Heptilik xewerler (20- 26 – yanwar)


2007.01.26
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Rabiye qadir yawropa parlaméntigha Uyghur mesilisi heqqide xet yazdi

Yawropa parlaménti kishilik hoquq shöbe komitétining ezasi we yawropa ittipaqi-xitay dostluq guruppisining re'isi nirj dewaning, xitayning yawropa ittipaqidiki wekili bilen körüshkendin kéyin, xitayning dunya Uyghur qurultiyi we Uyghur pa'aliyetchiliri heqqidiki meydanida turup yawropa parlaménti ezalirigha yazghan xéti, yawropa parlaméntida Uyghur we sherqiy türkistan mesilisi heqqide yéngi bir munazire qozghidi. Nirj dewa xétide yawropa parlaméntini Uyghur milliy herikitini qollimasliqqa chaqirghan bolup, uning qarilashliri bir qisim ezalarning qattiq naraziliqini qozghidi. Ular nirjning köz qarashlirini xitayning meydanigha xizmet qilghanliq bilen tenqid qildi.

Bu munasiwet bilen Uyghur herikitining yétekchisi rabiye qadir xanim yawropa parlaméntigha xet yézip, nirj déwa ependining Uyghurlar heqqidiki bayanlirigha reddiye berdi.

Meshhur Uyghur naxshichisi murat nasirop wapat boldi

Moskwada yashaydighan ataqliq Uyghur naxshichisi murat nasirop 19-yanwar küni kéchide wapat boldi.

Rusiye agéntliqlirining uchurlirida murat nasiropning sirliq ölümi heqqide ikki xil yekün élan qilin'ghan bolup, uning biri "özini öltürüwaldi" dep qarash bolsa, yene biri " hadisige uchridi" dégen yekündur. Neq meydanni tekshürgen saqchi da'iriliri muratning öyning balkonidin özini yerge étip ölüwalghanliqini békitken. Lékin, murat nasiropning özini öltürüwalghanliqi heqqidiki yekünlerge uning ayali we yéqin dostliri qoshulmighan bolup, ularning qarishiche, murat iman-étiqadi yaxshi bir musulman bolush süpiti bundaq qilmaydiken. Hetta, yene muratning zeherlik chékimlik chekkenlikimu xewer qilin'ghan bolup, bu uning ayali, dostliri we bashqilar teripidin ret qilin'ghan.

Rusiyining "utro.Ru" intérnet gézitining yézishiche, murat nasirop ölüp kétishtin bir qanche sa'et ilgiri bir résturanda mehmandarchiliqta bolghan bolup, kiristina isimlik bir shahidning éytishiche belki, murat bu jeryanda bir xil ötkür mes qilish xaraktérlik zeherlik chékimlik maddisi bilen zeherlendürülgen bolushi, kéyin mezkur zeherlik madda tutqandin kéyin, bu xil ölüm weqesi kélip chiqqan bolushi mumkin. Nöwette bixeterlik xadimliri bu xil éhtimalliqni dawamliq tekshürmekte iken.

22- Yanwar küni merhum murat nasiropning jesidi almutigha élip kélinip Uyghur téyatirida bir qanche ming kishining qatnishishi bilen depne murasimi ötküzülgen hemde dadisining yénigha depne qilin'ghan. Nöwette, musteqil döletler hemdostluqidiki metbu'atlar her küni dégüdek murat nasiropning ölümi we uning ijadiy pa'aliyetliri heqqide maqalilarni élan qilmaqta. Rusiyining ataqliq cholpini alla pugachiyowa muratqa " rusiye sehnisidiki eng talantliq, tebiy awazliq artist idi" dep baha bergen.

Murat nasirop besh album neshir qildurghan bolup, uning " qaldim yalghuz" namliq Uyghurche albumi 2004-yili moskwada neshir qilin'ghan idi.

Nur bekri yashlar we ösmürlerni terbiyilesh xizmitini kücheytishni tekitlidi

Uyghur élide yéqinda ötküzülgen aptonum rayonluq yashlar we ösmürlerning idiye‏- exlaq qurulushidiki nuqtiliq xizmetlerdin doklat bérish yighinida, xitay hökümitining bu rayon'gha teyinligen emeldari nur bekri söz qilip, "qara turxunlarni qet'iy taqash, torgha chiqishta medeniy bolush we etraptiki muhitni yenimu tazilash" dégen nuqtini alahide otturigha qoyghan.

Shuning bilen bir waqitta, xitay hökümiti "jungxu'a millitige, jungxu'a medeniyitige, jungxu'a élige étibar bérish" tin ibaret üchni qobul qildurush siyasiti arqiliq, Uyghurlargha bolghan meniwi bésimni téximu ashurghan bolup, d u q bayanatchisi dilshat réshit ependi 1 – ayning 23 – küni bayanat élan qilip, xitayning mezkur siyasitini qattiq eyibligen.

Bush dölet ehwalidin doklat berdi

Amérika prézidénti jorji bush 1 ‏-ayning 23 ‏- küni kech sa'et 9 da, amérika xelqighe dölet ehwalidin doklat berdi. Bu ‏, amérikining awam palatasi bilen kéngesh palatasi démokratlarning kontrolluqigha ötkendin kéyin, bushning tunji qétimliq dölet ehwalidin bergen doklati bolup hésablinidu. Jorji bush dölet ehwalidin bergen doklatida kuba, bérma, ottura sherq we bilorusiyilerni démokratik islahat élip bérishqa chaqirdi.

Prézidént bush amérikiliqlarni ichki we tashqi mesililerde siyasi ittipaqliqqa chaqirdi. U, amérika dölet mejlisidin hökümetning yéngi iraq istiratégiyisini qollash we uni emeliyleshtürüshke purset bérishni telep qildi.

Nigériyide xitay ishchiliri yene görüge élindi

Peyshenbe küni nigériyide yene üch neper xitay néfit ishchisi namelum kishiler teripidin görüge élindi. Bu nigériyide görüge élin'ghan 5 neper xitay ishchi yéngi qoyup bérilgendin kéyin yüz bergen yene bir qétimliq görüge élish weqesi hésablinidu.

Chégrisiz muxbirlar teshkilati xitay bilen axbarat erkinliki mesiliside söhbetleshti

Chégrisiz muxbirlar teshkilatining 3 neper wekili xitayda ilip barghan tunji qétimliq resmiy ziyaritini axirlashturup, charshenbe küni chüshtin kéyin parizhgha qaytip keldi. "Chégrisiz muxbirlar teshkilati" metbu'atlarning ziyaritini qobul qilip, 2008 ‏- yilliq béyjing olimpik murasimigha qaratqan bayquttin waz kechkenlikini bildürdi. Közetküchiler buningdin xitayning metbu'at erkinliki mesiliside chégrisiz muxbirlar teshkilatigha wede bergen bolushi mumkinlikini perez qilishmaqta. (Ümidwar)

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.