Heptilik xewerler (13 - 19 - yanwar)


2007.01.19
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Kanadaning bash ministiri stépan xarpér d u q ning wekilini qobul qildi

11- Yanwar küni kanada bash ministiri stépan xarpér, dunya Uyghur qurultiyining mu'awin re'isi, kanada Uyghur jemiyitining re'isi memet toxti bilen körüshüp, Uyghur mesilisi toghrisida söhbetleshken hemde, Uyghurlarning meniwi anisi rabiye qadir xanimgha özining alahide salimini yetküzgen. Bu kanada bash ministirining Uyghur jemiyiti wekilini 3-qetim qobul qilishi bolup hésablinidiken. Ötken yili 12-ayda, bash ministir stépan xarpér rabiye qadirni qobul qilghan idi.

Körüshüshke kanadaning yéngidin wezipige teyinlen'gen dölet ishliri katipi jeyson kénnéy we bash ministirning ottura sherq hem ottura asiya ishlirigha mesul meslihetchisi wajitxan qatarliqlarmu qatnashqan.

Kanada Uyghur jemiyitining re'isi muhemmed toxti d u q re'isi rabiye xanim namidin ötken yil 12-ayda stépan xarpérning d u q wekillirini qobul qilghanliqi we hüseyin jélil délosigha köngül bölgenliki üchün rehmet éytqandin bashqa, xitayda ziyarettte boluwatqan kanada xelq'ara soda ministirining xitay tashqi ishlar ministiri bilen bolghan uchrishishida hüseyin jélil mesilini qaysi jehetlerdin otturigha qoyidighanliqini sorap, kanadaning mezkur délo heqqidiki köz qarashlirida hich qandaq özgirish bolmighanliqini, emma yenila köp xizmetlerning élip bériliwatqanliqini izhar qilghan.

Erkinlik sariyi 2007 ‏- yilliq bahalash netijisini élan qildi

Amérikidiki erkinlik sariyi yéqinda 2007 ‏- yilliq bahalash netijisini élan qilghan.

Dunyadiki hemme dölet siyasiy hoquq we puqralarning erkinliki dégen ikki tür boyiche we her bir tür boyiche yette derijige ayrip bahalan'ghan.

Bahalash netijisige qarighanda, pütün dunya boyiche erkin dölet 90 bolup, bu döletler sani boyiche 47% ni teshkil qilidu؛ qismen erkin döletler 58, bu döletler sani boyiche 30%ni sherqiy asiyadiki döletlerge nezer salghanda, puqralarning erkinliki jehette teywen birinchi, xitay altinchi؛ siyasiy hoquq jehette teywen ikkinchi, xitay yettinchi. Tashqi mongghuliye her ikki tür boyiche ikikinchi.

Norwégiye metbu'ati rabiye qadir heqqide maqale élan qildi

Norwégiyidiki chong gézitlerdin biri bolghan "bérgin waqit" gézitining 12-yanwar sanida "qarilash herikiti" serlewhilik bir maqale élan qilindi. Maqalide xitay da'irilirining, pamir taghliq rayonida térrorchilarning meshiq bazisini bitchit qilghanliqi heqqidiki xewerliri hemde Uyghurlarning meniwi anisi, Uyghur milli herikitining rehbiri rabiye qadir xanim heqqide tarqatqan selbiy uchurlirigha qarita özgiche pikir we mulahiziler otturigha qoyulghan. Maqalide junggo hökümitining rabiye qadirning nobél tinchliq mukapatigha ériship qélishining aldini élish üchün uni qariliwatqanliqi otturigha qoyulghan.

Xitay ölkilirige élip kétilgen Uyghur qizlirining teqdiri Uyghurlarda endishe peyda qilmaqta

Ötken bir yildila Uyghur élining yopurgha nahiyisidiki her qaysi yézilardin xitay ölkilirige ishlesh nami bilen élip kétilgen Uyghur qizlirining sani 2450 neperge yetken yopurghidin bashqa Uyghur nahiye we yéziliridinmu ötken bir yilda türkümlep qizlar oxshash telep we usullarda xitay ölkilirige élip kétilgen.

Xitay da'irilirining toy qilish yéshidiki Uyghur qizlirini ichkiri ölkilerge apirip ishlitish pilanigha nisbeten Uyghurlar guman we tenqid bilen qarimaqta. Biraq, xitay da'iriliri buni az sanliq milletlerning bay bolushigha paydiliq dep chüshendürmekte. Peyziwat nahiyisidinmu bir qétimda 400 qiz ichkirige élip kétilgen bolup, yéqinda ismini ashkarilashni xalimighan bir qisim kishilerning inkas qilishiche, qizlarni élip kétishte mejburlash ehwali yüz bergen.

Qirghizistanliq zhurnalist mexpiret mollaxun prézidént teqdirnamisige érishti

Qirghizistanliq Uyghur zsurnalist mexpiret mollaxun qizi yéqinda prézidént pexriy teqdirnamisi bilen mukapatlandi. Bu qirghizistan Uyghurliri üchün zor weqe bolup, Uyghurlar buningdin xushalliq hes qilishqan. Mexpiret xanim qirghizistan radi'o-téléwiziye komitétining "intizar " namliq Uyghurche programmisini bashqurup kelgen. Bu peqet ayda bir qétim bérilidighan 30 minutluq téléwiziye programmisidur. Mexpiret xanim bu mukapatning aldi bilen Uyghur xelqige mensup ikenlikini bildürdi.

Uyghur aptonom rayonida qosh til öginish teshwiqati izchil dawamlashmaqta

Xitayning Uyghur éligha teyinligen emeldari isma'il tiliwaldi peyshenbe küni, bu yil Uyghur aptonom rayonida qosh til öginish xizmitini yenimu ilgiri sürüp, az sanliq millet oqutquchilirini qosh tilda terbiyileshni yolgha qoyush shuningdek xitay ölkiliridiki shinjang toluq ottura sinipini yenimu kéngeytip, rayon ichi toluqsiz ottura siniplirining kölimini muqimlashturushni otturigha qoydi.

Buningdin ilgiri, xitay démokratiye ittipaqi shinjang shöbisining mu'awin mudiri, shinjang pedagogika uniwérsitétining proféssori shuy jén xenzu tili ma'aripini kücheytishni telep qilghan hemde mezkur organ qosh tilliq ma'aripni kücheytish heqqide mexsus teklip layihisi sun'ghan idi.

Yawrupa ittipaqi xitaygha qaratqan qoral émbargosini dawamlashturushni qarar qildi

Yawrupa ittipaqining tashqi munasiwetler boyiche mexsus wekili bénita waldnér yawrupa ittipaqining xitaygha qaritilghan qoral –yaraq émbargosini bikar qilmay, xitayning kishilik hoquq xatirisi yaxshilan'ghan'gha qeder dawamlashturidighanliqini bildürdi.

Yawropaning xitaygha qaratqan qoral-yaraq émbargosini bikar qilish köp qétim xitay hökümiti teripidin telep qilin'ghan bolsimu, lékin netijige érishelmigen. Yawropa ittipaqi xitaydin 1989-yilidiki tyen'enmén weqesi hemde bashqa heriketlerde siyasiy jinayet bilen qolgha élin'ghanlarni qoyup bérishni telep qilghan. (Ümidwar)

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.