Heptilik xewerler (20-26 - awghust)


2005-08-26
Share

Rabiye qadir wang léchüenning sözlirige jawab berdi

8-Ayning 25-küni, Uyghur aptonom rayoni qurulghanliqining 50 yilliqi munasiwiti bilen xitay dölet ishliri kabinétining ötküzgen axbarat élan qilish yighinida muxbirlarning so'allirigha jawab bergen xitay kompartiyisi merkiziy komitéti siyasiy byurosining ezasi, Uyghur aptonom rayonluq kompartiye komitétining sékritari wang léchüen ataqliq kishilik hoquq pa'aliyetchisi, Uyghurlarning meniwi anisi rabiye qadir xanim heqqide toxtilip, uni chet'ellerdiki "térrorchi teshkilatlar bilen arilashqan we Uyghur aptonom rayoni qurulghanliqining 50 yilliqi munasiwiti bilen térrorluq pa'aliyiti uyushturmaqchi bolghan dep jar salghandin sirt yene, rabiye qadir xanimning xitay dölitige 50 milyon yüen qerzi barliqini éytip ötti.

Wang léchüenning bu bayanatliri xelq'ara jemiyetning jümlidin xelq'ara metbu'atlarning diqqitini jelip qilghan bolup, közetküchiler wang léchüenning bu bayanatini xitay hökümitining rabiye qadir amérikining bésimi bile boshitilip türmidin chiqirilip, amérikigha kelgendin kéyin élip bériwatqan Uyghurlarning kishilik hoquqlirini qolgha keltürüshni meqset qilghan xelq'araliq pa'aliyetliri jümlidin xelq'ara jemiyetning rabiye qadirning pa'aliyetlirini qollishigha bolghan inkasi dep qarighan.

Uyghur siyasiy közetküchiliri bolsa, buning Uyghur pa'aliyetchiliri bilen xitay hökümiti otturisidiki küreshning keskinleshkenlikini körsitidighanliqini otturigha qoymaqta.

Rabiye qadir xanim wang léchüenning özi heqqide éytqan bu sözlirining pütünley yalghan we töhmet ikenlikini, xitay emeldarlirining ezeldinla özige qarshi turghan Uyghurlarni ene shundaq her xil töhmetler bilen qarilashqa, jazalashqa adetlen'genlikini tekitlidi.

Xitay emeldarlirining étirap qilishliri

25-Awghust küni béyjingde ötküzülgen axbarat élan qilish yighinida muxbirlarning so'allirigha jawab bergen wang léchüen abdulla qurban isimlik musteqilliqni qolgha keltürüsh teshkilatining bashliqining étip öltürgenlikini, abdulla qurbanning aqsu wilayiti teweside bir qanche yillardin buyan pa'aliyet élip barghanliqini, uning 2000-yili 8-ayda saqchilar bilen bolghan toqunushqa bir neper saqchi emeldarini öltürüp qéchip qutulghanliqini éytip ötken. Uning étrap qilishiche, bu yil 8-ayning 22-küni saqchilar abdulla qurbanning yoshurun'ghan jayigha bésip kirgende, u saqchilargha oq chiqarghan hemde étip öltürülgen.

Muxbirimizning téléfon arqiliq sorighan so'allirigha jawab bergen aqsu wilayitidiki melum bir saqchi xadimi abdulla qurban weqesining rastliqini étirap qilish bilen saqchilarning üch Uyghurni öltürgenlikini bildürgen. U yene, yéqindin buyan aqsu wilayitining uchturpan, bay we kuchar nahiyiliride qarshiliq heriketlirining küchiyip ketkenliki tüpeylidin hökümetning bu heriketlerning aldini élish we Uyghur musteqilchilirige zerbe bérishke alahide ehmiyet bériwatqanliqini tekitligen. Xewerlerge qarighanda aldinqi heptide uchturpanda on nechche Uyghur yash saqchilar teripidin qolgha élin'ghan.

Sabiq amérika prézidénti bill klinton Uyghur diyarida ziyarette bolidu

Sabiq amérika prézidénti bil klinton kéler ayda Uyghur élide ötküzülidighan" qedimki yipek yolini qaytidin janlandurush we xitayning gherbiy rayonining xelq'ara sodidiki ornini yuqiri kötürüsh" témisidiki muhakime yighinigha qatnishish üchün Uyghur élide ziyarette bolmaqchi.

Klinton ependi yene bu yighinda" qedimki yipek yoli we dunya iqtisadini birlikke keltürüsh" dégen témida nutuq sözleydu.

Xewerlerge qarighanda sabiq prézidént klinton ependi amérika shirketlirining 50 nechche wekilini özi bilen birge Uyghur éligha élip baridiken. Amérikida yashaydighan Uyghur siyasiyoni sidiq haji rozi ependi bu munasiwet bilen mexsus obzor élan qilip, Uyghur xelqining sabiq amérika prézidénti bil klintoni qizghin qarshi alidighanliqini, bil klintonning Uyghur élini ziyaret qilishining Uyghurlarning siyasiy hayatidiki zor yéngiliq we burulush bolup qélishi mumkinlikini körsetti.

Gu'antanomodiki besh neper Uyghur bashqa jaygha yötkeldi

Amérika awazining xewer qilishiche, gu'antanamo türmiside tutup turiliwatqan Uyghurlarning ichidiki 15 neper " Amérikigha qarshi düshmen jengchiliri emes" dep békitilgen Uyghurdin besh nepiri deslepki qedemde bu türmidin chiqirilip, türme sirtidiki melum jaygha orunlashturulghan. Emma, ularning 3-bir döletke qobul qilinishighiche bolghan ariliqta yenila melum cheklimiler astida bolidighanliqi, lékin gu'antanamodikige qarighanda yaxshi shara'itlar bilen teminlinidighanliqi bildürülgen.

B d t kishilik hoquq komitétining ten jazasini tekshürüsh emeldari Uyghur élini ziyaret qilidu

Uchurlargha qarighanda b d t kishilik hoquq komitétining ten jazasini tekshürüsh mesililiri boyiche pewquladde emeldari mafird nowak, bu yil 11-ayning 21-künidin 12-ayning bashlirighiche Uyghur élining ürümchi, ghulja sheherliri, tibetning lxasa, xitayning béyjing we jinen sheherliridiki türmilerde tekshürüsh élip baridu.

Ilgiri xitay hökümiti xelq'araliq kélishimge qol qoyghan bolsimu, biraq izchil türde b d t kishilik hoquq komitétining ten jazasi bérish ehwalini tekshürüsh telipini ret qilghan idi. Emma xelq'ara jemiyetning bésimi bilen béyjing axiri bu qedemni bésishqa mejbur boldi. (Ümidwar)

Pikirler (0)

Barliq pikir - bayanlarni körüsh.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet