Heptilik xewerler (24 – 30 – mart)


2007.03.30
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp

Rabiye qadir xanimning b d t kishilik hoquq yighinigha qatnashti

Dunya Uyghur qurultiyining re'isi rabiye qadir bashchiliqidiki wekiller ömiki shwétsariyining jenwe shehiride ötküzülgen b d t kishilik hoquq kéngishining yilliq yighinigha qatnashti. Rabiye qadir xanim, b d t kishilik hoquq kéngishige eza döletlerning wekilliri hemde yighin'gha qatnashqan xelq'ara kishilik hoquq teshkilatlirining mes'ullirigha Uyghurlarning nöwettiki weziyitini tonushturdi hemde washin'gton'gha qaytip keldi.

Yazghuchi batur rozi wapat boldi

Uyghur hazirqi zaman shé'iriyitidiki nopuzluq sha'ir we istédatliq yazghuchi batur rozi 3- ayning 26 ‏-küni alemdin ötti. El söygen wetenperwer sha'ir batur rozi, Uyghur élide qedirlinip ishlitilishke muyesser bolalmay, qisqighine 40 yilliq hayatini azap, namratchiliq, éghir rohiy we siyasiy bésim astida ötküzgen idi.

Batur qisqighina ijadiyet hayatida bir roman we köpligen she'ir hem obzorlarni yézip élan qilghan. Uning eserliri oqurmenlerning yuqiri bahasigha érishken. Batur rozi peyshenbe küni öz yurti yeken'ge élip kélinip, depne qilin'ghan. Merhum yazghuchining chet'ellerdiki dostliridin exmetjan osman we küresh ataxan qatarliqlar mexsus mersiyeler élan qildi.

Tunji nöwetlik dunya Uyghur ayallirini démokratiye bilen terbiyilesh yighini axirlashti

Xelq'ara Uyghur kishilik hoquq we démokratiye fondi jem'iyitining hem Uyghur milliy herikitining rehbiri rabiye xanimning teshkillishi bilen uyushturulghan ikki künlük tunji nöwetlik Uyghur ayallarni démokratiye hem kishilik hoquq boyiche terbiyilesh kursi 23-24 - mart künliri washin'gtonda échilip, ghelibilik ayaghlashti. Gerche, xitay da'iriliri mezkur yighinning échilishini tosup qélish üchün ilgirikidekla türlük wasitilerni qollan'ghan bolsimu, xitayning bu ensizlik heriketliri ünüm bermigen, eksiche yighin 10 din artuq dölettin jemiy yüzge yéqin Uyghur hem Uyghur dawasini qollighuchilarning qizghin qatnishishi bilen netijilik tamamlan'ghan.

Shenbe küni yighin'gha qatnashqan wekiller we washin'gton etrapidiki barliq Uyghurlar bir yerge jem bolup, noruz pa'aliyiti ötküzdi.

Uyghur ziyaliylirining wekili toxti muzart

Tarix penliri doktori toxti tuniyaz (toxti muzart) ependi xitay da'iriliri teripidin 11 yilliq qamaq jazasigha késilgendin buyan uning ayali rabiye xanim we perezenti ümid hem arzu ichide japa-musheqqet bilen toqquz yilni ötküzdi.

Toxti muzart yaponiyide Uyghur tarixi boyiche oqughan. 1998-Yili matériyal toplash üchün weten'ge kelgende tutqun qilinip, dölet mexpiyetlikni oghurlighan dégendek jinayet bilen 11 yilliq késilgen. Toxti muzartning hayati Uyghur ziyaliyliri duch kéliwatqan paji'elik qismetlerning biri supitide kishilerge chongqur tesir körsetken.

Toxti muzart xelq'araliq teshkilatlar teripidin xitay hökümitining qoyup bérishini izchil telep qilinmaqta. Toxti muzartning kesipdéshi doktor qahar barat barat ependi xitay hökümitidin toxti ependini qoyup bérishni telep qildi.

Toxti muzartning ayali rabiye xanim Uyghur ayallirini démokratiye we insan hoquqi bilimliri terbiyilesh kursigha qatnashqan.

Uyghur diyarida yer asti bayliqliri üzlüksiz bayqalmaqta

Xitay axbarat wastilirining peyshenbe küni élan qilghan xewerliridin ashkarilinishiche, Uyghur élining köktoqay nahiyisidiki kanlardin qézilghan qoghushun we sinik miqdari 400 ming tonnigha yétip, sétish kirimi 500 milyon yü'en'ge yetken. Xitay da'iriliri Uyghur élining yer asti bayliqlirini échishni kücheytmekte.

Qirghizistan bash ministiri wezipisidin istipa berdi

Qirghizistan prézidénti qurmanbék baqiyéf, peyshenbe küni bash ministir azim isaqbékofni istipasini qobul qilip, almas atambayéfni bash ministirliqqa teyinlidi.

Xewerlerdin qarighanda, parlamént atambayéwning bash ministirliq ornini békitken. Buningdin bir kun ilgiri baqiyéf mu'awin bash ministir usenop qatarliq bir qanche ministirni wezipisidin qalduruwetken idi. U, öktichiler bilen birliship, birleshme hökümet quridighanliqini élan qilghan. Biraq, öktichilerning yene bir rehbiri qulop, buni étirap qilmighan shuningdek prézidéntni istipagha chaqirghan. Xewerlerdin qarighanda, öktichiler aprélda naraziliq namayishi ötküzilidighanliqini bildürgen.

Xu jintaw rusiye ziyaritini axirlashturdi

Xitay dölet re'isi xu jintaw 26-marrtin 28-martqiche rusiyini ziyaret qilip, xitay yili pa'aliyitining échilish murasimigha qatnashti. U wladimir putin bilen " birleshme bayanatqa qol qoyghan. Ikki künlük ziyaret jeryanida xitay bilen rusiye shirketliri tot milyard dollar qimmitidiki soda-iqtisad we bashqa sahege a'it kélishim tüzdi.

Xu jintaw qaytish sepiride tataristan jumhuriyitining paytexti qazan shehirini ziyaret qilip, prézidént mingtemir shamiyéw bilen pikir almashturghan hemde qazan uniwersitetini ziyaret qilip, lénin oqughan sinipni we muzéyni körgen. Xitay we rusiye rehberliri ikki döletning istratégiyilik shériklik munasiwetlirige yuqiri baha bersimu, lékin gherb döletlirining we rusiyining bir qisim gézitlirida bu heqte türlük analizlar hem köz qarashlar shuningdek xitay-rusiye munasiwetlirining istiqbali heqqidiki perezler dawamliq otturigha qoyulmaqta. Bularning bir qisimda ikki dölet munasiwetlirige ijabiy nuqtidin qaralghan bolsa, yene bir qisimlirida selbiy we mewhum jehettin baha bérilgen.

Xu jintaw rusiye prézidénti wiladimir putin bilen 2009 ‏- yili alem boshluqida marsni tekshürüsh we aygha chiqishta hemkarlishish kélishimi imzalighan. (Ümidwar)

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet