Heptilik xewerler (16 – 23 – dékabir)


2006.12.22
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Mehmut qeshqiri tughulghanliqining 1000 yilliqi xatirilendi

12 - Ayning 16 - künidin 17 - künigiche türkiyining istanbul shehride mehmut qeshqirining tughulghanliqining 1000 yilliqi munasiwiti bilen "mehmut qeshqiri we sherqi türkistan" témisida ilmiy muhakime yighini ötküzüldi.

Yighin'gha 200 din artuq adem qatnashqan bolup, bir qisim türk we Uyghur alimliri mexmut qeshqeri heqqide maqale oqughan. Yighinda yene eysa yüsüp aliptékin, muhemmed imin bughra qatarliq zatlarning pa'aliyetliri eslinip ötülgen.

Mexmut qeshqeri heqqidiki mezkur muhakime yighinini shitabi istanbulgha jaylashqan sherqiy türkistan wexpi uyushturghan.

Peyziwatliq Uyghur qizlar xitayning ichkiri ölkiliride ishleshke mejburi élip kétilgen

Ismini ashkarilashni xalimaydighan kishilerning uchur bérishiche, Uyghur aptonom rayonining peyziwat nahiyiside hökümet da'iriliri Uyghur qizlarni xitayning ichkiri ölkiliride ishleshke mejburi teshkilligen we puqralardin qizlirini ichkirige choqum ewetish kéreklikini telep qilghan.

Xitay da'iriliri bu pilanni "yerlik xelqni namratliqtin qutuldurushni meqset qilghan, " dep chüshendürmekte. Ilgirimu peyziwat nahiyisidin 400 qizning xitayning ichkiri sheherlirige élip kétilgenliki xewer qilin'ghan idi. Igilishimizche, bezi ata anilar qizlirini ichkirige ewetishtin bash tartqan. Qizlirini ichkirige ewetishtin bash tartqan ata - anilar bolsa yerlik da'iriler, hetta saqchilarning bésimigha uchrighan we idiyiside mesile bar, dep qarilip so'al - soraq qilin'ghan. Peyziwat nahiyisi Uyghur élidiki jümlidin pütün xitaydiki eng kembeghel nahiyilerning biri hésablan'ghanliqi üchün hökümet xelqni kembeghelchiliktin qutuldurushni teshwiq qilmaqta.

Qazaqistan prézidénti nursultan nazarbayéw xitayni ziyaret qildi

Merkiziy yawro asiyadiki chong dölet hésablinidighan qazaqistan jumhuriyitining prézidénti nursultan nazarbayéw 19-dekabir küni xitaygha qaratqan besh künlük dölet ishliri ziyaritini bashlidi hemde 20-dekabir küni xitay dölet re'isi xu jintaw bilen körüshüp, sohbet ötküzdi.

Bügünki qazaqistan agéntliqining uchuridin melum bolushiche, nursultan nazarbayéw bilen xu jintaw 10 kélishimge qol qoyghan. Ikki dölet rehbirining bu qétim imzalighan höjjetliri ichide eng muhimi siyasiy we iqtisadiy xaraktérliq " xitay bilen qazaqistanning 21-esiridiki hemkarliq istratégiyisi" bilen " xitay-qazaqistan iqtisadiy hemkarliqini tereqqi qildurush pilani" qatarliq ikki kélishim bolup, 2015-yili ikki dölet sodisini 15 milyard dollargha yetküzüshke pütüshülgen.

Türkmenistan prézidénti seper murat niyazop wapat boldi

21- Dékabir küni gherb döletliri teripidin diktatorluq bilen tenqidlen'gen türkmenistan prézidénti seper murat niyazop 66 yéshida ashxabadta wapat boldi. Niyazopning wapati xelq'ara jemiyetning diqqitini jelp qildi. Hazir bu jumhuriyetning kelgüsi istiqbali shuningdek kimning hakimiyet yürgüzüshi mesilisi heqqide türlük qiyaslar dawamlashmaqta. Seper murat niyazop gherb döletliri teripidin diktatorluq bilen tenqidlen'gen bolup, u öz dölitini parawanliq hem qattiq qol siyaset bilen 21 yil bashqurghan .

Amérika gu'antanamo türmisidin üch qazaqistanliqni qoyup berdi

Amérika birleshme agéntliqining xewer qilishiche, qazaqistan tashqi ishlar ministirliqining bayanatchisi ilyas umerof, gu'antanamo herbiy türmisidin qoyup bérilgen üch qazaq puqrasining shenbe küni qazaqistan'gha kelgenlikini we ularning uruq-tughqanliri teripidin qarshi élin'ghanliqini bildürdi. Qazaqistan terep mezkur üch ademning qanuniy hoquqini qoghdaydighanliqini bildürgen.

Xitay da'iriliri se'udi erebistan'gha hej qilish üchün barghan Uyghurlarni hejdin burun qaytishqa mejburlimaqta

Se'udi erebistanda yashawatqan Uyghurlardin sirajidin ependining éytishiche, xitay da'iriliri se'udi erebistan'gha hej qilish üchün barghan Uyghurlargha her xil yollar bilen bésim ishlitip, ularni hejdin burun qaytishqa mejburlimaqta.

Xitayda 2007 ‏- yil 1 ‏- yanwar künidin bashlap chégridin kirish jedwili toldurush telep qilinmaydu

Birleshme agéntliqining béyjingdin xewer qilishiche, xitayda 2007 ‏- yil 1 ‏- yanwar künidin bashlap, xitay jama'et xewpsizliki ministirliqining yéngi belgilimisi boyiche, xitay puqraliridin ayrodromlarda chégridin kirish jedwili toldurush telep qilinmaydu.

Uchurlardin qarighanda, xitay bir tereptin chégridin kirip-chiqish ishlirini kücheytse, yene bir tereptin siyasetni yumshutush charisi qollanmaqta.

Amérikining yéngi mudapi'e ministiri robért géyts iraqni ziyaret qildi

Birleshme agéntliqining 20 ‏- dékabir küni iraqtin xewer qilishiche, amérikining yéngi dölet mudapi'e ministiri robért géyts düshenbe küni dölet mudapi'e ministiriliq wezipisini öteshke bashlap, ikki kündin kéyin iraqni ziyaret qilghan. Amérika yéngi dölet mudapi'e ministirining iraqni tuyuqsizdin ziyaret qilishi közetküchilerning diqqitini jelp qilghan bolup, buning prézidént bushning 2007-yili yolgha qoymaqchi bolghan iraq istratégiyisi bilen munasiwetlik ikenlikini ilgiri sürülmekte. ( Ümidwar)

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.