Һәптилик хәвәрләр(8-15- июл )


2005-07-15
Share

Уйғур сиясий паалийәтчиси сабит абдурахман аләмдин өтти

Уйғуристан азадлиқ тәшкилатиниң қурғучилири вә рәһбәрлиридин шуниңдәк уйғурларниң чәтәлләрдики сиясий дәва паалийәтлириниң пешивалиридин бири, тарихчи, сабит абдурахман әпәнди 14-июл күни қазақистанниң алмута шәһиридә вапат болди. . Мәрһум сабит абдурахман 1928-йили қазақистанда туғулған болуп,30-йилларда ата-аниси билән биргә ғулҗиға көчүп кәлгән. 1944-Йили миллий азадлиқ инқилабқа иштирак қилип, ғени батурға катип болған һәмдә оттура йөлүнүш фронтида турған. 1948-Йили қошун ичидә "яш шәрқий түркистанчилар" намида мәхпий тәшкилат қуруп, дүшмәнгә һуҗум қозғаш тәшвиқати елип барған.

Сабит абдурахман таки 80-йилларғичә болған арилиқта узун йиллар хитай түрмисидә ятқан .Қазақистанға көчүп чиққандин кейин, сиясий паалийәтләргә актип иштирак қилип, илгири кейин уйғуристан азадлиқ тәшкилатиниң муавин рәиси вә рәисилик вәзипилирини өтүгән.

У бир тәрәптин сиясий паалийәтләр билән шуғулланса, йәнә бир тәрәптин әдәбий иҗадийәт вә тарих тәтқиқатлири биләнму мәшғул болуп, илгири кейин шеирлар топлими вә бир қанчә брашурилирини һәм китабини нәшир қилдурған.

Мәрһум сабит абдурахманниң тарихи әсәрлири ичидә вәкил характерлиқлири ," рәһбиримиз әхмәтҗан қасими", " шәрқий түркистан инқилаби тоғрисида" қатарлиқлар болуп, у йәнә "уйғурларниң һәқиқи тарихи" намлиқ чоң һәҗимлик китабини нәширгә тәйярлиған болсиму, бирақ, техи нәшридин чиқиришқа мувәппәқ болалмиған.

Сабит абдурахманниң бу әсәрләрдики идийиси милләтпәрвәрлик вә вәтәнпәрвәрлик билән толған болуп, муәййән тарихий мәнбәлик пайдилиниш қиммитигә игә.

Рабийә қадир 2005-йиллиқ демократийә мукапатини тарқитиш йиғиниға иштирак қилди

14-Июл күни америка демократийини илгири сүрүш фонди җәмийити 2005-йиллиқ демократийә мукапатини үч нәпәр афғанистанлиқ демократийә паалийәтчисигә бәрди. Америка дөләт мәҗлиси, кеңәш палатасиниң әзалири шуниңдәк сабиқ президент бил клинтонниң рәпиқиси хилари клинтон ханим қатарлиқ мәшһур әрбаблар қатнашқан мәзкур мурасимда уйғурларниң аниси рабийә қадир ханимға алаһидә әһмийәт берилгән. Америка демократийини илгири сүрүш фондиниң башлиқи карл грешман әпәнди сөз қилип, рабийә қадир ханимни тонуштуруп," кишилик һоқуқ паалийәтчиси рабийә қадир ханимниң хитай түрмисидин қутулуп, аримизда биз билән биргә болуш кишини толиму хошал қилиду" деди.

Хитай билән қазақистан һәмкарлиқ комитети астанада йиғин ачти

Хитай –қазақистан һәмкарлиқ комитети 2-қетимлиқ йиғинини пәйшәнбә күни қазақистанниң пайтәхти астанада өткүзди. Бу йиғинда икки тәрәпниң һәр саһәдики һәмкарлиқлириға юқири баһа берилди. Бу комитет йәнә буниңдин кейин икки дөләтниң сода-иқтисад, қатнаш, малийә, енергийә вә башқа саһәләрдики һәмкарлиқлирини техиму күчетийшкә пүтүшкәндин сирт йәнә үч хил күчләргә қарши күрәшни техиму күчәйтишни тәшәббус қилди.

Хәвәрләргә қариғанда хитай билән қазақистан изчил түрдә уйғур мустәқиллиқ һәрикитигә қарши турушни давамлаштуруп кәлмәктә. Үч хил күчләргә қарши туруш нами билән елип берилған бу һәмкарлиқ нәтиҗисидә қазақистандики уйғурларниң сиясий паалийәтлири чәкләнмәктә һәм зәрбиләргә учримақта.

Русийә һәрбий базисидики әскәр санини көпәйтмәкчи

Шаңхәй һәмкарлиқ тәшкилатиниң йиғинида америкиниң оттура асиядики базилирини тақашниң вақтини бәлгиләшни тәләп қилған шаңхәй тәшкилатиға әза русийә өзиниң қирғизистандики һәрбий базисидики әскәрлириниң санини техиму ашуридиғанлиқини елан қилди. Бишкәктики кант базисида русийиниң мәлум сандики айропланлири бар болуп, әскәр сани вә айропланларниң йәнә бир һәссә көпәйтилидиғанлиқи билдүрүлмәктә.

Русийә билән уйғур ели арисида таш йол қатниши йолға қоюлмақчи

Хитай даирилириниң ашкарилишичә русийә федератсийиси билән уйғур ели арисидики 55 километирлиқ чегра линийисидә қатнаш йолға қоюлуш пиланланған болуп, бу еғиз алтай вилайитиниң шималидики қанас көли бойиға тоғра келидикән. Әгәр бу таш йол қатниши башланса русийигә тәвә түркий алтай җумһурийити билән уйғур елиниң үрүмчи арилиқида бивастә қатнаш мумкин болуп, бу арқилиқ сибирийә райони билән сода мунасивәтлири қоюқлишидикән. Сибирийә районида уйғурлар билән қериндаш тува, алтай, хакас вә яқут қатарлиқ милләтләр бар болуп, уларниң сани аз болушиға қаримай, миллий җумһурийәт һоқуқлириға еришип, өзлириниң президенти, асасий қануни вә дөләт байриқи шуниңдәк башқа дөләтчлик системилирини мәйданға кәлтүргән иди.

Лондондики партлашқа мунасивәтлик учурлар

Әнгилийә һөкүмитиниң ашкарилишичә, өткән һәптидә лондонда садир болған партлашларни кәлтүрүп чиқарған дәп қаралған төт кишиниң үчи нәқ мәйданда өлгән. 4-Кишиниң партлаш җәрянида өлгән-өлмигәнлики һәққидә ениқ учур йоқ икән. Тәкшүрүшләргә қариғанда өзини өлтүрүвелиш характерлиқ бу һуҗумни елип барғучиларниң һәммиси 19 яштин 30 яшқичә болған яшлар икән. Хәвәрләргә қариғанда бу вәқәниң әл –қаидә билән бағлинишлиқи барлиқи илгири сүрүлмәктә.

явропа иттиақи хитайни инсан һоқуқини яхшилашқа чақирди.

Хитайни зиярәт қилған явропа комитетиниң рәиси җосә маннуал баросо әпәнди хитай баш миниситири вен җябав, дөләт рәиси ху җинтав билән көрүшүп, хитайни инсан һоқуқини яхшилашқа дәвәт қилди һәмдә инсан һоқуқиниң яхшиланмиғичә, явропа иттипақиниң хитайға қаратқан қорал ембагосини бикар қилмайдиғанлиқини шуниңдәк хитайниң өзлири қол қойған хәлқаралиқ инсан һоқуқи, сиясий һоқуқ әһдинамилиригә реайә қилишиниң лазимлиқини тәкитлиди. У йәнә хитайни сиясий ислаһат елип беришқа чақирди. (Үмидвар)

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт