Heptilik xewerler (7 - 13 – öktebir)


2006.10.13
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Bu yilliq nobél tinchliq mukapati élan qilindi

Jüme küni 2006-yilliq noble tinchliq mukapati élan qilin'ghan bolup, bu yilqi mukapat bén'galliq banka xojayini muhemmed yunusqa bérilgen.

Muhemmed yunus kembeghellerge yardem bérish meqsitide banka qurup, 20 yillardin buyan bu bankini rawajlandurup, köp xeyrixahliq ishliri bilen shughullan'ghan. Buningdin ilgiriki rayi sinashlarda finlandiye prézidénti astaxari, hindonéziye prézidénti hemde Uyghur milliy herikitining rehbiri rabiye qadir eng muhim namzatlar dep qaralghan bolup, közetküchiler bu uch kishining birsining mezkur mukapat sahibi bolup qélishini mölcherligen idi.

Rabiye qadir bu yilqi eng küchlük namzat hésablinish bilen uni chöridigen halda Uyghur mesilisi heqqide xelq'ara köp maqalilar élan qilindi.

Washin'gtondiki Uyghur jama'iti hemde dunya Uyghur qurultiyi rabiye qadirning nobél mukapatigha namzat bolushi munasiwiti bilen uni teqdirleshni hemde uninggha mukapat bérishni qarar qildi.

Bu yilqi nobél edebiyat mukapati türkiye yazghuchisi orxan pamuqqa bérilgen.

Isra'iliyilik Uyghurshunas Yitzhak Shichor radi'o istansimizni ziyaret qildi

Isra'iliyilik Uyghurshunas Yitzhak Shichorradi'o istansimizni ziyaret qilip, muxbirimiz bilen Uyghur mesilisi heqqide söhbet ötküzdi.

Yitzhak Shichor Isra'iliye hébru uniwérsitétining Uyghurshunas proféssori. U, ilgiri isra'iliye dölet mudapi'e ministirlikining mayor derijilik herbiy ofitséri idi. U, düshenbe küni washin'gtonda radi'o istansimizni ziyaret qilip, muxbirimizning xitay-hizbulla munasiwiti, Uyghur mesilisi we xitayning térrorizm kozori heqqidiki so'allirigha jawab berdi.

Yitzhak Shichor Ning eskertishiche, xitay da'irilirining sherqiy türkistan teshkilatlirini térrorizm bilen baghlap körsetkenliki ishenchlik emes. U, "xitay da'irilirining bu mesilide otturigha qoyghan pakitliri bir birini inkar qilmaqta," deydu.

120 Yilliq Uyghur mektipi xitaychilashturuldi

Uyghur ma'arip tarixidiki tunji penniy mektep "höseyniye mektipi" buningdin 120 yil ilgiri üstün atushning ékisaq kentide qurulup, Uyghur hazirqi zaman penniy ma'aripining heywetlik signalni chalghan idi.

Yüz yigirme yildin buyan Uyghur ma'aripigha örnek bolup meripet mesh'ilini öchürmey kelgen idi. Emdi xitay hökümitining "qosh tilliq" ma'arip namidiki ma'aripni xitaychilashturush siyasitining yétip kélishi bilen, ikkisaq höseyniye mektipining Uyghur milliy ma'ariptiki shanliq sehipisi peqet tarixqila aylinish aldida turmaqta.

Xewerlerdin qarighanda, mektepte xitayche ders otush yolgha qoyulghan. Bolup, bu ehwaldin xewer tapqan bu mektepning 30- yillardiki oqughuchisi, hazir türkiyide yashawatqan seley hajim inkas qayturup,"bir milletning tilini, yéziqini yoqqa qilishqa urunush 21-esirdiki basqunchiliq" dédi.

Xitay shimaliy koriyini jazalashtin yaltaymaqta

Xitay shimaliy koriyining yadro siniqini eyibligen we xitayning b d t diki bash elchisi wanggu'angya, shimaliy koriyige "choqum melum jazalash xaraktérlik heriket qollinish kérek" dep tekitligen idi. Xelq'ara jem'iyet wang gu'angyaning bayanatini "ijabiy qedem" dep bahalighan bolsimu, lékin xitay peyshenbe küni amérikining shimaliy koriyige sayahet we iqtisadi imbargo yürgüzüsh pilanini qollashta ikkilinishke bashlidi.

9 ‏- Öktebir küni dendong shehiridin shimaliy koriyige qatnaydighan aptomobil we poyiz toxtitip qoyulghan.

Özbékistan cholpini teqipleshke uchridi

Özbékistan zamaniwi naxshichiliqining meshhur wekilliridin biri, merkiziy asiyagha keng tonulghan naxsha cholpini yultuz osmanowaning yéqindin buyan özbékistan téléwiziye qanallirida körünmeywatqanliqi we türlük bayram-murasim pa'aliyetlirige ishtirak qilmaywatqanliqi bilen jama'et arisida uning teqipleshlerge uchrighanliqi heqqide inkaslar peyda bolghan.

Yultuz osmanowa Uyghur diyarini ziyaret qilip oyun qoyghan naxshichi bolup, uning naxshiliri Uyghurlarningmu yaqturup anglishigha erishken. Uchurlardin qarighanda yultuz osmanowaning dadisi Uyghur bolup, u özining Uyghurche ta'amlarni bilidighanliqini éytqan iken.

Exmedinijad atom pilanidin waz kechmeydighanliqini bildürdi

Iran prézidénti exmedinijat 10 ‏- öktebir küni amérikini shimaliy koriyining yadro siniqi élip barghanliqigha qarita qattiq pozitsiyide bolghanliqini eyibligen. Shundaqla, iran özining izzet -hörmiti üchün atom programmisini dadilliq bilen dawamlashturuwéridighanliqini bildürgen.

Muqamshunasliq péni tesis qilish otturigha qoyuldi

Ürümchide öktebirde bashlan'ghan sayahet heptilikide9 dölettin kelgen 75 neper muzika, usul, edebiyat mutexessisliri toplinip, muqamshunasliq muhakime yighini ötküzdi. Axirida bu alimlar birdek halda xelq'araliq muqamshunasliq' ilmini tiklesh teshebbusini otturigha qoyghan.

Inkaslargha qarighanda, hazir xitay Uyghurshunasliq, muqamshunasliq qatarliq ottura asiya bilen munasiwetlik xelq'araliq ilimlerni monopol qilishqa intiliwatqan iken.

Iraq urushida 665 ming adem öldi

Igilinishlerge qarighanda, iraqta 9 ‏- ay ichide dini mezhepler ara yüz bergen qoralliq toqunushta 2660 adem hayatidin ayrilghan bolup, iraqta urush bashlan'ghandin tartip hazirghiche ölgenlerning sani 665 minggha yetken. ( Ümidwar)

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.