Heptilik xewerler (6 – 12 – yanwar)


2007.01.12
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Rabiye qadir xanim 'pamir taghliridiki térrorchilar bazisi' déyilgen déloni xelq'ara jemiyetning musteqil tekshürüshini telep qildi

B b s agéntliqi we xitay xewer torlirining xewer qilishiche, xitayning tashqi ishlar ministirliqi 1 ‏- ayning 5 ‏- küni pamir taghlirida "térrorchilarning meshiq lagéri" tarmar qilinip, qarshiliq körsetken 18 neper térrorchining étip öltürülgenliki, 17 sining tutulghanliqi, 22 dane qol bombisi, 1500 din artuq qol bomba seplimiliri qolgha chüshürülgenlikini we qalghan térrorchilarning qoghlap tutulushqa bashlan'ghanliqini élan qildi. Bu weqe xelq'ara metbu'atlarning diqqet qilishigha érishken bolup, Uyghur milliy herikitining rehbiri rabiye qadir xanim bayanat élan qilip, "pamir taghliridiki térrorchilar bazisi" déyilgen déloni xelq'ara jemiyetning musteqil tekshürüshini telep qildi. Emma, xitay tashqi ishlar ministirliqining bayanatchisi li'u jenchaw peyshenbe künidiki muxbirlarni kütüwélish yighinida, bir muxbirning délo üstide xelq'araliq tekshürüsh élip bérishke a'it so'aligha jawab bérip, buni ret qilish pozitsiyisini ipadilidi.

Pamir égizlikide yüz bergen weqe xitay axbarat wasitiliri teripidin élan qilin'ghan bolup, téxi hazirghiche weqening jeryani, éniq orni we bashqa konkret mesililer élan qilinmighan. Öltürülgen we qolgha chüshken adem sanining jiq bolushi we qolgha chüshürülgen qoral-yaraqlarning bolmay, peqet azraqla qol bombisining bolushi xelq'araliq közetküchilerning gumanini qozghighan bolup, buning sirliq bir weqe ikenlikini bildürüshmekte.

Dunya Uyghur qurultiyi nur bekrining rabiye qadir heqqidiki sözlirige reddiye berdi

1-Ayning 7-küni Uyghur aptonom rayoni partkomining mu'awin sékritari nur bekri nur bekri rabiye qadir xanimning " Uyghurlarning meniwi anisi" dep atilishigha naraziliq bildürüp, uni eyibligendin kéyin, Uyghur milliy herikitining rehbiri rabiye qadir xanim, dunya Uyghur qurultiyining bash katipi dolqun eysa, bayanatchisi dilshat réshit qatarliqlar ziyaritimizni qobul qilip, Uyghur aptonom rayoni partkomining mu'awin sékritari nur bekrining aptonom rayonluq teshwiqat bölüm bashliqliri yighini jeryanida Uyghur milliy herikitining rehbiri rabiye qadir xanimni Uyghurlarning "anisi" dep atash "bimenilik" déyish arqiliq, uninggha hujum qilghanliqigha reddiye berdi. Nur bekrining bu sözliri chet'ellerdiki Uyghurlarning naraziliqlirini qozghidi. Dolqun eysa we dilshat réshit nur bekrining hergizmu Uyghur xelqining wekili emeslikini körsetti.

Kishilik hoquqni közitish teshkilati öz doklatida xitayni tenqid qildi

Merkizi nyuyorktiki kishilik hoquqni közitish teshkilati 11-yanwar küni 2006 - yildiki yer shari kishilik hoquqi weziyitining ehwali heqqide doklat élan qilip, xitay kishilik hoquqi xatirisini eyiblidi. Kishilik hoquqni közitish teshkilati doklatta xitayni özining iqtisadiy we siyasiy menpe'etinila közde tutup, bashqilarning kishilik hoquqini körmeske salmaqta, dep eyibligen. Mezkur kishilik hoquq doklatida yene Uyghurlarning kishilik hoquq xatiriside yaxshilinish bolmaywatqanliqimu tekitlen'gen.

Qazaqistanda yéngi bash ministir teyinlendi

Énérgiye bayliqlirini sétish bilen iqtisadiy tereqqiyati bashqa sabiq sowét ittipaqi jumhuriyetlirige qarighanda téz boluwatqan qazaqistan jumhuriyitining rehbiri nursultan nazarbayéw 9-yanwar küni hökümet bash ministirliq wezipisige 41 yashliq kerim mesümopni tewsiye qildi hemde 10-yanwar küni parlamént uning bash ministiriliq ornini békitkendin kéyin, mesümop ministirlar kabinétini qayta teshkilleshni bashlidi. Qazaqistan we xelq'ara metbu'atlar kerim mesümopning Uyghur ikenlikini yézishqan bolsimu, biraq u özini qazaq dep qaraydiken. Kerim mesümop xitayda oqughan, xitayni yaxshi bilgen iqtisadshunas bolup, közetküchiler buning qazaqistanning xitay bilen bolidighan iqtisadiy munasiwetlirining buningdin kéyin muhim orunni igilishige munasiwetlik ikenlikini bildürüshmekte.

Afghanistanda 100 din artuq taliban jengchisi öltürüldi

Shimaliy atlantik okyan ehdi teshkilatining bir xadimi peyshenbe küni, n a t o bilen afghanistan qoshunlirining birlikte, afghanistanning sherqiy qismidiki taliban küchlirige hujum qozghap, 150 talibanni öltürgenlikini bildürdi.

Amérika iraqning muqimliqi heqqidiki meydanini bildürdi

Amérika tashqi ishlar ministiri kondaliza rayis peyshenbe küni, iraqning muqimliqigha buzghunchiliq qilghan döletlerge qarita heriket qozghap, taqabil turidighanliqini agahlandurdi.

Peyshenbe küni amérika eskerliri iraqning shimalidiki erbil shehiride turushluq iran bash elchixanisida axturush élip bérip, 5 kishini qolgha alghan idi, bu iran terepning qattiq eyiblishige uchridi.

Amérika prizidénti jorji bush muhim bir siyasiy nutuq élan qilip, iraqning muqimliqigha dexli-terüz yetküzgen iran we süriyige qarita qattiq tedbir qollinidighanliqini bildürdi. Bush sözide yene , yéngi istratégiyilik pilan boyiche iraqqa qaytidin 20 ming esker ewetidighanliqini tekitlidi.

Yaponiye b d t ning bixeterlik kéngishige da'imiy eza bolup kiridighan waqit yétip keldi

B b s agéntliqining xewer qilishiche, en'giliye bash ministiri toniy biléyér 1 ‏- ayning 9 ‏- küni, en'giliyini ziyaret qiliwatqan yaponiye bash ministiri shinzo abé bilen birlikte muxbirlarning so'allirigha jawab bergende, hazir yaponiyining b d t ning bixeterlik kéngishige da'imiy eza bolidighan waqit yétip keldi, dégen.

Nöwette, b d t bixeterlik kéngishining eza sanini köpeytish éhtiyaji tughulghanliqi bildürülmekte. Lékin, buninggha bixeterlik kéngishidiki bir qisim döletler qarshi chiqqan.

Isra'iliye bash ministiri xitayni ziyaret qildi

Isra'iliye bash ministiri olmart ötken heptide xitayni ziyaret qilip, xitay rehberliri bilen körüshüp, isra'iliye-xitay kop tereplimilik hemkarliq munasiwetlirini muzakire qildi. Xitay hökümiti isra'iliyining bash ministiri olmartqa xitayning iranning yadro qorallargha ige bolushigha qarshi turidighanliqini éniq ipadiligen, emma bu heqte tepsiliy éniqlima bérishni ret qilghan. Biraq, xitay hökümiti iran bilen néfit hemkarliqi élip bériwatqan bolup, u rusiye bilen birlikte gherbning iranning yadro pilani mesilisidiki qarashlirigha qarshi chiqqan idi. Isra'iliye bash ministirining xitay sepirining asasliq meqsitimu iranning yadro pilanini chöridigen bolushi mumkin iken. (Ümidwar)

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.