Heptilik xewerler (23 – 29 – dékabir)


2006.12.29
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Musulmanlar hej pa'aliyitini bashlidi

Islam dinining 5 perizining biri bolghan hej pa'aliyitini ada qilish üchün, se'udi erebistanning mekke shehirige yighilghan 3 milyon'gha yéqin musulman hej qilish pa'aliyitini bashliwetti. Bu qétimqi hej pa'aliyitige xéli köp sanda Uyghurlarmu qatnashqan bolup, biraq 200 din artuq adem hej pa'aliyiti bashlinitishtin ilgiri xitay bixeterlik da'irilirining bésimi sewebidin yurtigha qaytishqa mejbur bolghan. Se'udi erebistandiki türkistan radi'osining muxbiri sirajidin ependining éytishiche, hökümet teshkilligen we özi kelgen Uyghur hajilar texminen toqquz ming etrapida bolushi mumkin iken.

D u q yawropa parlaménti we gérmaniye parlaméntigha rehmitini bildürdi

Uyghur milliy herikitining rehbiri rabiye qadir xanim gérmaniye sepiri jeryanida 11 – ayning 20 – künidin 30 – künigiche, bawariye parlaménti, gérmaniye parlaménti we yawropa parlaméntida ziyaretler élip bérip, ularning yuqiri derijilik xadimlirigha Uyghurlar mesilisini tonushturghan idi. 12 – Ayning 6 – künidin 9 – künigiche, d u q ning bash katipi dolqun eysa we sabiq mu'awin re'isi enwerjan ependiler teklipke bina'en yene bir qétim yawropa parlaméntigha bérip, Uyghurlarning kishilik heq – hoquqlirining depsende qilinish ehwalliri heqqide melumatlar berdi.

Bu munasiwet bilen, d u q yawropa parlaménti, bawariye parlaménti we gérmaniye parlaméntigha xet yézip, munasiwetlik parlamént xadimlirining Uyghurlar mesilisige yéqindin köngül bölgenlikige rexmet éytti.

Xitay hökümiti ijtima'iy mesililer heqqide kök tashliq kitab élan qildi

25 ‏- Dékabir küni, xitay ijtima'iy penler akadémiyisi " 2007 ‏- yilliq xitay jemiyitining weziyiti heqqidiki tehlil we perez" dégen témida kök tashliq kitab élan qildi. Mezkur kök tashliq kitabta hazir xitayda mewjut bolup turiwatqan eng éghir ijtima'iy mesililer doxturgha körünüsh mesilisi, ishsizliq mesilisi we shundaqla bay we kembegheller otturisidiki perq mesilisi qatarliq 3 chong ijtima'iy mesile ikenliki tunji qétim resmiy rewishte étirap qilin'ghan.

Xitay dölet mudapi'e aq tashliq kitabi élan qildi

Jüme küni xitay hökümiti 2006-yilliq dölet mudapi'e aq tashliq kitabi élan qilip, xitayning dölet mudapi'e xam chotining amérika qatarliq gherb elliridin towen ikenliki we esker sanining ikki milyon 300 ming etrapida ikenlikini körsetti. Bu 1998-yilidin buyanqi beshinchi qétimliq aq tashliq kitabi iken.

Norwégiyidiki Uyghurlar merhum burhan zununning qebrisini yoqlidi

Ötken yili daniyidiki saqchixanida qaza qilghan merhum burhan zunun wapatining bir yilliqi munasiwiti bilen, norwégiyidiki Uyghur jama'itige wakaliten merhumning yéqin ötken dostliri we norwégiye Uyghur komitétining rehperliridin bolup töt kishi 24-, 25 –dékabir künliri daniyege bérip, merhumning qebrisini yoqlidi we merhumning rohigha atap du'a tilawet qildi. Burhan zununning wapati Uyghurlarni qattiq qayghugha salghan idi.

Xitay mallirigha yéngi cheklimiler qoyuldi

Xitay - türkiye soda munasiwitide türkiyining sodidiki qizil reqimi türkiyini xitay mallirigha qarita cheklime qoyushqa mejburlimaqta. Türkiye tashqi soda idarisidiki da'irilerning eskertishiche, türkiye 2007 yildin bashlap xitayning bir qisim toqulma buyumliri we teyyar kiyimlirige import cheklimisi qoyushni qarar qilghan. Buningdiki asasliq seweblerning biri xitay saqta mallirining köpiyip kétishi we ularning bazarni igiliwélishi iken.

Amérika: xitay hökümiti diniy erkinlikke dawamliq xilapliq qilmaqta

Amérika tashqi ishlar ministirlikining yuqiri derijilik bir emeldari ötken hepte amérika dölet mejlisidiki ispat bérish yighinida, bu yilqi diniy erkinlik ehwali "alahide diqqet qozghighan döletler" tizimlikidiki xitay qatarliq döletlerning diniy erkinlikke xilapliq qilish herikiti üzlüksiz dawam qilmaqta, dep körsetti.

Amérika tashqi ishlar ministirliki yilda bir qétim yéngilaydighan tizimlikte xitay, özbékistan, sudan we shimaliy koriye qatarliq sekkiz dölet diniy erkinlik ehwali pewquladde endishe qozghawatqan döletler dep élan qilindi.

Ispat bérish yighinida awam palata ezasi, jumhuriyetchiler partiyisidin kélip chiqqan kristofir simis, xitayning diniy étiqad erkinlikige dexli-terüz qilghanliqi üchün uninggha jaza qollinishni telep qildi.

Sadam hüseyin üstidin chiqirilghan ölüm jazasi küchke ige qilindi

Sabiq iraq prézidénti sadam hüseyin aldinqi ayda ölüm jazasigha höküm qilin'ghan bolup, uninggha 150 ke yéqin shi'e musulmanlirini öltürgenlik jinayiti artilghan idi.

B b s agéntliqining uchuridin qarighanda, iraq soti üch heptilik muzakiridin kéyin sadam hüseyin üstidin chiqirilghan ölüm jazasini saqlap qélishni qarar qildi. Iraq qanunigha asasen sadam hüseyin'ge chiqirilghan ölüm jazasi 30 kün ichide ijra qilinishi lazim iken.

Xewerlerge qarighanda, ölüm jazasining waqti hem orni ashkare élan qilinmaydiken.

Iran prézidénti b d t ning qararini eyiblidi

23-Dekabir küni birleshken döletler teshkilati bixeterlik kéngishi iranning yadro pilanigha nisbeten jazalash qarar layihisini qobul qilghandin kéyin, iran prézidénti mexmud exmedi nijat yekshenbe küni naraziliq bildürüp, yadro pilanini emelge ashurushni tézlidighanliqini jakarlidi.

Bixeterlik kéngishining jazasi iranning uran tawlishini toxtitish, yadro téxnikisi bilen munasiwetlik bolghan sezgür matériyallar we texnika üsküniliri sodisini qamal qilish qatarliqlarni öz ichige alidiken. Qarardin kéyin iran terep yadro pilanining peqet tinchliq üchün ikenlikini körsetken hemde bu qararning iran'gha nisbeten héch qandaq ünüm qazinalmaydighanliqini, iranning yadro pilanini dawamlashturidighanliqini tekitligen.

Türkmenistanda saylam bolidu

26-Dekabir küni türkmenistan parlaménti jiddiy yighin chaqirip, 21-dekabir küni wapat bolghan türkmenistan prézidénti seper murat niyazopning izini basidighan yéngi prézidéntni saylap chiqishni muzakire qildi hemde prézidént namzatlirini békitip, 11-féwral küni saylam qilishni qarar qildi. (Ümidwar)

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.