Heptilik xewerler (21 – 27 – öktebir)


2006.10.27
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Rabiye qadir xanimning perzentliri sot qilindi

Xitay da'iriliri musulmanlarning roza héytining 3-küni yeni 26-öktebir küni Uyghur kishilik hoquq we démokratiye herikitining rehbiri rabiye qadirning alim abduréyim, qahar abduréyim isimlik ikki oghli üstidin sot achqan bolsimu, lékin sot netijisini élan qilmighan. Igilishimizche, ulargha aldin teyyarlan'ghan eyibleshlerge qol qoydurulghan. Rabiye qadirning memet qadir isimlik qérindishi soraq qilish we qattiq jismaniy xorlashqa uchrighan bolup, rabiye qadir perzentlirining tutqun qilinishi we sotlinishi shuningdek xorlashlargha uchrishi xelq'ara jemiyetning diqqitini jelip qilmaqta, xelq'ara insan hoquqi teshkilatliri xitay hökümitini tenqid qilmaqta.

Wang léchüen Uyghur élini dawamliq idare qilidu

Uyghur aptonum rayonluq partkomining 7 - nöwetlik qurultiyida wang léchüen yene qayta aptonum rayon partkom sékritarliqigha teyinlen'gen. Wang léchüen 1991 - yilidin buyan Uyghur élining partkomida aliy hoquq tutup kelmekte we bu jeryanda uning Uyghurgha qarita basturush siyasiti yürgüzüp kelgenliki bildürülmekte.

Chet'ellerdiki Uyghur teshkilatliri we pa'aliyetchiler wang léchüenning 11-séntebir weqesidin kéyin "üch xil küchke zerbe bérish "nami astida köz qarishi oxshimighan Uyghurlarni we diniy erbablarni basturushni kücheytkenlikini tenqid qilmaqta shuning bilen bir waqitta xelq'araliq insan hoquqi teshkilatlirimu bu jehette wangning siyasitini eyiblimekte.

Uyghur pa'aliyetchiliri jümlidin dunya Uyghur qurultiyining mu'awin re'isi muhemmed toxti wangning bu qétim partkom sékrétarliq wezipisini dawamlashturushini Uyghur éli shuningdek Uyghur xelqining heq hoquqlirining dawamliq teqiplinidighanliqidin dérek béridu, dep mulahize qildi.

Jyangshidiki ikki aliy mektepte oqughuchilar naraziliq namayishi ötküzdi

Jyang shidiki ikki aliy mektepning on mingdin artuq oqughuchisi mektep diplomining étirap qilinmasliqigha narazi bolup, seyshenbe küni kechte naraziliq namayishi ötküzdi. Namayish jeryanida mektep qorusidiki mashinilar we mektep mal – mülkini urup – chéqish ishliri yüz bergen.

Birleshme agéntliqining bildürüshiche, namayishchilarning köpinchisi az sanliq millet oqughuchiliri bolup, ularning arisida 2000 dek Uyghur bar iken. Xewerlerdin qarighanda, jyang shi da'iriliri oqughuchilar herikitining kéngiyip ketmesliki üchün köp sanda saqchilarni ishqa weqeni tinjitqan. Hazir bu heqte türlük xewerler tarqalmaqta.

Iraqta bir ay ichide 96 amérika eskiri qazagha uchridi

Iraqta turushluq amérika herbiy da'irilirining peyshenbe küni bildürüshiche, 5 neper amérika eskiri iraqning gherbidiki ember wilayitide étip öltürülgen bolup, mushu bir ay ichide qaza qilghan amérika eskerlirining sani 96 yetken.

Amérika eskerlirining ölüm –yétim ehwalining éghirlishishi, amérika jama'etchiliki arisida türlük inkaslarni qozghimaqta. Urush jeryanida iraq puqralirimu ichki toqunushlar tüpeylidin köplep ölüp ketken bolup, ölgen iraq puqralirining sanining 650 mingdin artuq ikenliki heqqidiki sanliq melumatlarmu peyda bolghan.

Xitay bilen fransiye 14 xil kélishim tüzdi

Fransiye prézidénti jak shirak peyshenbe küni béyjingda, xitay dölet re'isi xu jintaw bilen körüshüp, ikki dölet otturisida tüzülgen 14 türlük hemkarliq kélishimige qol qoydi. Bu kelishimler ichide fransiyining A350 we A320 tipliq yoluchilar ayropilanini xitaygha sétip bérish hemde bu xil ayropilanlarni birlikte yasash qatarliq kelishimlarmu bar iken. Xewerlerdin qarighanda, jak shirak bilen xu jintawning söhbiti jeryanida kishilik hoquq mesilisimu tilgha élinip, xitay kishilik hoquqni yaxshilashqa wede bergen. Emma, közetküchiler xitayning bu wedilirining ishqa éshishining gumanliq ikenlikini bildürüshmekte.

Rusiye bilen xitay qoral yaraq sodisini dawamlashturmaqta

Qoral-yaraq sodisi rusiye-xitay herbiy munasiwetlirining muhim terkibi qisimi, nöwette, xitay rusiyining qoral -yaraq sodisi jehettiki eng chong xéridarliridin biri bolup, moskwa herbiy da'iriliri xitay bilen hindistanni muhim qoral ékisport qilidighan nuqtilirigha aylandurghan. Uchurlardin qarighanda, xitay rusiyidin yene 50 dane "su-33" tipliq ilghar küreshchi ayropilanlarni sétiwélishni qarar qildi. Hazir ular arisida söhbetler dawamlashmaqta.

Xitayda üch yil ichide 67 mingdin artuq parixor emeldar pash qilin'ghan

Xitay aliy sot teptish mehkimisi teripidin bérilgen sanliq melumatta körsitilishiche2003 ‏- yili 1 ‏- aydin bashlap 2006 ‏- yili 8 - aygha qeder, xitayda parixorluq we chiriklik mesilisi tüpeylidin pash qilin'ghan yuqiri derijilik emeldarlarning sani 67 mingdin ashqan. Hemde bu yilning özidila 17 mingdin artuq hökümet emeldarliri aliy sot teptish mehkimisi teripidin bir terep qilin'ghan.

Munasiwetlik melumatlargha qarighanda, hazir chiriklikke qarshi turush herikitide, xitay hökümitining béshini qaturuwatqan eng chong mesile parixor emeldarlarning hökümetning pulini élip chet'ellerge qéchip kétish mesilisi iken. 2004 ‏- Yilidiki bir ichki matériyalda éytilishiche, hökümetning pulini élip chet ellerge qéchip chiqqan hökümet emeldarlirining sani 4000 din ashqan iken.(Ümidwar)

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.