Heptilik xewerler (14 – 20 öktebir)


2006.10.20
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Rabiye qadir amérika dölet mejlis ezasi frank wolfning shan - sheripi üchün ötküzülgen murasimgha qatnashti

16 ‏- Öktebir küni chüshtin kéyin sa'et 5 te, amérikidiki diniy erkinlik merkizi, xelq'ara tibet herikiti, xelq'ara Uyghur kishilik hoquq fondi jemiyiti qatarliq xelq'araliq kishilik hoquq teshkilatliri birliship amérika dölet mejliside, amérika dölet mejlisi ezasi frankwolf ependining her qaysi döletlerdiki éziliwatqan xelqlerning kishilik hoquqi üchün körsitiwatqan xizmitining shan - sheripi üchün "rexmet éytish" pa'aliyiti ötküzüldi.

Frank wolf Uyghur,tibet qatrliq xelqlerning kishilik hoquqliri we diniy étiqad erkinlikini qolgha keltürüsh üchün kop tirishchanliq korsitiwatqan mejlis ezasidur. U, rabiye qadir xanimning türmidin chiqirilishidimu aktip rol oynighan.

Bu qétimliq pa'aliyetke amérikining köpligen siyasiyonliri, her qaysi dölet elchiliri qatarida Uyghur milliy herikitining rehbiri rabiye qadir xanimmu qatnashti,

Norwigiye metbu'atida rabiye qadir heqqide maqale élan qilindi

13 - Öktebir küni, yeni bu yilliq nobél tinchliq mukapatining sahibi élan qilin'ghan küni norwégiyidiki eng chong gézitlerdin biri bolghan "kündilik gézit" te rabiye qadir xanim heqqide "men térrorist emes!" namliq maqale élan qilin'ghan bolup, maqale mawzusigha qoshumche qilip "nobél tinchliq mukapatining namzati rabiye qadir bilen ötküzülgen alahide söhbet" dégen sözler ilawe qilin'ghan.

Maqalide rabiye qadirning pa'aliyetlirining xitay hökümiti teripidin térrorchiliq katégoriyisige kirgüzülgenliki, emma, xelq'ara jemiyetning uni kishilik hoquq pa'aliyetchisi dep qaraydighanliqi yézilghan.

Enqerede sherqiy türkistan kechliki ötküzülgen

Enqerediki ixtiyari muxbirimiz erkin tarimning uchur bérishiche, aldinqi heptide türkiyining enqere shehiridiki kechürin rayonida 7-800 kishi qatnash " sherqiy türkistan kechliki " ötküzüldi. Pa'aliyetni sherqiy türkistan medeniyet we hemkarliq jem'iyiti uyushturghan.

Wang léchüen chet'el muxbirlirining so'allirigha jawab berdi

10 ‏- Ayning 16 ‏- küni aptonom rayonning partkom sékrétari wang léchüen Uyghur élidiki xitay bolmighan milletlerning ishsizliq mesilisi heqqide toxtilip, "az sanliq milletlerning xizmet tépishining tes bolushidiki seweb, ularning xitay tilini bilmeywatqanliqi, hazir bu yerdiki karxanilarning hemmisi xitay tili qollinidu, til bilmey turup xizmet tépish tes. Buninggha ilaj yoq" dep bildürgen. U, yene jenubiy uch wilayettiki Uyghurlarning namrat qélishidiki sewebni tarixiy shara'it bilen baghlighan.

Wang léchüen yene uch xil küchlerge qattiq zerbe bérishni dawamlashturidighanliqini jakarlighan.

Wang léchüenning bu sözliri amérikidiki kishilik hoquq teshkilati qatarliq organlarning eyiblishige duch kelmekte, shundaqla Uyghur teshkilatliriningmu qattiq naraziliqini qozghimaqta.

Bush térror gumandarlirigha munasiwetlik qanun layihisige qol qoydi

Amérika prézidénti jurj bush 10‏-ayning 17 - küni térror gumandarlirini soraq qilish usul we métotlirini békitken talash tartishtiki bir qanun layihisige qol qoydi. Amérika dölet mejlisidiki démokratik partiye wekilliri bu qanun layihisige qattiq qarshi chiqqan bolup, kishilik hoquq teshkilatliri bolsa, uni kishilik hoquq saheside amérika tarixida qobul qilin'ghan eng nachar qanun dep körsetmekte. Lékin, bu qanunni himaye qilghuchilar buning amérika xelqining bixeterlikini qoghdash üchün paydiliq ikenlikini sherhileshken.

Amérika shimaliy koriyige embargo yürgüzüshke heriket qilmaqta

Shimaliy koriyining yadro qorallirigha ige bolush we yadro qoralliri siniqi élip bérish muddi'asi, xelq'aradiki köpligen döletlerning qattiq naraziliqini qozghapla qalmay, bu döletler birleshken döletler teshkilati bixeterlik kéngishining shimaliy koriyige émbargo qoyush qararini qollap quwwetlidi. Amérikining bolsa bu mesilide shimaliy koriyige qaratqan pozitsiyisi intayin qattiq bolush birge, nöwette amérika yene yaponiye bilen birlikte shimaliy koriyige bérilgen émbargoning ünümlük bolushi üchün xizmet körsitidighanliqini bildürmekte.

Amérika tashqi ishlar ministiri sherqiy asiyadiki bir qisim döletlerni ziyaret qilip, ularning shimaliy koriyige qaritilghan émbargoni qollashqa chaqirdi. Rayis xanim yene xitayni ziyaret qilip xitay re'isi xu jintaw bilenmu körüshüp, shimaliy koriye yadro mesilisini muzakire qildi.

Moskwada Uyghur gilemliri körgezmisi échildi

Yéqinda moskwadiki rusiye döletlik sherq muziyi "sherq musulman elliri gilemlirining ülgiliri" namliq chong hejimlik resimlik kitabni rus tilida neshr qilghan bolup, shexsiy körgezmisini échish üchün moskwada ziyarette bolghan ataqliq ressam abdukérim eysa rusiye döletlik sherq muziyida échilghan Uyghur gilemliri körgezmisige we bu resimlik kitabning tarqitilish murasimigha qatnashqan.

84 Neper yaponiye parlamént ezasi yasukuni qebristanliqini ziyaret qildi

18 – Öktebir küni yaponiyide 84 neper parlamént ezasi ikkinchi dunya urushida ölgenlerning qebrilirinimu öz ichige alghan yasukuni buzrukgahini kolléktip halda ziyaret qilghan. Bu yaponiye yéngi bash weziri abé shinzo hakimiyetni chiqqandin kéyinki tunji qétimliq pa'aliyet bolup, xitay hökümiti buningdin narazi boldi. Ilgiriki bash wezirmu izchil halda mezkur buzrukgahini ziyaret qilghanliqi üchün xitay-yaponiye munasiwetliri yirikliship qalghan idi.

Uyghur aptonom rayonida eydiz késili téz kéngeymekte

Uyghur aptonum rayonining eydiz késilining aldini élish we kontrol qilish xizmiti jiddi riqabetke duch keldi. Xitay sehiye da'irilirining yéqinda élip barghan tekshürüshidin melum bolushiche, Uyghur aptonum rayonda eydiz késilining tarqilish sheklide özgirish yüz bergen bolup, eydiz késili pahishiler, zeherlik chékimlik chekküchiler we oxshash jinisliqlar arisida öz ara bir - birige yuqturudighan yuqumluq késellik bolushtin halqip, jinsi munasiwet bilen tarqilidighan bir késelge aylan'ghan.

Shinxu'aning xewirige qarighanda, 9 - aydiki sanliq melumat boyiche hazir Uyghur élida her küni 17 ademning eydiz bilen yuqumlunush ehwali körülgen. (Ümidwar)

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.