Heptilik xewerler (18 – 24 – noyabir)


2006.11.24
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Uyghur dölet erbabi isma'il yüsüpning heykilini échish murasimi ötküzüldi

Alma-atadiki sultan qorghan qebristanliqigha depne qilin'ghan dölet we jemiyet erbabi, 60 ‏- yillarda qazaqistan kompartiyisining birinchi sékritari bolup hakimiyet bashqurghan Uyghur perzenti isma'il yüsüpning qebre béshigha ornitilghan heykilini échish murasimi 22 ‏- noyabir küni almatada ötküzüldi.

Isma'il yüsüpow 1962-1964-yilliri xrushép teripidin qazaqistan kompartiyisining birinchi sékritariliqigha teyinlen'gen bolup, brejnéf dewride hoquqtin élip tashlan'ghan. Shuningdin étibaren u siyasiy bésimlar astida yashighan. Bu sabiq sowét ittipaqi dewride Uyghurlar ichidin yétiship chiqip, eng aliy hoquqni igiligen erbab idi.

Uyghur 12 muqam ansambili türkiyining paytexti enqerede

12 Muqam ansambili 20 yil aridin kéyin tunji qétim türkiyige kélip, istanbul, izmir qatarliq sheherlerde oyun qoyghandin kéyin 22 – chésla türkiyining paytexti enqerege yétip keldi. Ular enqerediki leyle genjer sehniside oyun qoydi. Oyun qoyush merkizide yene Uyghur diyaridiki medeniy yadikarliqlar, sheherler, tagh derya menziriliri, Uyghurlarning örp adetliri teswirlengen foto resimlermu körgezme qilindi.

Uyghur 12 muqam ömikining pa'aliyiti xitay bilen türkiye sözliship, teshkilligen " xitay medeniyet heptisi"ning ramkisi astida élip bérilghan bolup, xitay hökümiti 12 muqamni jungxu'a medeniyiti dep körsitishke tirishsimu, lékin türkler uning türk medeniyitining bir namayendisi dep ishinidu.

Xitay sabiq yaponiye bash ministirining teywen'ge qaratqan ziyaritige qattiq naraziliq bildürdi

Aldinqi heptide yaponiye sabiq bash ministiri koyzumi teywenni ziyaret qilghan idi. Xitay tashqi ishlar ministirliqi peyshenbe küni bayanat élan qilip, sabiq yaponiye bash ministiri jonishiro kuyzumining teywenni ziyaret qilghanliqidin qattiq narazi ikenlikini bildürüp, yaponiyining teywen bilen héchqandaq siyasiy jehette bardi - keldi qilmasliqini telep qildi.

Xu jintaw pakistandiki ziyaritini bashliwetti

Xitay dölet re'isi xu jintaw peyshenbe küni, pakistanda élip baridighan töt künlük ziyaritini bashliwetti. Bu xitay dölet emeldarining 10 yildin buyan tunji qétim mezkur döletke élip barghan ziyariti hésablinidu.

Xu jintaw pakistan sepiridin igliri hindistanni ziyaret qilghan bolup, u hindistanda tibetlerning qattiq naraziliq namayishlirigha duch kelgen idi. Hetta lhakpa isimlik bir tibetlik 23‏- noyabir küni hindistanda ziyarette boluwatqan xujintawgha naraziliq bildürüp , özige ot qoydi.

Bilkent uniwérsitétida "sherqiy türkistan we insan heqliri" témisida ilmiy muhakime yighini ötküzüldi

Enqerediki bilkent uniwérsitétida ötken heptide "sherqiy türkistan we insan heqliri" témisida yighin ötküzüldi. Yighinda türk dunyasi insan heqliri bashliqi abdullah buksur, eysa yüsüp aliptékin wexpi bashliqi arslan aliptékin, sherqiy türkistan medeniyet we hemkarliq jemiyiti bashliqi séyit tum türk qatarliqlar qatnashti we söz qildi.

Xitayda eydiz bimarlirining köpiyish nisbiti 30 % tin ashti

Xitayda eydiz bimarlirining sani, eslidikidin 30 % ashqan bolup, eydiz bimarlirining sani téz sürette köpiyiwatqan jaylar, yünnen, xénen, Uyghur éli we guyju qatarliq rayonlar hésablinidiken. Közetküchiler, nöwette Uyghur élide eydizning köp tarqilishi, eslide bu rayonda mewjut boluwatqan ishsizliq, namratliq bolupmu siyasiy tengpungsizliqning téximu küchiyip kétishige seweb bolidu dep qarimaqta.

Uyghur éli eydiz eng köpiyiwatqan jaylarning biri bolup, bu késellik hetta chet-yéza qishlaqlarghiche kéngiyishke qarap yüzlen'gen.

Népalda 10 yilliq kommunist yéghiliqi tinchidi

'Birleshme agéntliqi' ning katmandudin xewer qilishiche, népalning bash ministiri girija koyrala 22 ‏- noyabir küni katmandu büyük yighin zalida , népaldiki maw zédongchilarning yétekchisi prachanda bilen che el diplomatliri aldida tinchliq kélishimige imza qoyghan. Népaldiki mawchilarning qoralliq heriketliri netijiside on nechche ming adem hayatidin ayrilghan bolup, nepal xelqighe zor balayi apetlerni keltürgenliki üchün xelq'ara jemiyet buninggha izchil diqqet qilip kelgen idi.

Uyghur aptonom rayonida 2007 parixorluq délosi birterep qilinip bolghan

'Tengritagh tor béti' de élan qilin'ghan sanliq melumatlaridin bilinishiche, aptonom rayonida 2003 ‏- yilidin buyil 9 ‏- ayghiche 2007 parche xiyanet-parixorluq délosi birterep qilinip, 168 milyon yu'en iqtisadiy ziyan tölitiwélin'ghan. Parixorluqqa qarshi küresh qilish hökümet teripidin izchil teshwiq qilin'ghan bolsimu, biraq parixorluq –chiriklik yenila éghir bolmaqta. (Ümidwar)

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.