң рәһбири муһәммәд имин буғра тәрипидин түркийигә оқушқа әвәтилгән. У узун йиллар һәрбий хизмәт өтәп ахири генераллиқ дәриҗисигә еришкән.

Өткән һәптидә йәнә истанбулда мәсуд сабири, муһәммәд имин буғра вә әйса йүсүп алиптекин қатарлиқ үч әпәндиниң һаят паалийәтлири һәққидә мәхсус муһакимә йиғини ечилған иди.

Хитай уйғур елидә йеңи төмүр йол ясимақчи

Хитай даирилириниң учурлириға қариғанда 2006-йилидин 2010-йилиғичә болған арилиқта хитай даирилири қумулдин лопнурға, қәшқәрдин хотәнгә төмүр йол ясимақчи икән.

Хитайниң бу пиланиға нисбәтән уйғур көзәткүчилири мәвһум инкаста болмақта. Уларниң ейтишичә, хитай бу арқилиқ техиму көп хитай көчмәнлирини уйғурлар зич орунлашқан тарим вадисиға йөткәп чиқип, бу җайларни пүтүнләй хитайлаштурушни мәқсәт қилидикән.

Хәлқара хәвәрләр

Америка һөкүмити хитайниң әйдиз кесилиниң алдини елиш вә давалаш ишлириға кәлгүси үч йил ичидә 34 милйон америка доллири ярдәм бәрмәкчи.

Франсийә ахбарат агентлиқиниң учуриға қариғанда б д т ниң бир тәкшүрүш өмики өзбекистанниң әнҗан шәһиридә өткән айда йүз бәргән вәқәниң әмәлий әһвалини тәкшүрүш үчүн қирғизистанға йетип кәлгән. Буниңдин илгири керимоф хәлқара җәмийәтниң әнҗан вәқәсини тәкшүрүшигә қарши турған иди.

Әндиҗан вәқәси мунасивити билән қирғизистанға қечип кәлгән өзбек мусапирлири өзлириниң әһваллириниң начарлашқанлиқи түпәйлидин б д т баш катипи кофи аннанға вә қирғизистан президенти қурманбек бақийевқа мураҗәтнамә йезип, өзлирини қоғдашни тәләп қилған. Чүнки, буниңдин бир қанчә күнләр илгири қирғизистан даирилири төт нәпәр мусапирини өзбекистанға қайтуривәткән иди

Өткән һәптидә қирғизистан ташқи ишлар министири роза отанбайева америкини зиярәт қилип, америка ташқи ишлар министири кондализа райис билән көрүшти һәмдә мухбирларни күтүвелиш йиғинида соалларға җаваб бәрди. Роза отанбайева, қирғизистанниң америкиниң бешкәктики һәрбий базисини давамлиқ сақлап қалидиғанлиқини шуниңдәк америка билән достанә мунасивәттә болидиғанлиқини билдүргән. У йәнә қирғизистаниң үчинчи бир дөләт үчүн һәрбий база ечип бәрмәйдиғанлиқини йәни хитайниң қирғизистанда һәрбий база қурудиғанлиқи һәққидики хәвәрниң натоғра икәнликини билдүргән. Отанбайева йәнә қирғизистанниң кишилик һоқуқ, мәтбуат әркинлики, хиянәтчиликкә қарши туруш вә башқа мәсилиләрдә б д т билән һәмкарлишидиғанлиқини әскәрткән. (Үмидвар)

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт