Heptilik xewerler (30-iyul-5-awghust)


2005-08-05
Share

Abdure'up mexsum wapat boldi

3-Awghust küni 1944-yili ghuljida qurulghan sherqiy türkistan jumhuriyiti hökümitining bash katipi abdure'up mexsum ibrahimi 91 yéshida qazaqistanning almuta shehiride wapat boldi.

Abdure'up mexsum ibrahimi 1914-yili ghulja shehiride tughulghan bolup, yash waqitlirida boghaltirliq kespi bilen shughullan'ghan.1944-Yili, azadliq teshkilati qurulghanda uning ezasi bolghan hemde ghulja qozghilingigha qatniship, 12-noyabir küni sherqiy türkistan jumhuriyiti hökümiti tesis qilin'ghanda hökümet ezasi we bash katip bolup saylan'ghan.

Abdure'up mexsum ibrahimi 1944-1949-yilighiche dawamlashqan milliy azadliq inqilabning közge körün'gen rehbiri erbablirining biri idi. U, 20-esirning 60-yillirida qazaqistan'gha köchüp chiqip, almuta shehiride olturaqliship qalghan.

Abdure'up mexsum ibrahimi 1992-yili türkiyining istambul shehiride ötküzülgen dunya sherqiy türkistan qurultiyigha qatnashqandin sirt qazaqistan, qirghizistan qatarliq ottura asiya jumhuriyetliridiki Uyghur milliy azadliq pa'aliyetlirigimu da'im ishtirak qilip, péshqedem jama'et erbabi süpitide hörmetke sazawer bolghan. Ömrining axirqi yillirida u özining sherqiy türkistan inqilabi dewride béshidin ötküzgen eslimilirini yazghan.

Merhum abdure'up mexsum ibrahimi pütün hayati boyiche Uyghurlarning hörlüki üchün izden'gen idi. U, yash ewladlarni milliy roh bilen terbiyilesh, tarixi tejribilerni yekünleshke alahide ehmiyet bergen bolup, da'im kishilerni ümidwar bolushqa chaqirghan.

Dunya Uyghur qurultiyi amérika hökümitini xitaygha bésim ishlitishke chaqirdi

2-Awghust küni, merkizi gérmaniyige jaylashqan dunya Uyghur qurultiyi bayanat élan qilip, amérika hökümitining xitaygha "térrorchiliqqa zerbe bérish nami bilen, Uyghur musulmanlirini basturmasliq" heqqide bésim ishlitishini teshebbus qildi.

Dunya Uyghur qurultiyining bayanatchisi dilshat réshit Uyghurlarning azadliq kürishining 1944-yili qurulghan sherqiy türkistan jumhuriyitini eslige keltürüshni meqset qilidighanliqini élan qilip, "biz héchqandaq térrorluq heriketliri bilen emes belki, siyasiy pa'aliyitimiz arqiliq öz erkinlikimizni, dölitimiz sherqiy türkistan jumhuriyitini eslige keltürmekchimiz, biz xitayning ichki siyasitige arilishishni xalimaymiz, bizning telep qilidighinimiz peqet özimizge tégishlik bolghan siyasiy hoquqtin ibaret " dédi.

Dunya Uyghur qurultiyi yene xitay hökümiti bilen sherqiy türkistan mesilisi heqqide söhbetlishish pikrini otturigha qoyghan. Emma, dunya Uyghur qurultiyining bu bayanatigha nisbeten xitayning amérikida turushluq elchixanisi inkas qayturup, dunya Uyghur qurultiyining pa'aliyetlirini öz ichige alghan Uyghur musteqilliq herkitini térrorchiliq bilen eyiblidi.

Amérika sot mehkimisi gu'antanamodiki Uyghurlar üstidin sot achti

Amérikining washin'gton alahide rayonidiki fédéral sot mehkimisi düshenbe küni gu'antanamo bazisidiki ikki neper Uyghur tutquni ababekri qasim we adil ablikimler toghrisida sot échip, tutqunlarni qoyup bérish heqqidiki erzni tingshidi. Adwokat bikham makachin we qanun mulazimet ornining adwokati sybin wéllit ababekri qasim we adil ablikimlerning 2005-yili 26-mart küni amérika alahide herbiy sot kollégiyisi teripidin "qanunsiz düshmen jengchiliri emes" dep aqlan'ghanliqini eskertip, tutqunlarning qoyup bérilip, erkin pa'aliyet qilishini telep qilghan. Biraq, hökümet terepning bir adwokati bu tutqunlarning 3- bir döletke ewetilishi heqqide tirishchanliq körsitiliwatqanliqini bildürdi.

Sichü'ende tongguz késili kéngeymekte

Char shenbe künigiche xitayda bayqalghan tongguz késlige giriptar bolup ölgenlerning sani 38 ademge yetken. Hazirghiche 148 adem bu késel bilen yuqumlunup, yataqta yatqan. Bu munasiwet bilen xitayning köp ölkiliride tongguz göshlirige bolghan kontrolluq kücheytilgen bolup, Uyghur diyaridin kelgen xewerlerge qarighanda hazir xitaylar arisida tongguz göshini yémey, qoy göshi istimal qilish ehwali köpeygen, buning bilen qoy göshining bahasining örlep kétish mumkinliki perez qilinmaqta.

Amérika prézidénti bush qirghizistanni tebriklidi

Amérika prézidénti jorji bush qirghizistan prézidénti qurmanbék baqiyéwqa mexsus télégramma yollap, uning saylam arqiliq prézidént bolghanliqini tebrikligen shuningdek amérikining qirghizistanning démokratik jemiyetke aylinip, iqtisadiy we bashqa jehetlerdin tereqqi qilishini qollaydighanliqini bildürgen. U yene qirghizistanning 439 neper özbék musapirini özbékistan'gha qayturmastin, 3-döletke mangdurghanliqini maxtighan.

Amérika hökümiti yene éship qalghan 15 neper özbék musapirni dawamliq bashqa döletlerge ewetishini, ularni özbékistan'gha qayturmasliqini telep qilmaqta.

Yaponiye xitaygha qarshi aq tashliq kitab élan qilghan

Yaponiye hökümiti seyshenbe küni özining yilliq doklatini élan qilip, xitay tehdidi nezeriyisini ekis ettürgen. Yaponiyening bundaq xitayni tehdid dep hésablishigha nisbeten xitay tashqi ishlar ministirliqi naraziliq bildürüp, bu aq tashliq kitabning héch qandaq emeliy asasi yoqliqini bildürgen. Yéqinqi yillardin buyan yaponiye bilen xitay arisidiki türlük munasiwetler jiddiyliship qalghan bolup, ikki terep da'im bir-birini eyiblimekte. (Ümidwar)

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet