Heptilik xewerler (23 – 29 – séntebir)


2006.09.29
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Rabiye qadir indi'ana uniwérsitétida sözlidi

Uyghur milliy herikitining rehbiri rabiye qadir xanim amérikining indi'ana uniwérsitéti oqughuchilar uyushmisi we xelq'ara kechürüm teshkilatining uyushturushi bilen 24-25- séntebir künliri indi'ana shitatidiki bir qisim aliy mekteplerde Uyghur medeniyitining hazirqi ehwali hem Uyghur mesilisi boyiche doklat berdi. Rabiye qadir bu seperde indi'ana uniwérsitéti oqughuchiliri jümlidin u yerdiki Uyghur shunas tetqiqatchilarning qizghin qarshi élishigha érishti.

Nur bekri Uyghur elining weziyitining tarixtiki eng ewzel ehwalda ikenlikini körsetti

28 - Séntebir küni Uyghur aptonum rayoni partkomining mu'awin sékritari nur bekri, xitaydiki 29 chong intérnét axbarat tor betlirining Uyghur élige yighilghan 100 ge yéqin muxbirigha Uyghur élining nöwette iqtisadi tereqqiyat, milletler ittipaqliqi, jemiyet parawanliqi qatarliq barliq tereplerde tarixtiki eng ewzel shara'itta ikenlikini keng teshwiq qilishni éytqan. Nur bekri Uyghur rayonining weziyitining muqim, milletlerning ittipaq ikenlikini körsetken bolsimu, biraq chete'llerdiki Uyghur teshkilatliri buni inkar qilmaqta. Dunya Uyghur qurultiyining bayanatchisi dilshat réshit nur bekrining sözlirini tenqid qilip, nur bekrining sözining eksiche hazir sherqiy türkistan xelqining eng éghir zulumgha uchrighan waqti ikenlikini sherhilidi.

Chén shuybyen 'teywen bilen jonggo bir dölet emes' dep jakarlighan

Teywen prézidénti chén shuybyen minjindang partiyisining 20 yilliq xatire küni munasiwiti bilen élip bérilghan pa'aliyette söz qilip 'birleshken döletler teshkilatigha 'teywen' dégen nam bilen eza bolup kirish' qatarliq 3 meqsetke yétishni teshebbus qildi. Xitay hökümiti chén shuybyenning bu teklipini qattiq tenqid qildi. Teywende prézidént chén shuybyenni yiqitish namayishi (qizil kiyimlikler namayishi) mu hazir yenila dawamlishiwatidu. Yighinda chén shuybyen teywen bilen junggo bir dölet emes ' dep jakarlighan.

Shangxey hemkarliq teshkilati démokratiyining kéngiyishige tosqunluq qilmaqta

9‏-Ayning 26‏- küni amérika kéngesh palatasida, amérika hélsinki komitéti teripidin uyushturulghan yighinda, shangxey hemkarliq teshkilatining, amérika üchün istratégiyilik, siyasiy we iqtisadiy jehettiki ehmiyitining künséri köpiyiwatqan ottura asiyadiki tesiri muhakime qilin'ghan.

Yighin'gha qatnashqan amérika tashqi ishlar ministirining jenubiy asiya we ottura asiya ishlirigha mesul yardemchisi richard bawcher, térrorchiliqqa qarshi turush, chégra bixeterliki, siyasiy, iqtisadiy we énérgiye mesililiride hemkarliqini özining asasliq nishani qilip békitken shangxey hemkarliq teshkilati, özining roli we meqsetlirini qandaq we qaysi yol bilen emelge ashurudighanliqini ochuq- ashkara bayan qilishi kérek, dédi. Yighinda söz qilghan mutexessisler, shangxey hemkarliqi teshkilatining, démokratiyini kéngeytish herikitige qarshi chiqip, kishilik hoquq mesilisini her bir döletning ichki ishi déyish arqiliq, démokratiye we kishilik hoquqqa qarshi hemde rayonda amérika we gherbning menpe'etlirige tehdit qilidighan bir teshkilat bolup otturigha chiqqanliqini bildürdi.

Qazaqistan prézidéntining amérikini ziyaret qildi.

Qazaqistan prézidénti nursultan nazarbayéf 26-séntebir künidin 30 séntebirgiche amérikini ziyaret qilghan . U, ilgiri kéyin bir qatar pa'aliyetlerni élip bardi hemde peyshenbe küni amérikining mu'awin prézidénti dék chéyni bilen shuningdek amérika dölet mejlisining bir qisim wekilliri bilen körüshüp, amérika -qazaqistan hemkarliq munasiwetliri heqqide pikir almashturdi. Jüme küni nursultan nazarbayéf washin'gtondiki aq sarayda prézidént jorji bushning kütiwélishigha érishti hemde bush bilen söhbetler élip bardi. Ikki terep söhbetliride qazaqistan-amérika istratégiyilik hemkarliqlirini téximu rawajlandurush alahide tekitlendi.

Kommunizmning ziyankeshlikige uchrighan kishilerni xatirilesh abide qurulushi washin'gtonda bashlandi

, pütün dunyada kommunizmning ziyankeshlikige uchrighan kishilerni xatirilesh üchün amérikining washin'gton shehiride bina qilinidighan abide qurulushning 27 ‏- séntebir küni bashlinidighanliqini xewer qilindi. Xewerde bayan qilinishiche, amérikining paytexti washin'gton shehiride, dunyada yüz bergen meshhur weqeler xatirilinidighan munarlar, muzéylar we bashqa xilmu-xil menziriler nahayiti köp. Dunyada kommunizmning ziyankeshlikige uchrighan kishilerni xatirilesh üchün, meshhur hörlük ilahi heykilige teqlid qilip teyyarlan'ghan yene bir mis abide del mushu menziriler qataridin orun alidu. Bu abidini ziyaret qilghan kishiler ' kommunizm tüzümi yüz milyondin artuq ademni hayatidin ayridi', ' kommunizm asaritide turiwatqan dölet we xelqlerge erkinlik, musteqilliq tileymiz' dégen jümlilerni köridu. Bu abide qurulushi kéler yili 6 ‏- ayda pütidiken. Kommunizmning ziyankeshlikige uchrap hayatidin ayrilghan insanlarning 100 milyondin ashidighanliqi molcherlenmekte. Rusiyidiki bolshéwiklarla 1917-yilidin tartip 90-yillarghiche 100 milyon ademning jénigha zamin bolghan iken.

Xitay jinayi qachqunliri Uyghur élini uwa qilmaqta

Ürümchi tomur yol jama'et xewpsizlik idarisi bu yil bashlinip 9 - ayghiche qachaqtiki éghir jinayetkarlardin 231 neperni qolgha chüshürgen bolup, kishini chöchitidighini ularning 208 nepiri xitay ölkiliride adem öltürüsh, bulangchiliq, oghriliqqa oxshash éghir jinayetlerni ötküzüp qéchip yürgen xitay jinayetchiler iken.

Tömür yol saqchi idarisining bir mesuli shinxu'a muxbirigha "biz junggo ölkiliride jinayet ötküzüp Uyghur élige qéchip kéliwatqan jinayetchilerdin jiq bolghanda künige tötni tutimiz qolgha alghan jinayetchilerning 90% ni mushuninggha oxshash shinjangning sirtidin kelgen qachaqtiki éghir jinayet ötküzgenler igileydu, shnjanggha qéchip kelgen her bir jinayetchi xuddi partlatquch bomba, ularning Uyghur élide qayta jinayet sadir qilish éhtimalliqi intayin küchlük" dégen.

Toqquz ay ichide Uyghur élige qéchip kelgen jinayetchilerdin tutulghanliri 151 neper bolup ularning köpinchisi gensu, xénen, sichu'en, jyangsu, shenshi qatarliq jaylardin bolup, ularning xéli kopi adem olturgenler iken.

Xitay türkmenistandin tebi'iy gazi import qilish turuba qurulushini maqullidi

Xitay hökümiti türkmenistandin tebi'iy gazi import qilish üchün mexsus gaz yötkesh turuba qurulushi pilanini maqullidi. Eger bu gaz turuba qurulushi tamamlansa yiligha 30 milyard kup métir néfit gazi ottura asiyadin xitayning gu'angju iqtisadiy rayonigha éqip kélidu.

Mezkur gaz turuba qurulushigha munasiwetlik bir kishining ashkarilishiche, türkmenistandin xitaygha mezkur gaz turuba arqiliq éqip kélidighan tebiy gaz miqdari, gherbning gazini sherqqe yötkesh turuba qurulushi arqiliq Uyghur élidin shangxeyge éqiwatqan tebiy gaz miqdarini nechche hesse qatlaydiken. Xitay nöwette rosiye bilen sibiriye rayonidin xitayning shimaligha gaz turuba qurulushi ornitish üstide söhbetleshmekte. Xitay hökümiti énérgiye jehette rusiye bilen hemkarliqni yenimu kücheytish üchün öktebirde mexsus söhbet ömiki ewetmekchi. Hazir xitay ottura asiyaning néfit we tebi'iy gazlirini monopol qilish üchün pütün imkaniyetliri bilen herket qilmaqta. ( Ümidwar)

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.